Quạt case 3 pin và 4 pin PWM khác nhau thế nào

Khi mua quạt case hoặc lắp thêm quạt cho PC, bạn sẽ gặp hai loại đầu cắm: 3 pin và 4 pin PWM. Chúng trông gần giống nhau và cắm lẫn được, nhưng cách điều khiển tốc độ khác nhau, kéo theo độ êm và độ linh hoạt khác nhau.

Bài này giải thích khác biệt, cách cắm đúng vào mainboard, và hướng dẫn chọn loại hợp với nhu cầu của bạn.

Quạt 3 pin hoạt động thế nào?

Quạt 3 pin có ba chân dây:

1. GND (mass, đất).
2. +12V (nguồn).
3. Tín hiệu tốc độ (tach), báo số vòng quay cho mainboard.

Muốn đổi tốc độ, mainboard thay đổi điện áp cấp cho quạt (gọi là điều khiển DC). Điện áp thấp thì quạt chậm, cao thì quạt nhanh. Cách này đơn giản nhưng quạt thường có điện áp tối thiểu mới khởi động, nên khó chạy thật chậm mà vẫn quay ổn.

Quạt 4 pin PWM hoạt động thế nào?

Quạt 4 pin có thêm chân thứ tư dành cho tín hiệu PWM (Pulse Width Modulation, điều chế độ rộng xung). Quạt luôn được cấp điện 12V ổn định; mainboard gửi tín hiệu xung qua chân thứ tư để báo quạt quay nhanh hay chậm.

Ưu điểm của PWM:

• Điều khiển mịn hơn, dải tốc độ rộng, chạy chậm êm ái.
• Khởi động ổn ngay cả ở tốc độ thấp.
• Quạt có thể dừng hẳn khi nhiệt độ thấp (tùy mẫu quạt và thiết lập BIOS).

So sánh nhanh

• Số chân: 3 pin có 3 dây; 4 pin có 4 dây.
• Cách điều khiển: 3 pin theo điện áp (DC); 4 pin theo tín hiệu xung (PWM).
• Độ mịn khi chỉnh tốc độ: 4 pin thường tốt hơn.
• Giá: 3 pin thường rẻ hơn, nhưng sự chênh lệch hiện nay ít.
• Tương thích: cả hai cắm lẫn được.

Cắm lẫn quạt 3 pin và 4 pin được không?

Được, vì đầu cắm có khóa định vị:

• Quạt 3 pin cắm vào header 4 pin: cắm được, nhưng nên chỉnh header sang chế độ DC trong BIOS để điều khiển bằng điện áp. Nếu để chế độ PWM, quạt có thể chạy tốc độ cố định.
• Quạt 4 pin cắm vào header 3 pin: cắm được, thường quạt chạy ở tốc độ tối đa vì không nhận tín hiệu PWM; có mainboard hỗ trợ điều áp cho cả quạt 4 pin.

Khi cắm, đối chiếu rãnh định vị để cắm đúng chiều, tránh cố nhấn mạnh làm cong chân.

Cắm quạt case vào đâu trên mainboard?

Mainboard có nhiều header:

• CPU_FAN: dành cho quạt tản CPU. Mainboard dùng đây để đọc nhiệt độ CPU, nên đừng bỏ trống.
• CHA_FAN hoặc SYS_FAN: dành cho quạt case.
• AIO_PUMP: cho bơm tản nước, nếu có.

Nhiều quạt thì có thể dùng hub chia quạt hoặc dây chia từ một header, nhưng kiểm tra tổng dòng điện cho phép của header trong sách hướng dẫn. Quạt có đèn thì cũng cần thêm cổng riêng cho đèn.

Tránh nhầm quạt case với đèn ARGB

Nhiều quạt có LED. Đầu cắm đèn khác với đầu cắm quạt:

• ARGB 5V 3 pin (địa chỉ được từng LED): cắm vào header ARGB 5V trên mainboard.
• RGB 12V 4 pin: cắm vào header RGB 12V.

Chọn quạt 3 pin hay 4 pin?

• Chọn 4 pin PWM nếu: bạn muốn PC êm, tốc độ tự thay đổi theo nhiệt độ, điều chỉnh đường cong quạt trong BIOS.
• Chọn 3 pin nếu: ngân sách hạn chế, hoặc dùng làm quạt chạy cố định hay cắm trực tiếp nguồn.
• Máy cũ chỉ có header 3 pin: quạt 4 pin vẫn dùng được nhưng chưa tận dụng hết lợi thế.

Cỡ quạt cũng quan trọng không kém loại đầu cắm: xem quạt case 120mm hay 140mm và cách bố trí quạt case để luồng gió tối ưu.

Cách chỉnh tốc độ quạt trong BIOS

1. Khởi động lại máy và bấm phím vào BIOS (thường Delete hoặc F2, tùy hãng).
2. Tìm mục Fan Control, Q-Fan, Smart Fan hoặc tên tương tự, tùy hãng.
3. Chọn header tương ứng, chọn chế độ PWM cho quạt 4 pin hoặc DC cho quạt 3 pin.
4. Chọn profile Silent, Standard hoặc tự chỉnh đường cong theo nhiệt độ.
5. Lưu và thoát.

Tên menu khác nhau theo từng hãng mainboard. Nếu quạt không quay, xem bài quạt PC không quay.

Quạt đi kèm vỏ case

Nhiều vỏ case bán kèm quạt sẵn, ví dụ Vỏ case Montech XR có 3 quạt ARGB, Vỏ case Deepcool CH560 có 4 quạt ARGB theo mô tả. Loại đầu cắm quạt (3 pin hay 4 pin) mô tả không nêu, hãy hỏi cửa hàng nếu muốn biết rõ.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn không chắc nên cắm quạt vào đâu hay cần lắp giúp, hãy mang máy tới cửa hàng. Nhớ tắt máy và rút điện trước khi tự thao tác bên trong thùng máy. Xem thêm trang sửa chữa hoặc gọi 0943.847.333.