Hiện tượng bóng đen kéo vệt trên màn hình VA là gì

Bóng đen kéo vệt (black smearing) là hiện tượng các vật tối màu để lại vệt mờ phía sau khi di chuyển nhanh trên nền tối, thường gặp ở màn hình tấm nền VA. Đây là đặc tính của loại tấm nền này chứ không phải màn hình bị hỏng, và có thể giảm bằng vài thiết lập.

Bài này giải thích nguyên nhân, cách tự kiểm tra và cách chọn khác nếu bạn nhạy cảm với hiện tượng này.

Bóng đen kéo vệt là gì

Màn hình VA nổi tiếng với độ tương phản cao, màu đen sâu. Nhưng khi pixel chuyển từ màu rất tối sang màu sáng hơn, một số điểm ảnh đổi trạng thái chậm hơn so với các màu khác. Kết quả là phần tối dường như bị “kéo đuôi” phía sau.

Bạn dễ thấy nhất khi:

• Chơi game có nhiều cảnh tối, nhân vật hoặc con trỏ chuyển động nhanh.
• Cuộn trang web chữ trắng trên nền đen.
• Xem phim có cảnh tối và vật thể chuyển động.

Người chỉ làm văn phòng, đọc văn bản trên nền sáng thường ít để ý.

Vì sao màn VA hay bị

Trong tấm nền VA, thời gian chuyển giữa màu tối và các mức xám thấp thường lâu hơn so với mức xám trung bình. Thông số “1ms” ghi trên hộp thường đo ở một trường hợp thuận lợi, nên không phản ánh cảnh tối. Bạn có thể đọc thêm khác biệt giữa các cách đo tại thời gian phản hồi MPRT và GtG.

Mức độ nặng nhẹ phụ thuộc vào từng mẫu màn hình, cài đặt và tần số quét. Không thể kết luận mọi màn VA đều kéo vệt như nhau.

Cách tự kiểm tra tại cửa hàng hoặc ở nhà

1. Mở trình duyệt, tìm một video hoặc trang kiểm tra chuyển động trên nền tối.
2. Cho vật thể sáng di chuyển ngang màn hình trên nền đen, quan sát có vệt mờ phía sau không.
3. Thử cuộn trang web nền tối và chú ý chữ có bị nhòe không.
4. So sánh với màn hình IPS ở cạnh bên để thấy khác biệt.

Nếu bạn sắp mua, hãy xin xem trực tiếp một màn hình VA đang chạy nội dung tối, kể cả game nếu có.

Cách giảm bóng đen kéo vệt

Chỉnh trong menu màn hình

Mở menu OSD bằng nút hoặc phím điều khiển dưới màn hình rồi tìm các mục về Overdrive (Tăng tốc phản hồi) hay Response Time. Thử đổi giữa các mức; nếu để quá cao, màn có thể xuất hiện viền sáng (overshoot). Tên mục có thể khác tùy hãng.

Tăng tần số quét

Trong Settings (Cài đặt) > System (Hệ thống) > Display (Màn hình) > Advanced display (Màn hình nâng cao), chọn đúng tần số quét tối đa của màn. Nhiều người quên bước này nên màn 165Hz vẫn chạy 60Hz.

Giảm độ tương phản của cảnh tối

Tăng nhẹ độ sáng vùng tối trong game hoặc nâng gamma có thể làm vệt đỡ lộ hơn, dù không loại bỏ hoàn toàn.

Ai nên chọn VA, ai nên tránh

• Nên chọn VA nếu bạn xem phim, chơi game thiết lập tối ít chuyển động nhanh, cần độ tương phản cao và giá dễ chịu. Ví dụ Samsung Odyssey G3 24 inch 165Hz hoặc Samsung Odyssey G5 32 inch 2K là tấm nền VA.
• Nên cân nhắc IPS nếu bạn chơi game bắn súng thi đấu hoặc rất nhạy với vệt mờ. Ví dụ AOC 24G4 IPS 180Hz.

Tổng quan khác biệt các loại tấm nền xem tại IPS, VA, TN: nên chọn loại nào.

Khi nào nên mang đi kiểm tra

Bóng đen kéo vệt nhẹ là bình thường với VA. Nhưng nếu màn hình nhòe nặng bất thường, xuất hiện sọc, hoặc vệt chỉ có ở một vùng, bạn nên kiểm tra cáp, thử máy khác, rồi mang màn hình đi kiểm tra theo chính sách bảo hành.

Cần hỗ trợ thêm?

Bạn có thể ghé 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để xem trực tiếp màn hình VA và IPS chạy cạnh nhau, hoặc gọi hotline/Zalo 0943.847.333. Màn hình có dấu hiệu lỗi thì mang tới dịch vụ sửa chữa, kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa.