Cách bảo mật Wi-Fi gia đình: WPA3, mật khẩu và cập nhật router

Wi-Fi nhà bạn là cửa ngõ cho điện thoại, laptop, tivi, camera và cả máy tính lưu giấy tờ cá nhân. Chỉ cần đặt sai vài thiết lập, người lạ có thể dùng chùa mạng, thậm chí dòm ngó thiết bị trong nhà. Bốn việc quan trọng nhất là chọn chuẩn mã hóa đúng, đặt mật khẩu Wi-Fi mạnh, bảo vệ trang quản trị router và cập nhật phần mềm router.

Bài này đi theo từng việc một, dùng được với hầu hết router phổ biến. Tên menu mỗi hãng mỗi khác, nhưng ý nghĩa thì giống nhau.

WPA3, WPA2: chuẩn nào nên chọn?

WPA2 và WPA3 là các chuẩn mã hóa để bảo vệ kết nối Wi-Fi. WPA3 mới hơn và an toàn hơn, nhưng chỉ dùng được khi cả router lẫn thiết bị đều hỗ trợ.

• Nếu router và các thiết bị trong nhà đều hỗ trợ WPA3, hãy chọn WPA3-Personal.
• Nếu có thiết bị đời cũ không kết nối được, chọn chế độ hỗn hợp WPA2/WPA3 hoặc dùng WPA2-PSK (AES).
• Tránh WEP và WPA đời đầu, vì đã lỗi thời và rất dễ bị bẻ khóa. Cũng tránh mạng để trống không mật khẩu.
• Nếu thấy tùy chọn mã hóa TKIP, hãy chuyển sang AES.

Router quá cũ có thể không có WPA3. Kiểm tra thông số của hãng, đừng đoán. Với router mới như TP-Link Archer AX23, hãy xem thông số chi tiết từ hãng hoặc hỏi cửa hàng để biết các chuẩn bảo mật được hỗ trợ.

Bước 1: Đăng nhập trang quản trị router

1. Kết nối máy tính hoặc điện thoại vào Wi-Fi nhà bạn.
2. Mở trình duyệt, nhập địa chỉ quản trị in ở mặt dưới router (thường là một dãy số kiểu 192.168.x.1 hoặc tên miền của hãng).
3. Đăng nhập bằng tài khoản quản trị. Nếu chưa đổi, thông tin mặc định thường in trên nhãn router.

Nếu không vào được, xem bài không vào được trang quản trị router.

Bước 2: Đặt mật khẩu Wi-Fi mạnh

Mật khẩu Wi-Fi nên dài ít nhất 12 ký tự, không phải ngày sinh, số điện thoại hay tên nhà. Một cụm từ dài gồm vài từ ngẫu nhiên kèm số thường vừa an toàn vừa dễ nhớ hơn chuỗi ký tự khó đọc.

1. Vào mục Wireless (Không dây) hoặc Wi-Fi settings.
2. Chọn kiểu bảo mật như đã nói ở trên.
3. Nhập mật khẩu mới vào ô Password (Mật khẩu) hoặc Pre-Shared Key.
4. Bấm Save (Lưu). Mọi thiết bị sẽ bị ngắt và cần nhập lại mật khẩu mới.

Hướng dẫn chi tiết theo hãng có tại bài đổi mật khẩu Wi-Fi TP-Link và đổi tên và mật khẩu Wi-Fi modem nhà bạn.

Bước 3: Đổi mật khẩu quản trị router

Đây là bước nhiều người bỏ sót. Mật khẩu Wi-Fi khác với mật khẩu quản trị. Nếu mật khẩu quản trị vẫn là mặc định (như admin), ai vào được mạng nhà bạn cũng có thể đổi cấu hình.

1. Tìm mục System Tools (Công cụ hệ thống), Administration (Quản trị) hoặc Password.
2. Đặt tên đăng nhập và mật khẩu quản trị mới, khác mật khẩu Wi-Fi.
3. Lưu lại và ghi vào nơi an toàn.

Bước 4: Tắt các tính năng rủi ro

• WPS: tính năng kết nối nhanh bằng nút bấm hoặc mã PIN. Nếu không dùng, nên tắt vì mã PIN có thể bị dò.
• Remote Management (Quản trị từ xa): tắt nếu bạn không cần vào router từ ngoài mạng nhà.
• UPnP: chỉ để bật khi thật sự cần cho một ứng dụng hoặc game, vì nó cho phép thiết bị tự mở cổng.
• Nếu có khách thường xuyên ghé nhà, hãy bật Guest Network (Mạng khách) để khách dùng mạng riêng, không chạm tới máy tính và camera của bạn. Xem thêm cách tạo mạng Wi-Fi khách.

Bước 5: Cập nhật firmware router

Firmware là phần mềm điều khiển bên trong router. Nhà sản xuất cập nhật để vá lỗi bảo mật.

1. Trong trang quản trị, tìm mục Firmware Upgrade (Nâng cấp firmware) hoặc Software Update.
2. Nếu router có tính năng kiểm tra tự động, bấm Check for updates (Kiểm tra bản cập nhật). Có router cần tải file từ trang chính thức của hãng, đúng model và đúng phiên bản phần cứng.
3. Cập nhật, tuyệt đối không rút điện trong lúc đang cập nhật.

Nếu hãng đã ngừng hỗ trợ router của bạn, đó là lý do chính đáng để cân nhắc thay thiết bị mới. Bạn có thể tham khảo cách chọn router Wi-Fi cho gia đình hoặc dòng mesh như TP-Link Deco M4 cho nhà nhiều tầng.

Kiểm tra ai đang dùng Wi-Fi nhà bạn

Trang quản trị thường có mục DHCP Clients hoặc Connected Devices hiển thị thiết bị đang kết nối. Nếu thấy thiết bị lạ, hãy đổi mật khẩu Wi-Fi ngay. Hướng dẫn chi tiết ở bài chặn người lạ dùng ké Wi-Fi nhà bạn.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn không tự tin cấu hình router hoặc muốn lắp Wi-Fi phủ cả nhà, hãy gọi hotline 0943.847.333 hoặc ghé Cường Tech để được tư vấn. Với cửa hàng, văn phòng cần mạng an toàn hơn, bạn có thể xem dịch vụ vận hành hệ thống CNTT.