Cách bảo mật router: đổi mật khẩu quản trị, tắt WPS và 5 thiết lập quan trọng
Hướng dẫn bảo mật router Wi-Fi tại nhà: đổi mật khẩu quản trị, tắt WPS, chọn WPA2/WPA3, cập nhật firmware và tắt quản lý từ xa để tránh bị xâm nhập.
Router là cánh cửa duy nhất giữa mạng trong nhà và Internet. Nếu router còn dùng mật khẩu quản trị mặc định (kiểu admin/admin) hoặc bật sẵn những tính năng không cần thiết, người lạ có thể vào mạng, đổi cấu hình hoặc dùng chùa Wi-Fi của bạn. Bài này hướng dẫn những thiết lập quan trọng nhất, làm được trong khoảng 10 phút.
Giao diện mỗi hãng (TP-Link, Tenda, Mercusys, modem nhà mạng…) đặt tên menu hơi khác nhau, nhưng ý nghĩa các mục thì giống nhau. Bạn cứ tìm theo tên gọi tiếng Anh được nêu bên dưới.
Vào trang quản trị router
- Kết nối máy tính hoặc điện thoại vào Wi-Fi của router (hoặc cắm dây LAN).
- Mở trình duyệt, gõ địa chỉ của router. Thường là 192.168.0.1, 192.168.1.1 hoặc tplinkwifi.net — địa chỉ in ở tem mặt dưới router.
- Nhập tài khoản và mật khẩu quản trị (cũng thường in ở tem nếu chưa từng đổi).
Nếu không vào được, xem bài không vào được trang quản trị router 192.168.0.1.
1. Đổi mật khẩu quản trị (khác mật khẩu Wi-Fi)
Đây là bước quan trọng nhất và hay bị bỏ qua. Mật khẩu quản trị là mật khẩu để vào trang cấu hình; mật khẩu Wi-Fi là mật khẩu để kết nối mạng. Hai thứ này nên khác nhau.
- Trong trang quản trị, tìm mục System Tools (Công cụ hệ thống) > Administration hoặc Password. Một số router đặt ở Advanced (Nâng cao) > System.
- Nhập mật khẩu cũ, rồi mật khẩu mới.
- Bấm Save (Lưu).
Mật khẩu mới nên dài từ 12 ký tự, có chữ hoa, chữ thường, số; đừng dùng ngày sinh hay số điện thoại. Hãy lưu vào trình quản lý mật khẩu hoặc ghi giấy cất kín, vì quên mật khẩu này thì chỉ còn cách reset router về mặc định.
2. Tắt WPS
WPS (Wi-Fi Protected Setup) cho phép kết nối nhanh bằng nút bấm hoặc mã PIN 8 số. Tiện, nhưng chế độ PIN từng bị phát hiện có điểm yếu, nên nhiều chuyên gia khuyên tắt nếu bạn không dùng.
- Vào Wireless (Không dây) > WPS (có máy nằm ở Advanced > Wireless > WPS Settings).
- Chọn Disable (Tắt) hoặc bỏ tick Enable WPS.
- Bấm Save.
Sau khi tắt, bạn vẫn kết nối thiết bị bình thường bằng cách nhập mật khẩu Wi-Fi. Riêng nút WPS vật lý trên thân router cũng nên nhớ: nó chỉ có tác dụng nếu tính năng còn bật.
3. Dùng chuẩn mã hóa Wi-Fi mạnh
Trong mục Wireless > Wireless Security (Bảo mật không dây):
- Chọn WPA2-PSK [AES] hoặc WPA3-Personal nếu router và thiết bị đều hỗ trợ. Có chế độ WPA2/WPA3 để dùng chung cho thiết bị cũ lẫn mới.
- Tránh WEP và WPA/TKIP — đây là các chuẩn cũ, đã bị phá được.
- Đặt mật khẩu Wi-Fi từ 12 ký tự trở lên. Nếu muốn đổi, xem cách đổi mật khẩu Wi-Fi TP-Link.
