PCIe 4.0 và PCIe 5.0 khác nhau thế nào? Có cần nâng lên PCIe 5.0 không

Khi xem mainboard, SSD hay card đồ họa, bạn sẽ thấy các cụm như PCIe 4.0 x4, PCIe 5.0 x16. PCIe (PCI Express) là chuẩn kết nối tốc độ cao giữa linh kiện với bo mạch chủ. Số phiên bản càng cao, băng thông càng lớn. Nhưng băng thông lớn hơn không có nghĩa là bạn sẽ thấy máy nhanh hơn ngay. Bài này giải thích khác biệt thật sự và ai nên quan tâm tới PCIe 5.0.

PCIe là gì và các số 4.0, 5.0, x4, x16 nghĩa là gì?

Bạn có thể hình dung PCIe như một con đường giữa linh kiện và CPU:

• Phiên bản (3.0, 4.0, 5.0): tốc độ của mỗi làn đường. Mỗi thế hệ mới nhân đôi băng thông của thế hệ trước.
• Số làn (x1, x4, x8, x16): số làn đường song song. Card đồ họa thường dùng x16, SSD NVMe thường dùng x4.

Băng thông lý thuyết mỗi chiều khoảng:

| Chuẩn | Mỗi làn | x4 (SSD) | x16 (card đồ họa) |

|---|---|---|---|

| PCIe 3.0 | khoảng 1 GB/s | khoảng 4 GB/s | khoảng 16 GB/s |

| PCIe 4.0 | khoảng 2 GB/s | khoảng 8 GB/s | khoảng 32 GB/s |

| PCIe 5.0 | khoảng 4 GB/s | khoảng 16 GB/s | khoảng 64 GB/s |

Đây là số lý thuyết, tốc độ thực tế thấp hơn vì còn phụ thuộc vào linh kiện.

Tính tương thích ngược: linh kiện PCIe 5.0 vẫn cắm và chạy được trên khe PCIe 4.0, nhưng chỉ chạy ở tốc độ 4.0 (bị giới hạn bởi khe). Ngược lại cũng vậy.

PCIe 4.0 và 5.0 với SSD

SSD NVMe là nơi sự khác biệt dễ thấy nhất trên giấy tờ. SSD PCIe 4.0 có tốc độ đọc công bố khoảng 5.000 đến 7.000MB/s, còn SSD PCIe 5.0 đạt cao hơn nhiều. Tuy nhiên, khi dùng thông thường như khởi động Windows, mở ứng dụng, tải game, khác biệt giữa SSD PCIe 4.0 và 5.0 rất khó cảm nhận. Thời gian đó bị chi phối nhiều bởi CPU, phần mềm và độ trễ chứ không chỉ băng thông.

PCIe 5.0 chỉ phát huy khi bạn thường xuyên chép file rất lớn, làm việc với video độ phân giải cao hoặc dữ liệu lớn. Ngoài ra, SSD PCIe 5.0 thường nóng hơn và cần tản nhiệt tốt, giá cũng cao hơn.

Ví dụ SSD Samsung 990 EVO Plus 1TB hỗ trợ PCIe 4.0 x4 và cả PCIe 5.0 x2, nghĩa là có thể chạy tốt ở cả hai kiểu khe. Còn Kingston NV3 1TB dùng PCIe 4.0 x4, đủ nhanh cho phần lớn nhu cầu. Xem thêm SSD NVMe và SATA khác nhau thế nào và SSD Samsung, Kingston, WD, Crucial chọn hãng nào.

PCIe 4.0 và 5.0 với card đồ họa

Card đồ họa dùng khe PCIe x16. Hầu hết card hiện nay, kể cả dòng cao, chưa dùng hết băng thông PCIe 4.0 x16 trong phần lớn game. Vì thế dùng card PCIe 5.0 trên khe PCIe 4.0 thường không tạo khác biệt đáng kể.

Có một lưu ý: một số card tầm thấp chỉ dùng x8 làn. Khi cắm các card này vào khe chỉ hỗ trợ PCIe cũ hơn (ví dụ mainboard đời cũ), băng thông có thể bị thu hẹp, và bạn nên kiểm tra thông số của card với mainboard. Với nền tảng như AM4 hay Intel đời cũ, hãy xem kỹ chuẩn PCIe của khe.

Mainboard nào có PCIe 5.0?

PCIe 5.0 thường xuất hiện ở các mainboard đời mới, tầm trung đến cao cấp. Ví dụ ASUS TUF GAMING B650M-PLUS WIFI có khe M.2 hỗ trợ PCIe 5.0. Muốn rõ chipset nào hỗ trợ gì, xem chipset AMD B550, B650 nên chọn loại nào và cách chọn mainboard cho PC.

Lưu ý rằng chuẩn PCIe còn phụ thuộc vào cả CPU và mainboard. Đây là lý do cần kiểm tra thông số, không chỉ nhìn tên chipset. Bạn có thể dùng công cụ Build PC để kiểm tra tương thích tổng thể.

Có nên chọn PCIe 5.0 khi lắp PC mới?

Nên cân nhắc nếu:

• Bạn làm việc với dữ liệu lớn, chép file dung lượng cao thường xuyên.
• Bạn muốn nền tảng sẵn sàng cho nâng cấp lâu dài.
• Ngân sách còn dư và bạn chấp nhận chi thêm cho mainboard, SSD.

Không cần thiết nếu:

• Máy dùng văn phòng, học tập, game thông thường.
• Bạn muốn tiết kiệm: PCIe 4.0 đã rất nhanh và rẻ hơn.
• Bạn chưa có linh kiện nào hỗ trợ 5.0 để tận dụng.

Nói ngắn gọn, đa số người dùng nên ưu tiên chọn đúng SSD và card đồ họa theo nhu cầu, rồi mới tính tới PCIe 5.0.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn đang phân vân chọn mainboard hoặc SSD cho bộ máy sắp lắp, hãy ghé Cường Tech ở 476 CMT8, Thái Nguyên hoặc gọi 0943.847.333. Bên mình tư vấn theo đúng nhu cầu, tránh chi tiền cho những thứ chưa cần.