Cổng USB-C, Thunderbolt trên laptop dùng để làm gì

Laptop đời mới có ngày càng nhiều cổng USB-C, đôi khi kèm biểu tượng tia sét (Thunderbolt). Nhìn bên ngoài chúng giống nhau, nhưng khả năng thì khác: có cổng chỉ truyền dữ liệu, có cổng sạc được laptop, xuất hình ra màn hình hay chạy tốc độ cực cao.

Bài này giải thích ngắn gọn, dễ hiểu từng loại làm được gì, cách nhận biết cổng trên máy của bạn và chọn cáp, hub sao cho khỏi mua nhầm.

USB-C là hình dạng cổng, không phải tốc độ

USB-C chỉ là kiểu đầu cắm, nhỏ gọn, hình bầu dục, cắm được cả hai chiều. Bên trong cùng một đầu USB-C có thể là nhiều chuẩn khác nhau. Một cổng USB-C có thể hỗ trợ một hoặc nhiều tính năng sau:

• Truyền dữ liệu theo chuẩn USB 2.0, USB 3.x hoặc USB4 với tốc độ rất khác nhau.
• Sạc và cấp nguồn (Power Delivery - PD): nhận điện để sạc laptop, hoặc cấp điện cho thiết bị khác.
• Xuất hình ảnh (DisplayPort Alt Mode): nối trực tiếp ra màn hình, TV.
• Thunderbolt: chuẩn tốc độ cao dùng chung đầu USB-C.

Vì vậy, hai cổng USB-C trên cùng một laptop có thể có khả năng khác nhau. Có máy chỉ một cổng hỗ trợ sạc, hoặc chỉ một cổng xuất hình.

Thunderbolt là gì?

Thunderbolt (do Intel phát triển cùng Apple) là chuẩn kết nối tốc độ cao dùng đầu USB-C. Thunderbolt 3 và 4 có tốc độ tối đa 40Gbps, hỗ trợ truyền dữ liệu nhanh, xuất hình ra nhiều màn hình, sạc laptop và nối các thiết bị chuyên dụng như hộp card đồ họa rời hay ổ SSD ngoài tốc độ cao.

Cổng Thunderbolt tương thích ngược với USB-C thông thường, nên bạn vẫn cắm sạc, USB, hub được. Ngược lại, cổng USB-C thường không chạy được thiết bị yêu cầu Thunderbolt.

Cổng USB-C trên máy bạn làm được gì?

Cách nhận biết nhanh:

• Cạnh cổng có biểu tượng tia sét nghĩa là Thunderbolt.
• Biểu tượng SS hoặc số như 5, 10, 20 cho biết tốc độ USB 3.x (Gbps).
• Biểu tượng DisplayPort (chữ D cách điệu) hoặc hình màn hình nghĩa là xuất hình được.
• Biểu tượng pin/ổ cắm nghĩa là có sạc.

Nếu cổng không có ký hiệu, hãy xem thông số sản phẩm của hãng hoặc hỏi cửa hàng trước khi mua laptop hoặc thiết bị. Các dòng MacBook Air M3 và M4 trong cửa hàng dùng cổng Thunderbolt/USB 4 theo thiết kế của Apple.

Những việc bạn làm được với cổng USB-C

Sạc laptop

Nếu laptop hỗ trợ sạc qua USB-C, bạn có thể dùng củ sạc USB-C đủ công suất. Công suất củ sạc cần tương đương hoặc gần với củ sạc gốc. Củ sạc quá yếu có thể sạc chậm hoặc không vào pin khi máy đang chạy nặng. Xem thêm laptop không nhận sạc, sạc không vào pin.

Xuất hình ra màn hình, TV

Nếu cổng hỗ trợ xuất hình, chỉ cần một cáp USB-C sang HDMI hoặc DisplayPort là có thể cắm màn hình ngoài. Cách thiết lập chi tiết xem cách kết nối laptop với màn hình rời, TV. Chọn cáp đúng chuẩn cũng quan trọng, xem cáp HDMI hay DisplayPort cho màn hình tần số quét cao.

Truyền dữ liệu

Cắm ổ SSD ngoài, USB, điện thoại. Tốc độ phụ thuộc vào chuẩn của cổng và của thiết bị: chỉ khi cả cổng, cáp và thiết bị đều hỗ trợ tốc độ cao thì mới đạt tốc độ tối đa.

Mở rộng cổng bằng hub

Laptop mỏng thường có ít cổng. Một chiếc hub USB-C giúp bổ sung HDMI, USB-A, cổng sạc... Ví dụ hub Ugreen USB-C 5 in 1 trong cửa hàng có HDMI 4K, 3 cổng USB 3.0 và sạc PD 100W theo mô tả. Cách chọn hub chi tiết ở hub USB-C cho laptop: chọn loại nào.

Cáp USB-C: không phải cáp nào cũng như nhau

Cáp trông giống nhau nhưng khả năng rất khác:

• Cáp sạc rẻ có thể chỉ truyền dữ liệu chậm hoặc không xuất hình được.
• Cáp hỗ trợ Thunderbolt hay 40Gbps thường có biểu tượng tia sét và dài hơn thì đắt hơn.
• Cáp yếu không chịu được công suất sạc lớn (laptop cần nhiều watt) có thể gây nóng hoặc không sạc.

Nếu cần kết nối ổ SSD ngoài tốc độ cao hay màn hình 4K, hãy dùng cáp đi kèm thiết bị hoặc cáp đúng chuẩn ghi rõ trên bao bì.

Khi nào nên chọn laptop có Thunderbolt?

Bạn nên chú ý cổng Thunderbolt nếu:

• Dùng nhiều màn hình, màn hình 4K hoặc dock mở rộng.
• Cần ổ SSD ngoài tốc độ cao để dựng video, sao lưu dung lượng lớn.
• Làm việc chuyên nghiệp với thiết bị chuyên dụng yêu cầu Thunderbolt.

Với học tập, văn phòng thông thường, cổng USB-C thường là đủ. Nếu đang chọn máy cho nhu cầu văn phòng nhẹ, xem laptop văn phòng mỏng nhẹ, pin trâu đáng mua.

Cần hỗ trợ thêm?

Không chắc cổng USB-C trên laptop của bạn làm được gì, hoặc cổng sạc bị lỏng, không nhận thiết bị? Mang máy đến cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí qua trang sửa chữa. Cần chọn hub, cáp phù hợp thì nhắn Zalo 0943.847.333 để được tư vấn.