Máy tính chạy ồn: nguyên nhân và cách giảm tiếng ồn hiệu quả

Máy tính chạy ồn là một trong những lý do khiến nhiều người khó chịu nhất khi làm việc, học tập hay xem phim buổi tối. Tin vui là tiếng ồn thường có nguyên nhân rõ ràng và phần lớn xử lý được mà không tốn nhiều tiền.

Bài này hướng dẫn bạn xác định tiếng ồn đến từ đâu, thử các cách giảm ồn bằng phần mềm trước, rồi mới tới vệ sinh và thay linh kiện.

Bước 1: Nghe xem tiếng ồn thuộc loại nào

Mỗi kiểu tiếng ồn chỉ về một nguyên nhân khác nhau:

• Tiếng gió vù vù, to dần khi chạy nặng: quạt đang quay mạnh vì máy nóng. Thường do bụi hoặc keo tản nhiệt khô.
• Tiếng rít, ù đều, lạch cạch ở một tần số: vòng bi quạt mòn, quạt dính bụi hoặc va vào dây.
• Tiếng «tít tít» rất mảnh, thay đổi theo hoạt động của máy: coil whine, tiếng rít của cuộn cảm, thường từ card đồ họa hoặc nguồn.
• Tiếng lạch cạch, tạch tạch từ trong thùng máy: có thể là ổ cứng HDD, xem ổ cứng kêu lạch cạch: dấu hiệu hỏng.
• Tiếng rung ù trầm: vỏ case lỏng ốc, ổ đĩa không gắn chặt, hoặc quạt không cân.

Bước 2: Giảm ồn bằng phần mềm (an toàn, không mất tiền)

Tắt bớt tác vụ nặng chạy ngầm

Nếu quạt gào ngay cả lúc máy rảnh, thường có chương trình nào đó đang chiếm CPU.

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ).
2. Ở thẻ Processes (Tiến trình), bấm vào cột CPU để sắp xếp từ cao xuống thấp.
3. Chọn ứng dụng lạ ngốn tài nguyên, bấm End task (Kết thúc tác vụ).

Bạn có thể tham khảo thêm máy tính chạy chậm: 15 cách tăng tốc. Khi giảm tải, CPU nguội hơn thì quạt tự chậm lại.

Đổi chế độ nguồn sang cân bằng

1. Mở Settings (Cài đặt) > System (Hệ thống) > Power & battery (Nguồn và pin).
2. Ở mục Power mode (Chế độ nguồn), chọn Balanced (Cân bằng) hoặc Best power efficiency (Tiết kiệm điện tối đa).

Chế độ hiệu năng cao khiến CPU xung nhịp mạnh, nóng hơn và quạt quay nhiều hơn. Xem cách cân nhắc ở bài chế độ nguồn trên Windows.

Điều chỉnh đường cong quạt trong BIOS (PC)

Vào BIOS (thường nhấn Del hoặc F2 lúc mở máy), tìm mục Q-Fan Control, Smart Fan hoặc tên tương tự và chọn Silent (Yên tĩnh) hoặc tinh chỉnh đường cong. Chỉ giảm tốc quạt khi nhiệt độ CPU vẫn đang thấp; xem nhiệt độ CPU bao nhiêu là an toàn để biết ngưỡng.

Bước 3: Vệ sinh bụi và kiểm tra tản nhiệt

Bụi bám vào cánh quạt và khe tản nhiệt làm gió lưu thông kém, buộc quạt chạy nhanh hơn. Với PC, bạn có thể tự vệ sinh:

1. Tắt máy, rút dây điện, chờ vài phút.
2. Mở nắp case, dùng chổi mềm hoặc máy thổi hơi để thổi bụi. Giữ cánh quạt không cho quay tự do khi thổi.
3. Lau lớp bụi khỏi lưới lọc, khe hút khí.
4. Lắp lại, cắm điện và theo dõi tiếng ồn.

Với laptop, việc tháo máy khó hơn nhiều và dễ làm hỏng cáp, ốc, nên hãy để kỹ thuật viên làm. Nhiệt độ cao còn có thể do keo tản nhiệt khô; xem laptop nóng: nguyên nhân và cách làm mát.

Bước 4: Thay quạt hoặc tản nhiệt

Nếu quạt vẫn rít sau khi vệ sinh, vòng bi đã mòn và cách tốt nhất là thay quạt mới. Với PC, bạn có thể:

• Thay quạt case bằng quạt chất lượng tốt, đường kính lớn (ví dụ 140mm) quay chậm hơn nhưng vẫn đủ gió, nhờ vậy êm hơn.
• Nâng cấp tản nhiệt CPU tháp đôi hoặc AIO nếu CPU thường xuyên nóng.
• Chọn vỏ case thoáng mát, đi dây gọn để luồng gió tốt hơn. Xem cách bố trí quạt case để luồng gió tối ưu.
• Lắp đệm cao su chống rung cho ổ cứng, quạt.

Coil whine: tiếng rít điện

Coil whine nghe như tiếng muỗi kêu rất mảnh, xuất hiện khi card đồ họa chạy FPS rất cao. Đây thường không gây hại nhưng khó chịu. Bạn có thể thử giới hạn FPS (bật V-Sync hoặc giới hạn khung hình trong game), hoặc undervolt card nhẹ. Nếu quá khó chịu, hỏi cửa hàng về việc đổi bảo hành hoặc thay nguồn khác.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu đã thử nhưng máy vẫn ồn, hoặc bạn muốn một chiếc PC êm hơn ngay từ đầu, cửa hàng có thể kiểm tra, vệ sinh miễn phí khâu chẩn đoán và báo giá trước khi sửa. Hãy xem trang sửa chữa hoặc dùng Build PC để chọn tản nhiệt, vỏ case hợp lý.