Pad tản nhiệt và keo tản nhiệt khác nhau thế nào

Cả pad tản nhiệt và keo tản nhiệt đều có nhiệm vụ lấp những khe hở cực nhỏ giữa linh kiện nóng và tản nhiệt để truyền nhiệt tốt hơn. Khác biệt chính: keo là chất nhão, dùng ở nơi hai bề mặt tiếp xúc gần như phẳng khít (CPU, GPU); còn pad là miếng đệm mềm, dùng ở nơi có khoảng hở lớn hơn (chip nhớ VRAM, mạch cấp điện, SSD M.2).

Chọn nhầm loại có thể khiến linh kiện nóng hơn thay vì mát hơn. Bài này giải thích sự khác nhau, nơi dùng và vài lỗi dễ mắc để bạn tự đánh giá khi cần vệ sinh hoặc thay.

Keo tản nhiệt (thermal paste) là gì?

Keo tản nhiệt là hỗn hợp nhão chứa hạt dẫn nhiệt. Bề mặt kim loại của CPU và đế tản nhiệt tuy trông nhẵn nhưng có vô số rãnh li ti; không khí kẹt trong đó dẫn nhiệt rất kém. Keo lấp đầy các rãnh này để nhiệt truyền thẳng từ chip sang tản.

Đặc điểm:

• Dùng một lớp rất mỏng giữa CPU (hoặc chip GPU) và đế tản.
• Nhiều loại phổ thông không dẫn điện; tuy nhiên một số loại cao cấp (như kim loại lỏng) có dẫn điện và có thể gây chập nếu dính ra mạch.
• Sau thời gian dài, keo có thể khô, nứt, làm nhiệt độ CPU tăng dần.

Cách tra keo đúng cách nằm ở bài cách tra keo tản nhiệt CPU đúng cách.

Pad tản nhiệt (thermal pad) là gì?

Pad là miếng silicone mềm, có độ dày cố định (thường từ khoảng nửa mm tới vài mm), được cắt theo kích thước linh kiện. Pad lấp khoảng hở có độ cao, ví dụ giữa chip nhớ VRAM trên card đồ họa và tấm tản kim loại, hoặc giữa SSD M.2 và tấm tản nhiệt.

Đặc điểm:

• Dễ thao tác, ít bẩn hơn keo, không cần phết.
• Dẫn nhiệt thường kém hơn keo chất lượng tốt nếu so cùng bề mặt, nhưng bù lại bù được chênh lệch độ cao.
• Phải chọn đúng độ dày: quá mỏng thì không chạm tản; quá dày thì tản bị nâng lên, làm hở ở chip chính.

So sánh nhanh pad và keo

| Tiêu chí | Keo tản nhiệt | Pad tản nhiệt |

| --- | --- | --- |

| Dạng | Chất nhão | Miếng đệm mềm |

| Dùng ở đâu | CPU, chip GPU | VRAM, VRM, SSD M.2, khoảng hở |

| Độ dày | Rất mỏng | Có nhiều cỡ dày |

| Thao tác | Cần tra đều, lượng vừa đủ | Cắt đúng cỡ, đặt đúng chỗ |

| Dễ sai ở | Tra quá nhiều/quá ít | Chọn sai độ dày |

Dùng ở linh kiện nào?

CPU

CPU tiếp xúc với đế tản nhiệt qua một lớp keo mỏng. Bạn tra keo khi lắp tản mới hoặc khi tháo tản ra. Nhiều tản nhiệt khí có sẵn keo ở đế, ví dụ tản Deepcool AK400 hay Thermalright Peerless Assassin 120 SE; hãy hỏi cửa hàng nếu không chắc có kèm keo hay không. Tản nước AIO thường đã bôi sẵn keo ở đế bơm (tùy sản phẩm).

Card đồ họa

Chip GPU dùng keo, còn các chip nhớ và mạch cấp điện xung quanh dùng pad. Card đồ họa đã dùng lâu, đặc biệt card cũ từng chạy nặng, có thể cần thay keo và pad để hạ nhiệt. Cửa hàng có card MSI RTX 3060 Ventus 2X 12GB (cũ) được mô tả là đã vệ sinh, thay keo tản nhiệt và test 24 giờ ổn định, đây là ví dụ cho việc bảo dưỡng này. Muốn mua card cũ cẩn thận, đọc kinh nghiệm mua card màn hình cũ, tránh card trâu cày.

Laptop

Laptop dùng keo cho CPU/GPU và đôi khi dùng pad cho các chip còn lại. Máy dùng 2–3 năm thường nóng và quạt kêu hơn, một phần do keo khô. Tuy nhiên laptop khó tháo; nếu không có kinh nghiệm, hãy nhờ kỹ thuật viên. Xem thêm laptop nóng: nguyên nhân và cách làm mát hiệu quả.

SSD M.2

Một số SSD NVMe có tấm tản kèm pad. Nhiều mainboard cũng tặng sẵn tản cho khe M.2 kèm miếng pad dán sẵn.

Khi nào cần thay keo hoặc pad?

• Nhiệt độ CPU hoặc GPU cao hơn rõ rệt so với lúc mới mua dù đã vệ sinh bụi.
• Quạt quay to liên tục khi tải nhẹ.
• Máy tự sập hoặc giảm xung vì quá nhiệt.
• Bạn vừa tháo tản ra (phải tra keo mới).

Trước khi nghi ngờ keo, hãy kiểm tra bụi, quạt và luồng gió. Xem mức nhiệt bình thường ở nhiệt độ CPU bao nhiêu là an toàn và nguyên nhân nóng trong CPU nóng 90 độ: nguyên nhân và cách hạ nhiệt.

Lỗi thường gặp khi tự thay

• Dùng pad dày hơn cần thiết: làm tản không áp sát chip GPU hoặc CPU, nhiệt độ lại tăng.
• Bôi keo quá nhiều: keo tràn ra ngoài, bẩn và có thể gây chập nếu loại dẫn điện.
• Quên bóc lớp nhựa bảo vệ trên pad hoặc đế tản.
• Tháo card đồ họa mà không biết: tháo tản card có thể làm mất bảo hành tùy hãng. Hãy hỏi chính sách trước.
• Trộn lẫn pad và keo ở cùng vị trí, làm khó áp sát.

Cần hỗ trợ thêm?

Máy hay nóng hoặc quạt kêu to mà bạn chưa rõ nguyên nhân? Hãy mang tới cửa hàng để kiểm tra miễn phí; kỹ thuật viên sẽ vệ sinh, báo giá trước nếu cần thay keo hay pad. Xem thêm trang sửa chữa hoặc liên hệ để hẹn lịch.