Cách vệ sinh card màn hình đúng cách: làm gì, tránh gì
Hướng dẫn vệ sinh bụi card màn hình ngay trong case an toàn: thổi bụi, làm sạch quạt và vì sao không nên tự tháo tản, thay keo nếu chưa có kinh nghiệm.
Sau một thời gian dùng, bụi bám dày trên cánh quạt và lá tản nhiệt của card màn hình khiến nhiệt độ tăng, quạt kêu to và máy dễ giật lag khi chơi game. Vệ sinh định kỳ là cách rẻ nhất để card chạy mát, bền lâu hơn. Tuy vậy, card màn hình là linh kiện đắt tiền và dễ hỏng do tĩnh điện hoặc thao tác sai, nên cần làm đúng cách.
Bài này chia vệ sinh làm hai mức: mức cơ bản mà người dùng bình thường tự làm được, và mức nâng cao (tháo tản, thay keo) nên để kỹ thuật viên làm nếu bạn chưa có kinh nghiệm.
Khi nào cần vệ sinh card màn hình?
Bạn nên kiểm tra khi thấy một trong các dấu hiệu sau:
- Nhiệt độ GPU tăng cao hơn trước khi chơi cùng một game.
- Quạt card quay to, kêu ù hoặc quay liên tục dù không chơi game.
- Game bị tụt FPS sau vài chục phút do máy nóng và hạ xung.
- Nhìn qua kính case thấy bụi dày giữa các khe tản.
Nhìn chung với PC dùng thường xuyên, bạn nên kiểm tra bụi mỗi vài tháng. Tần suất thực tế phụ thuộc môi trường: nhà có thú cưng, gần đường, nhiều bụi cần vệ sinh sớm hơn. Xem thêm bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.
Chuẩn bị và an toàn
Bạn cần: tua vít phù hợp, cọ mềm khô (cọ quét sơn hoặc cọ trang điểm), bình xịt khí nén hoặc máy thổi bụi mini, tăm bông, thảm hoặc bàn sạch. Không dùng máy hút bụi thông thường vì dễ sinh tĩnh điện.
Vệ sinh cơ bản (ngay trong case)
Cách này đơn giản, không cần tháo tản nhiệt.
- Tắt máy, rút điện, mở nắp bên hông thùng máy.
- Nhìn kỹ card màn hình và đường đi của gió trong case để xác định chỗ bám bụi.
- Dùng tay hoặc một vật mềm giữ cố định cánh quạt của card để cánh không quay tự do khi thổi hơi. Quạt quay quá nhanh khi thổi hơi có thể làm hỏng ổ trục hoặc phát điện ngược.
- Thổi khí nén theo từng đợt ngắn, giữ đầu xịt cách bề mặt vài cm và thổi dọc theo khe tản để đẩy bụi ra ngoài.
- Dùng cọ mềm gạt bụi bám trên cánh quạt và khung. Dùng tăm bông khô lau mép quạt.
- Thổi sạch bụi trong case, quạt case và lọc bụi nếu có.
- Đóng nắp, cắm điện và bật máy kiểm tra quạt có quay đều không.
Với khí nén lon, giữ lon thẳng đứng, nếu nghiêng chất lỏng lạnh có thể phun ra. Không xịt cồn hay nước vào card khi vẫn cắm trong máy.
Tháo card ra vệ sinh kỹ hơn
Nếu bụi bám dày hoặc card nằm sát nên khó xịt, bạn có thể tháo card khỏi mainboard để vệ sinh ở nơi thoáng. Thao tác gồm: rút cáp nguồn phụ (nếu có), tháo vít cố định khung, nhẹ nhàng gạt chốt khe PCIe và kéo card ra thẳng. Xem hướng dẫn lắp lại ở bài cách lắp card màn hình vào PC.
Khi lắp lại, cần cắm card thẳng, chắc tới khi nghe tiếng chốt khóa, bắt vít và cắm đủ cáp nguồn phụ. Một số bộ nguồn mới dùng đầu cáp riêng, xem bài đầu cáp nguồn 12V-2x6 cho card đồ họa mới.
Tháo tản nhiệt, thay keo tản nhiệt: nên nhờ kỹ thuật viên
Khi card vẫn nóng dù đã sạch bụi, có thể keo tản nhiệt hoặc miếng tản nhiệt (thermal pad) đã khô. Thay các thành phần này cần tháo cụm tản ra khỏi chip, xử lý các miếng đệm đúng độ dày và bắt vít đúng lực. Làm sai có thể gây quá nhiệt chip nhớ, nứt chip hoặc hỏng mạch.
Vì thế, trừ khi bạn đã có kinh nghiệm, hãy để kỹ thuật viên làm việc này. Ngoài ra, nhiều hãng quy định tháo tản có thể ảnh hưởng đến bảo hành. Bạn nên xem điều kiện ở trang chính sách bảo hành hoặc hỏi nơi bán trước khi mở.
Những điều tuyệt đối tránh
- Không tháo tản nhiệt khi card còn trong thời gian bảo hành mà chưa hỏi hãng.
- Không dùng nước, cồn mạnh hay dung dịch tẩy rửa lên bo mạch.
- Không dùng vật kim loại cạy chip hay gạt mạch.
- Không lau chùi bằng khăn giấy hay vải có xơ để lại sợi vải.
- Không bật máy khi chưa chắc card đã khô hoàn toàn nếu có dùng chất lỏng.
Sau khi vệ sinh: kiểm tra kết quả
Chơi một game quen thuộc 15 đến 20 phút và so sánh nhiệt độ và độ ồn với trước. Hãy dùng phần mềm theo dõi như hướng dẫn ở bài xem nhiệt độ và xung nhịp card màn hình. Nếu nhiệt độ vẫn cao bất thường, có thể quạt hỏng hoặc keo tản đã xuống cấp.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu bạn không tự tin tháo máy, hãy mang PC tới cửa hàng. Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi vệ sinh hoặc thay keo, xem tại trang sửa chữa. Có thể gọi hoặc nhắn Zalo 0943.847.333 để hẹn trước.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên vệ sinh card màn hình một lần?
Nên kiểm tra bụi mỗi vài tháng, sớm hơn nếu nhà nhiều bụi hoặc có thú cưng. Khi nhiệt độ tăng hoặc quạt ồn bất thường thì vệ sinh ngay.
Có nên dùng khí nén thổi vào quạt card đang quay không?
Không. Hãy giữ cố định cánh quạt khi thổi để tránh làm hỏng ổ trục hoặc phát sinh điện ngược.
Tự thay keo tản nhiệt card màn hình có được không?
Làm được nhưng rủi ro cao nếu thiếu kinh nghiệm, vì còn thermal pad và lực siết vít. Nên nhờ kỹ thuật viên và kiểm tra điều kiện bảo hành trước.
Có thể dùng máy hút bụi để vệ sinh PC không?
Không nên, vì máy hút bụi thông thường dễ sinh tĩnh điện gây hỏng linh kiện.