Lưu ý: chọn chuẩn quá mới có thể khiến một vài thiết bị cũ không kết nối được. Khi đó hãy dùng chế độ hỗn hợp.
4. Tắt quản lý từ xa và các dịch vụ không dùng
Một số router cho phép vào trang quản trị từ Internet (Remote Management hoặc Web Management). Nếu bạn không cần, hãy tắt hẳn.
- Mục Remote Management (Quản lý từ xa): chọn Disable.
- UPnP: tiện cho game và camera nhưng có thể bị phần mềm độc hại lợi dụng mở cổng; tắt nếu không cần.
- Telnet / SSH (nếu có): tắt nếu bạn không biết dùng.
- Port Forwarding (Chuyển tiếp cổng): xem lại danh sách, xóa các quy tắc lạ hoặc không còn dùng.
5. Cập nhật firmware và tạo mạng khách
Firmware là phần mềm điều khiển router. Hãng thỉnh thoảng phát hành bản vá lỗi bảo mật.
- Vào System Tools > Firmware Upgrade (Nâng cấp firmware).
- Nếu router có tự kiểm tra, bấm Check for Updates; nếu không, tải file đúng model và phiên bản phần cứng từ trang chủ của hãng.
- Cập nhật khi đang cắm điện ổn định, tuyệt đối không tắt nguồn giữa chừng.
Tiếp theo, bật Guest Network (Mạng khách) để khách đến chơi dùng Wi-Fi riêng, không truy cập được máy tính và máy in trong mạng chính. Các thiết bị nhà thông minh giá rẻ cũng nên đặt ở mạng này.
Kiểm tra xem có người lạ đang dùng mạng không
Trong trang quản trị, mở DHCP Clients List hoặc Connected Devices (Thiết bị đã kết nối). Đối chiếu danh sách với số thiết bị bạn đang dùng. Thấy tên lạ, hãy đổi ngay mật khẩu Wi-Fi và mật khẩu quản trị; thiết bị nào bị đá khỏi mạng sẽ không vào lại được nếu không biết mật khẩu mới.
Nếu nhà bạn dùng modem của nhà mạng, một số thiết lập có thể bị khóa. Bạn nên liên hệ tổng đài của nhà mạng để được hỗ trợ thay vì cố gắng can thiệp sâu. Muốn biết thêm về cách đặt và chọn thiết bị, đọc cách chọn router Wi-Fi cho gia đình.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu bạn không tự tin cấu hình router hoặc nghi ngờ mạng nhà đã bị xâm nhập, hãy mang thiết bị tới cửa hàng hoặc gọi hotline 0943.847.333 để được kiểm tra. Cần thay router mới, bạn có thể xem danh mục thiết bị mạng, và nhóm dịch vụ IT hỗ trợ cả hạ tầng mạng cho văn phòng nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Mật khẩu quản trị router khác mật khẩu Wi-Fi thế nào?
Mật khẩu Wi-Fi dùng để kết nối mạng, còn mật khẩu quản trị dùng để vào trang cấu hình router. Nên đặt hai mật khẩu khác nhau, và đổi mật khẩu quản trị khỏi mặc định.
Có nên tắt WPS trên router không?
Nếu bạn không dùng nút kết nối nhanh thì nên tắt, vì chế độ PIN của WPS từng có điểm yếu. Tắt rồi bạn vẫn kết nối bình thường bằng mật khẩu Wi-Fi.
Quên mật khẩu quản trị router thì làm sao?
Giữ nút Reset nhỏ trên router khoảng 10 giây để đưa về mặc định, rồi cấu hình lại từ đầu. Lưu ý thao tác này xóa cả tên và mật khẩu Wi-Fi hiện tại.
Nên chọn WPA2 hay WPA3 cho Wi-Fi?
WPA3 an toàn hơn nếu cả router và thiết bị đều hỗ trợ. Nếu có thiết bị cũ, dùng chế độ hỗn hợp WPA2/WPA3 hoặc WPA2-AES.
