Quạt PC không quay: cách xác định quạt nào và xử lý an toàn
Quạt CPU, quạt case hay quạt card đồ họa không quay có thể bình thường hoặc là lỗi nguy hiểm. Cách phân biệt, kiểm tra dây cắm, BIOS và khi nào cần thay.
Bật PC lên mà thấy một chiếc quạt đứng im thì không phải lúc nào cũng là lỗi. Quạt card đồ họa dừng khi máy nhàn rỗi là bình thường ở nhiều dòng card, còn quạt CPU đứng yên thì lại rất nguy hiểm vì CPU có thể quá nhiệt trong vài chục giây.
Câu hỏi đầu tiên cần trả lời là quạt nào đang không quay. Bài này hướng dẫn phân biệt, kiểm tra nhanh và xử lý, đồng thời nói rõ khi nào bạn nên dừng tự làm và mang máy tới kỹ thuật viên.
Xác định quạt nào không quay
Trong một bộ PC thường có bốn loại quạt:
- Quạt CPU: gắn trên bộ tản nhiệt, ngay trên CPU.
- Quạt case: gắn ở mặt trước, mặt sau hoặc nóc thùng máy.
- Quạt card đồ họa (VGA): nằm trên chính tấm card.
- Quạt nguồn (PSU): nằm ở mặt sau hoặc mặt đáy của nguồn.
Mỗi loại có mức độ nghiêm trọng khác nhau. Bạn cũng nên xem bài bố trí quạt case để luồng gió tối ưu để hiểu mỗi quạt đóng vai trò gì.
Trường hợp quạt không quay là bình thường
Một số tình huống đứng im hoàn toàn bình thường:
- Quạt card đồ họa ở chế độ 0 dB hoặc semi-passive: khi nhiệt độ thấp (làm việc văn phòng, xem web), quạt tắt hẳn và sẽ quay khi chơi game hoặc khi nhiệt độ tăng. Nhiều card đời mới có tính năng này.
- Quạt nguồn một số model chỉ quay khi tải nặng, hoặc quay chậm khi tải nhẹ. Điều này tùy từng nguồn, nên đọc hướng dẫn của hãng.
- Quạt tản CPU có thể quay rất chậm khi nhiệt thấp do BIOS điều khiển theo nhiệt độ.
Kiểm tra quạt case và quạt CPU
Trước khi mở thùng máy: tắt máy, tắt công tắc nguồn phía sau, rút dây điện, chờ khoảng một phút. Chạm tay vào phần kim loại của thùng máy để xả tĩnh điện. Nếu bạn không tự tin, đừng mở máy.
- Kiểm tra dây cắm: quạt có thể bị lỏng đầu cắm 3 chân hoặc 4 chân trên mainboard (các chân ghi CPU_FAN, SYS_FAN, CHA_FAN). Cắm lại cho chắc, nhớ đúng chiều cắm.
- Kiểm tra vật cản: dây cáp có thể đè vào cánh quạt, hoặc bụi bẩn kẹt cứng. Gỡ dây khỏi cánh quạt, nhẹ nhàng xoay thử bằng tay xem có bị chát, kẹt không.
- Thử đổi sang chân cắm khác: cắm quạt vào chân SYS_FAN khác để xác định lỗi ở quạt hay ở chân cắm trên mainboard.
- Thử quạt khác: nếu quạt kia chạy bình thường khi cắm vào đúng chân đó, chiếc quạt cũ đã hỏng.
Ngoài ra, nếu quạt cắm qua bộ chia (hub) có đèn ARGB, kiểm tra nguồn cấp của hub xem đã cắm đầy đủ chưa.
Kiểm tra cài đặt quạt trong BIOS
Nếu quạt cắm đúng mà vẫn đứng, có thể BIOS đang đặt sai chế độ.
- Khởi động lại máy, bấm Delete hoặc F2 liên tục để vào BIOS (phím tùy mainboard).
- Tìm mục Hardware Monitor, Q-Fan Control hoặc Smart Fan.
- Kiểm tra tốc độ quạt (RPM). Nếu hiện 0 RPM ở quạt CPU, tức là mainboard không nhận được tín hiệu.
- Thử đổi chế độ điều khiển sang PWM (quạt 4 chân) hoặc DC (quạt 3 chân) cho phù hợp với loại quạt.
- Lưu và thoát bằng F10.
Nếu BIOS báo lỗi như CPU Fan Error khi khởi động, đó là máy đang cảnh báo quạt CPU không quay hoặc không nhận được tín hiệu tốc độ.
Khi quạt thật sự hỏng
Quạt có thể hỏng do ổ trục khô dầu, bụi bẩn tích tụ lâu ngày hoặc motor cháy. Dấu hiệu thường có từ trước: tiếng kêu rít, rung, quay yếu dần.
- Quạt case hoặc quạt CPU hỏng: thay quạt cùng kích thước (thường 120 mm hoặc 140 mm). Nếu bạn dùng tản nhiệt tháp cũ, đây cũng là lúc nên thay luôn tản mới, ví dụ tản khí Deepcool AK400 hoặc Thermalright Peerless Assassin 120 SE có sẵn tại cửa hàng.
- Quạt card đồ họa hỏng: không nên tiếp tục chơi game nặng. Card sẽ nóng, giảm xung và có thể hỏng thêm. Quạt card thay được tại tiệm với mức độ khác nhau tùy dòng card.
- Quạt nguồn hỏng: không tự mở nguồn, vì tụ điện bên trong vẫn có thể còn điện áp cao dù đã rút điện. Hãy ngừng dùng máy và mang tới kỹ thuật viên hoặc thay nguồn mới.
Khi theo dõi nhiệt độ sau khi xử lý, bạn có thể đối chiếu với bài nhiệt độ CPU bao nhiêu là an toàn. Nếu CPU vẫn nóng dù quạt quay, xem bài CPU nóng 90 độ: nguyên nhân và cách hạ nhiệt.
Phòng ngừa lần sau
- Vệ sinh bụi bẩn định kỳ, xem bài bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.
- Đi dây gọn, không để dây chạm cánh quạt.
- Chọn vỏ case có nhiều chỗ lắp quạt và luồng gió tốt, ví dụ Montech XR (kèm 3 quạt ARGB) hay Deepcool CH560 (kèm 4 quạt ARGB).
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu quạt CPU đứng yên, quạt nguồn hỏng hoặc bạn không tự tin mở máy, hãy mang PC tới Cường Tech, kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Bạn cũng có thể xem trang sửa chữa hoặc gọi hotline/Zalo 0943.847.333.
Câu hỏi thường gặp
Quạt card đồ họa không quay có phải bị hỏng không?
Chưa chắc. Nhiều card có chế độ 0 dB, quạt dừng khi nhiệt độ thấp và chỉ quay khi chơi game hoặc khi nóng lên. Nếu card nóng mà quạt vẫn đứng thì mới là lỗi.
Quạt CPU không quay thì có chạy máy tiếp được không?
Không. CPU sẽ nóng rất nhanh và có thể tự tắt máy hoặc hỏng. Hãy tắt máy ngay và kiểm tra quạt.
Máy báo CPU Fan Error khi khởi động nghĩa là gì?
Mainboard không nhận được tín hiệu tốc độ từ quạt CPU. Có thể quạt hỏng, cắm sai chân CPU_FAN, hoặc cài đặt quạt trong BIOS không phù hợp.
Có nên tự mở nguồn máy tính khi quạt nguồn không quay?
Không nên. Bên trong nguồn có tụ điện còn giữ điện áp cao ngay cả khi đã rút điện. Hãy nhờ kỹ thuật viên hoặc thay nguồn mới.
