Cách bảo vệ tài khoản: mật khẩu mạnh và xác minh 2 bước
Cách đặt mật khẩu mạnh, dùng trình quản lý mật khẩu và bật xác minh 2 bước cho Gmail, Facebook, Zalo, ngân hàng để tài khoản không bị hack, dễ làm theo.
Để bảo vệ tài khoản, bạn chỉ cần làm hai việc chính: dùng mật khẩu dài và khác nhau cho từng tài khoản, đồng thời bật xác minh 2 bước. Hai việc này chặn được phần lớn các vụ chiếm tài khoản thường gặp như lộ mật khẩu, bị lừa đăng nhập hoặc bị dò mật khẩu.
Bài viết giải thích đơn giản, không cần biết kỹ thuật, và có sẵn các bước thực hiện cho Gmail, Facebook, Zalo và các dịch vụ phổ biến khác.
Vì sao tài khoản hay bị chiếm?
Phần lớn trường hợp mất tài khoản không phải do hacker cao siêu, mà do vài thói quen quen thuộc:
- Dùng chung một mật khẩu cho nhiều nơi. Chỉ cần một website nhỏ bị lộ dữ liệu, kẻ xấu thử mật khẩu đó vào Gmail, Facebook, ngân hàng.
- Đặt mật khẩu ngắn, dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại, 123456.
- Bấm vào link lạ trong tin nhắn rồi nhập mật khẩu vào trang giả mạo.
- Đăng nhập trên máy lạ, quên đăng xuất.
Biết nguyên nhân rồi, cách phòng tránh sẽ dễ hiểu hơn.
Thế nào là mật khẩu mạnh?
Độ dài quan trọng hơn độ phức tạp. Một câu dài dễ nhớ tốt hơn một chuỗi ngắn đầy ký tự lạ.
- Từ 12 ký tự trở lên, càng dài càng tốt.
- Không chứa tên, ngày sinh, số điện thoại hoặc thông tin người khác dễ biết.
- Khác nhau cho mỗi tài khoản quan trọng (email, ngân hàng, mạng xã hội).
- Có thể là cụm từ ghép ngẫu nhiên, ví dụ ba bốn từ không liên quan nối nhau kèm số và dấu.
Dùng trình quản lý mật khẩu
Nhớ hàng chục mật khẩu dài là bất khả thi, nên hãy dùng trình quản lý mật khẩu. Trình duyệt Chrome, Edge hoặc Safari đều có sẵn tính năng này, và còn có những ứng dụng chuyên dụng. Bạn chỉ cần nhớ một mật khẩu chính thật mạnh, phần còn lại máy tự điền.
Xác minh 2 bước là gì?
Xác minh 2 bước (còn gọi là 2FA) nghĩa là ngoài mật khẩu, bạn phải qua thêm một lớp nữa, ví dụ mã gửi về điện thoại. Dù kẻ xấu biết mật khẩu, chúng vẫn không vào được vì thiếu mã thứ hai.
Các dạng phổ biến, xếp từ an toàn hơn tới kém an toàn hơn:
- Ứng dụng tạo mã (Authenticator): mã đổi liên tục trên điện thoại, an toàn và không phụ thuộc sóng.
- Xác nhận trên điện thoại (prompt): bấm Yes trên điện thoại đã đăng nhập.
- Mã qua tin nhắn SMS: tiện nhưng kém an toàn hơn, vẫn tốt hơn là không có.
Cách bật xác minh 2 bước cho Gmail
- Đăng nhập Gmail, bấm vào ảnh đại diện ở góc phải, chọn Manage your Google Account (Quản lý Tài khoản Google).
- Chọn mục Security (Bảo mật) ở menu bên trái.
- Tìm 2-Step Verification (Xác minh 2 bước) rồi bấm vào.
- Bấm Get started (Bắt đầu) và đăng nhập lại nếu được hỏi.
- Làm theo hướng dẫn, thêm số điện thoại hoặc ứng dụng tạo mã.
- Bấm Turn on (Bật) để hoàn tất.
Nếu bạn chưa có Gmail, hãy xem bài tạo tài khoản Gmail và đăng nhập trên máy tính.
Cách bật xác minh 2 bước cho Facebook và Zalo
- Bấm ảnh đại diện, chọn Cài đặt và quyền riêng tư, rồi Cài đặt.
- Vào Trung tâm tài khoản, chọn Mật khẩu và bảo mật.
- Chọn Xác thực 2 yếu tố, chọn tài khoản cần bảo vệ.
- Chọn phương thức (ứng dụng xác thực hoặc tin nhắn) và làm theo hướng dẫn.
Zalo
Trong Zalo, vào phần Cài đặt, mục Tài khoản và bảo mật, bật các lớp bảo vệ khi đăng nhập thiết bị mới và đặt khóa màn hình. Tên mục có thể khác chút tùy phiên bản ứng dụng.
Nhận biết lừa đảo đánh cắp mật khẩu
Nhiều vụ mất tài khoản đến từ việc tự nhập mật khẩu vào trang giả. Hãy cẩn thận khi:
- Nhận tin nhắn dọa khóa tài khoản và yêu cầu bấm link gấp.
- Người quen nhắn mượn tiền hoặc nhờ bấm link, hãy gọi điện xác nhận trước.
- Trang đăng nhập có tên miền lạ, sai chính tả.
- Ai đó hỏi mã xác minh gửi về điện thoại của bạn. Không bao giờ chia sẻ mã này, kể cả với người tự nhận là nhân viên hỗ trợ.
Máy tính cũng cần được bảo vệ khỏi phần mềm đánh cắp mật khẩu. Hãy tham khảo quét virus bằng Windows Security và cách đặt mật khẩu hoặc mã PIN đăng nhập máy tính.
Nếu nghi ngờ tài khoản đã bị lộ
- Đổi mật khẩu ngay trên thiết bị bạn tin tưởng.
- Đăng xuất tất cả thiết bị khác trong phần bảo mật của tài khoản.
- Bật xác minh 2 bước nếu chưa bật.
- Kiểm tra email khôi phục và số điện thoại xem có bị đổi không.
- Đổi mật khẩu các tài khoản khác dùng chung mật khẩu cũ.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu máy tính bạn có dấu hiệu nhiễm phần mềm độc hại hoặc bạn không chắc mình đã bị lộ thông tin chưa, có thể mang máy tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí. Xem thêm tại trang sửa chữa hoặc gọi hotline để được hướng dẫn.
Câu hỏi thường gặp
Mật khẩu bao nhiêu ký tự là đủ mạnh?
Nên từ 12 ký tự trở lên, càng dài càng khó đoán. Quan trọng là mỗi tài khoản quan trọng dùng một mật khẩu riêng.
Xác minh 2 bước có bất tiện không?
Chỉ thêm vài giây khi đăng nhập trên thiết bị mới. Đổi lại, tài khoản an toàn hơn nhiều, nên rất đáng làm cho email, ngân hàng và mạng xã hội.
Mất điện thoại thì có mất luôn tài khoản không?
Không nếu bạn đã lưu mã khôi phục hoặc thêm phương thức dự phòng. Hãy làm việc này ngay khi bật xác minh 2 bước.
Có nên lưu mật khẩu trong trình duyệt không?
Có thể, nếu máy của bạn đặt mật khẩu đăng nhập và không dùng chung. Với máy công cộng thì tuyệt đối không lưu.
