Tiếng rít điện (coil whine) trên card đồ họa, laptop: nguyên nhân và cách giảm

Bạn lắp card đồ họa mới hay mua laptop gaming về, bật game lên và nghe tiếng rít nhỏ, the thé, như tiếng "zi zi" phát ra từ bên trong máy. Đó nhiều khả năng là coil whine (tiếng rít do cuộn cảm). Tin tốt là nó thường không nguy hiểm, nhưng có vài cách giảm bớt.

Bài này giải thích nguyên nhân, cách phân biệt với tiếng quạt hay ổ cứng, và những việc bạn có thể làm.

Coil whine là gì?

Trên card đồ họa, mainboard, nguồn và laptop có nhiều cuộn cảm (còn gọi là choke hoặc inductor) nằm trong mạch cấp điện. Khi dòng điện qua cuộn cảm thay đổi nhanh, cuộn dây hoặc lõi từ có thể rung rất nhẹ. Nếu rung ở tần số nghe được, bạn sẽ nghe thấy tiếng rít.

Tiếng này thay đổi theo tải của linh kiện nên thường gặp khi:

• Chơi game, đặc biệt khi số khung hình (FPS) rất cao hoặc không giới hạn FPS (menu game, màn hình loading hay có tiếng rít to).
• Chạy benchmark, render hoặc tác vụ nặng.
• Một số trường hợp ở mức tải rất thấp (như khi mở trình duyệt).

Coil whine không phải lỗi sản xuất theo nghĩa thông thường. Nó phụ thuộc cả vào từng linh kiện cụ thể, nên cùng một mẫu card, có chiếc kêu, có chiếc êm.

Phân biệt coil whine với các tiếng ồn khác

Trước khi kết luận, hãy chắc rằng tiếng kêu đúng là coil whine.

• Tiếng quạt: ù ù đều, thay đổi theo nhiệt độ và tốc độ quạt. Nếu có tiếng lạch cạch, quạt có thể chạm dây hoặc ổ trục sắp hỏng. Xem máy tính chạy ồn: nguyên nhân và cách giảm tiếng ồn.
• Ổ cứng HDD: tiếng lách cách khi đọc ghi, không thay đổi theo FPS.
• Coil whine: tiếng the thé, cao, thay đổi theo tải GPU hoặc theo FPS; thường biến mất khi bạn giới hạn FPS.

Một mẹo nhỏ: mở game hoặc benchmark, nghe xem tiếng có thay đổi khi bạn đổi cảnh, hay khi chuyển giữa menu và trong trận. Nếu có, khả năng cao là coil whine.

Cách xác định linh kiện nào đang kêu

Với PC để bàn, thử như sau (chỉ làm các bước an toàn, không mở nguồn điện):

1. Ghé tai gần vị trí card đồ họa, nguồn, mainboard (không chạm tay vào linh kiện đang chạy, đừng thò tay vào quạt).
2. Chạy một tác vụ nặng khoảng vài phút.
3. Giới hạn FPS và xem tiếng có đổi không.
4. Nếu nghi do nguồn (PSU), thử cắm card sang nguồn khác nếu có sẵn, hoặc nhờ cửa hàng thử giúp.

Cách giảm tiếng rít điện

Không có cách nào tắt hoàn toàn đảm bảo, nhưng các cách sau thường giúp giảm đáng kể.

1. Giới hạn FPS: bật V-Sync, hoặc giới hạn FPS trong game hay trong bảng điều khiển của card (NVIDIA Control Panel, AMD Software). Đây là cách hiệu quả và dễ nhất.
2. Giảm công suất card: dùng phần mềm chính hãng để giảm power limit hoặc undervolt nhẹ. Chỉ làm khi bạn hiểu rõ, vì chỉnh sai có thể gây treo máy.
3. Thử nguồn khác: một số nguồn chất lượng tốt cho điện ổn định hơn, đôi khi giảm tiếng rít. Ví dụ nguồn Corsair RM750e 750W là một lựa chọn nguồn chất lượng, nhưng kết quả còn tùy từng bộ linh kiện.
4. Kiểm tra lắp đặt: đảm bảo card cắm chắc, được giữ bằng vít, không bị võng. Card bị võng có thể rung thêm.
5. Đệm chống rung cho thùng máy, đặt máy ở nơi cứng, phẳng.
6. Dùng tai nghe/loa nếu tiếng chỉ nghe được khi để tai gần máy.

Với laptop, bạn có ít can thiệp được hơn. Có thể thử giới hạn FPS, đổi chế độ nguồn theo chế độ nguồn trên Windows: tối ưu pin hay hiệu năng, hoặc cập nhật driver và BIOS từ trang hỗ trợ chính thức của hãng. Tránh tải driver từ trang lạ.

Khi nào cần mang đi kiểm tra?

Coil whine thường vô hại. Tuy nhiên, hãy nhờ kỹ thuật viên kiểm tra nếu:

• Tiếng rít kèm hiện tượng máy treo, tắt đột ngột, màn hình có vằn hoặc nhiễu.
• Có mùi khét hoặc linh kiện nóng bất thường.
• Tiếng kêu to hơn rõ rệt theo thời gian.

Về bảo hành, coil whine có được xử lý hay không tùy chính sách từng hãng và từng nơi bán. Bạn nên hỏi rõ trước khi mua, tham khảo chính sách bảo hành của cửa hàng.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn không chắc tiếng kêu đến từ đâu, hãy mang máy tới Cường Tech để kỹ thuật viên nghe và kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi sửa. Xem thêm dịch vụ sửa chữa hoặc gọi hotline/Zalo 0943.847.333.