Cách dùng máy tính công cộng an toàn, không lộ tài khoản
Dùng máy tính ở quán net, thư viện, khách sạn dễ lộ mật khẩu nếu sơ ý. Việc nên làm trước, trong và sau khi dùng để giữ tài khoản an toàn.
Máy tính ở quán net, thư viện, khách sạn hay văn phòng dịch vụ tiện khi bạn cần in gấp một tờ giấy hoặc check mail khi đi xa. Nhưng bạn không biết ai đã dùng máy trước đó, cũng không biết máy có cài phần mềm theo dõi bàn phím hay không. Vì vậy, mục tiêu khi dùng máy công cộng là để lại càng ít dấu vết càng tốt.
Bài này gom những thói quen đơn giản, ai cũng làm được, để bạn dùng máy công cộng mà không lo lộ mật khẩu hay dữ liệu cá nhân.
Rủi ro thường gặp trên máy công cộng
Bạn nên biết mình đang phòng cái gì để quyết định việc nào nên làm, việc nào tuyệt đối không:
- Keylogger: phần mềm hoặc thiết bị gắn ở đầu cắm bàn phím, ghi lại mọi phím bạn gõ, kể cả mật khẩu.
- Phiên đăng nhập còn sót: người dùng trước quên đăng xuất, hoặc bạn quên, và người sau mở lại được tài khoản.
- File để lại: tài liệu bạn tải về hay mở ra vẫn nằm trong thư mục Downloads hoặc thùng rác.
- Người nhìn trộm: ngồi cạnh nhìn bạn gõ mật khẩu hoặc nhập mã xác minh.
- Mạng không an toàn: một số mạng Wi-Fi công cộng cho phép người khác dò lưu lượng không mã hóa.
Trước khi dùng: chuẩn bị và kiểm tra nhanh
- Chỉ dùng máy công cộng khi thật cần thiết. Việc quan trọng như chuyển tiền hay quản trị website, hãy để dành cho máy của bạn.
- Bật xác minh 2 bước cho các tài khoản quan trọng từ trước (hướng dẫn trong bài bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác minh 2 bước). Nhờ vậy, dù lộ mật khẩu, kẻ xấu vẫn bị chặn ở bước mã xác minh.
- Quan sát bàn phím và cổng cắm xung quanh, nếu thấy thiết bị lạ gắn ở đầu cáp bàn phím hoặc chuột thì đổi sang máy khác.
- Không cắm USB cá nhân nếu máy có dấu hiệu lạ, vì virus lây qua lại hai chiều khá dễ.
Khi đang dùng: mở trình duyệt đúng cách
Hãy mở tab ẩn danh để trình duyệt không lưu lịch sử, cookie và dữ liệu biểu mẫu khi bạn đóng cửa sổ. Trên Chrome và Edge, bạn bấm Ctrl + Shift + N, trên Firefox là Ctrl + Shift + P. Chi tiết hơn có trong bài dùng trình duyệt an toàn: tab ẩn danh, lưu trang, dấu trang.
Một số lưu ý khi đăng nhập:
- Nếu trang hỏi Remember me (Ghi nhớ đăng nhập) hoặc Save password (Lưu mật khẩu), luôn bỏ chọn hoặc bấm Never (Không bao giờ).
- Không đăng nhập vào trình duyệt bằng tài khoản Google, vì lịch sử, mật khẩu và dấu trang của bạn sẽ đồng bộ về máy đó.
- Che bàn phím khi gõ mật khẩu nếu có người ngồi cạnh.
- Tránh các giao dịch ngân hàng, thanh toán thẻ và việc nhập số CCCD, vì rủi ro cao hơn nhiều so với lợi ích.
Sau khi dùng: dọn sạch dấu vết
Đây là bước nhiều người bỏ qua, nhưng lại quan trọng nhất.
- Đăng xuất khỏi mọi tài khoản bằng nút Sign out (Đăng xuất) của chính trang web, đừng chỉ tắt tab.
- Đóng toàn bộ cửa sổ ẩn danh.
- Xóa file bạn đã tải về: mở thư mục Downloads (Tải xuống), xóa file rồi dọn luôn Recycle Bin (Thùng rác). Nếu bạn mở file từ USB, nhớ rút USB và kiểm tra có bỏ quên không.
- Nếu lỡ dùng trình duyệt thường, vào Settings (Cài đặt) > Privacy (Quyền riêng tư) > Clear browsing data (Xóa dữ liệu duyệt web) rồi chọn thời gian All time (Mọi lúc).
- Với máy ở quán net, bấm đăng xuất hoặc đóng phiên chơi theo hướng dẫn của quán.
Về thư mục lưu file trên máy, bạn có thể xem lại cách tìm và quản lý trong bài cách tìm lại file đã lưu trên máy tính.
Nếu nghi ngờ đã bị lộ tài khoản
Khi bạn cảm thấy có điều bất thường (lỡ lưu mật khẩu, nghi máy có keylogger), hãy hành động ngay:
- Dùng thiết bị tin cậy của bạn để đổi mật khẩu các tài khoản vừa đăng nhập, ưu tiên email trước vì email dùng để khôi phục mọi tài khoản khác.
- Vào phần bảo mật của tài khoản Google hoặc Facebook, chọn đăng xuất khỏi tất cả thiết bị.
- Kiểm tra xem có đăng nhập lạ hay không.
- Kiểm tra máy tính của bạn bằng bài máy tính bị virus: dấu hiệu và cách xử lý nếu bạn từng cắm USB vào máy công cộng.
Thay vì dùng máy công cộng
Nếu bạn thường xuyên đi công tác hay cần làm việc ngoài, một chiếc laptop nhỏ gọn sẽ an toàn và tiện hơn nhiều so với xin dùng máy người khác. Bạn có thể tham khảo các mẫu laptop văn phòng mỏng nhẹ tại cửa hàng, hoặc xem thêm lựa chọn lướt có bảo hành nếu muốn tiết kiệm.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu bạn nghi máy cá nhân đã nhiễm virus sau khi dùng máy lạ, hoặc cần cài lại hệ thống sạch, hãy mang máy tới Cường Tech, kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Bạn cũng có thể xem trang sửa chữa hoặc gọi hotline/Zalo 0943.847.333.
Câu hỏi thường gặp
Dùng máy tính ở quán net có an toàn không?
An toàn ở mức hạn chế. Bạn nên dùng tab ẩn danh, không lưu mật khẩu, đăng xuất sau khi dùng và tránh các giao dịch ngân hàng. Việc quan trọng nên làm trên máy cá nhân.
Tab ẩn danh có bảo vệ mật khẩu của tôi khỏi keylogger không?
Không. Tab ẩn danh chỉ giúp trình duyệt không lưu lịch sử và cookie. Keylogger vẫn ghi lại được phím bạn gõ nếu máy đã bị cài.
Lỡ quên đăng xuất trên máy công cộng thì làm sao?
Dùng thiết bị tin cậy, đăng nhập tài khoản đó rồi chọn đăng xuất khỏi tất cả thiết bị, đồng thời đổi mật khẩu.
Có nên cắm USB cá nhân vào máy công cộng không?
Chỉ nên cắm khi thật cần. Máy công cộng dễ nhiễm virus và có thể lây sang USB, sau đó lây tiếp sang máy của bạn.
