Cách kiểm tra sức khỏe ổ cứng SSD, HDD trên Windows

Ổ cứng hỏng thường không báo trước, nhưng nhiều ổ có dấu hiệu cảnh báo từ sớm qua chỉ số S.M.A.R.T, một hệ thống tự chẩn đoán có sẵn trong ổ. Bạn có thể xem nhanh bằng lệnh của Windows, hoặc dùng phần mềm miễn phí như CrystalDiskInfo để đọc chi tiết hơn và biết ổ còn "khỏe" bao nhiêu phần trăm.

Kiểm tra sức khỏe ổ cứng định kỳ giúp bạn kịp sao lưu dữ liệu và thay ổ trước khi mất dữ liệu quan trọng.

Dấu hiệu ổ cứng có vấn đề

• Máy khởi động rất chậm hoặc hay đứng hình, đặc biệt khi mở file.
• Thông báo lỗi đọc ghi, file bị hỏng hoặc không mở được.
• HDD phát ra tiếng lách cách, gõ lạ.
• Windows hay báo ổ đĩa lỗi và tự chạy kiểm tra khi khởi động.
• Màn hình xanh liên quan ổ đĩa. Xem máy tính bị màn hình xanh, nguyên nhân và cách khắc phục.
• Ổ báo đầy 100% mà không rõ lý do, xem ổ cứng báo 100% disk trên Windows.

Cách 1: Xem nhanh bằng Windows

Dùng lệnh kiểm tra tình trạng cơ bản

1. Bấm chuột phải vào nút Start, chọn Terminal (Admin) hoặc Windows PowerShell (Admin).
2. Gõ lệnh sau rồi nhấn Enter:

`Get-PhysicalDisk | Select FriendlyName, MediaType, HealthStatus`

1. Cột HealthStatus hiển thị Healthy nghĩa là ổ đang ở tình trạng tốt; Warning hoặc Unhealthy là ổ có vấn đề, cần sao lưu và kiểm tra ngay.

Cột MediaType cho biết loại ổ là SSD hay HDD.

Kiểm tra lỗi hệ thống tập tin

1. Mở File Explorer (Quản lý tệp), chọn This PC (Máy tính này).
2. Chuột phải vào ổ cần kiểm tra, chọn Properties (Thuộc tính).
3. Mở thẻ Tools (Công cụ), bấm Check (Kiểm tra) ở mục Error checking.
4. Làm theo hướng dẫn để Windows quét và sửa lỗi hệ thống tập tin.

Cách này chỉ kiểm tra lỗi ở mức file, không thay thế việc đọc S.M.A.R.T.

Cách 2: Dùng CrystalDiskInfo (miễn phí)

CrystalDiskInfo là phần mềm miễn phí, nhẹ, hiển thị trạng thái sức khỏe và các chỉ số chi tiết.

1. Tải CrystalDiskInfo từ trang chính thức của tác giả, tránh tải từ trang không rõ nguồn.
2. Cài đặt và mở phần mềm.
3. Xem ô Health Status (Tình trạng sức khỏe) ở phía trên.
4. Nếu máy có nhiều ổ, bấm vào tên từng ổ ở thanh phía trên để xem.

Các mức thường gặp:

• Good (Tốt): ổ ổn định, màu xanh.
• Caution (Cảnh báo): màu vàng, có chỉ số bất thường, nên sao lưu và theo dõi.
• Bad (Xấu): màu đỏ, ổ gần hỏng, cần sao lưu và thay ngay.

Đọc chỉ số S.M.A.R.T quan trọng

Với HDD

• Reallocated Sectors Count: số sector hỏng đã được thay thế. Khác 0 và tăng dần là dấu hiệu xấu.
• Current Pending Sector Count: số sector đang chờ xử lý, nếu lớn hơn 0 là ổ đang có vùng đọc không ổn định.
• Spin Retry Count: số lần động cơ quay thử lại, nên bằng 0.
• Temperature: nhiệt độ, nên giữ dưới khoảng 50 độ C.

Với SSD

• Percentage Used (Phần trăm đã dùng) hoặc Remaining Life: mức hao mòn của ổ, càng thấp càng tốt.
• Available Spare: dung lượng dự phòng còn lại.
• Media and Data Integrity Errors: lỗi dữ liệu, nên bằng 0.
• Total Host Writes: tổng lượng dữ liệu đã ghi, giúp ước tính tuổi thọ.

Phần lớn SSD dùng cho văn phòng, học tập còn rất xa mức hao mòn tối đa dù dùng nhiều năm, nên đừng quá lo về chỉ số này.

Làm gì khi ổ cho kết quả xấu

1. Sao lưu ngay dữ liệu quan trọng sang ổ khác hoặc USB. Xem cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.
2. Không ghi thêm dữ liệu lên ổ đang cảnh báo.
3. Thay ổ mới và cài lại hệ điều hành, hoặc chuyển Windows sang ổ mới nếu ổ còn đọc được.
4. Nếu dữ liệu đã mất hoặc ổ không nhận, đừng tự thử nhiều lần, hãy đem tới kỹ thuật viên. Xem thêm máy tính không nhận ổ cứng.

Khi cần ổ mới, bạn có thể tham khảo SSD Kingston NV3 1TB hoặc SSD Crucial P3 Plus 1TB.

Thói quen giúp ổ cứng bền hơn

• Không rút điện đột ngột khi máy đang chạy.
• Giữ máy thoáng mát, tránh nhiệt độ cao kéo dài.
• Không đổ đầy ổ: để trống tối thiểu khoảng 10 đến 20% dung lượng.
• Với HDD, tránh va đập, rung lắc khi đang chạy.
• Sao lưu định kỳ, đừng để dữ liệu quan trọng chỉ nằm ở một nơi.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu kết quả cho thấy ổ có vấn đề hoặc bạn cần cứu dữ liệu, hãy mang máy tới Cường Tech ở 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để được kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Xem thêm dịch vụ sửa chữa hoặc gọi 0943.847.333.