Cách kiểm tra đường link rút gọn trước khi bấm để tránh lừa đảo

Link rút gọn (dạng bit.ly/abc123 hay tinyurl.com/xyz) là đường dẫn dài được nén thành một đoạn ngắn. Bản thân chúng không xấu, nhưng vì không nhìn được địa chỉ thật, kẻ lừa đảo rất hay lợi dụng để giấu trang giả mạo ngân hàng, trang trúng thưởng hay trang đánh cắp mật khẩu.

Bài này chỉ cho bạn những cách đơn giản, không cần cài phần mềm, để xem link dẫn đi đâu trước khi bấm, cùng danh sách dấu hiệu đáng ngờ.

Vì sao link rút gọn tiềm ẩn rủi ro?

Với link thường, bạn có thể liếc tên miền để đoán độ tin cậy. Với link rút gọn, phần tên miền là của dịch vụ rút gọn nên bạn không thấy trang đích. Kẻ xấu tận dụng điều này trong tin nhắn SMS, Zalo, Messenger, email hoặc mã QR để dẫn bạn tới trang giả.

Không phải link rút gọn nào cũng độc hại. Nhiều doanh nghiệp, báo chí vẫn dùng chúng hợp lệ. Vì vậy cách an toàn là nhìn trước đích đến, rồi mới quyết định.

Cách 1: Xem trước link mà không bấm

Trên máy tính, di chuột lên link (không bấm). Trình duyệt hoặc ứng dụng sẽ hiển thị địa chỉ ở góc dưới. Với link rút gọn thì bạn chỉ thấy tên dịch vụ, nên hãy sang các cách sau.

Trên điện thoại, nhấn giữ lên link (long press) để hiện menu có tùy chọn Sao chép địa chỉ liên kết hoặc xem trước. Hãy sao chép chứ đừng mở.

Cách 2: Dùng công cụ mở rộng link (link expander)

Các dịch vụ rút gọn lớn thường hỗ trợ xem trước đích đến nếu bạn thêm ký tự đặc biệt vào cuối link, nhưng cách thêm khác nhau tùy dịch vụ nên bạn cần xem hướng dẫn chính thức của dịch vụ đó. Có thể dùng thêm trang kiểm tra uy tín như VirusTotal.

1. Nhấn giữ link, chọn sao chép địa chỉ.
2. Mở trang VirusTotal trên trình duyệt (tự gõ địa chỉ, không bấm từ tin nhắn).
3. Chọn thẻ URL, dán link vào ô và nhấn Enter.
4. Đọc kết quả: số công cụ cảnh báo, tên miền đích và các chi tiết liên quan.

Xem hướng dẫn chi tiết tại cách kiểm tra file, đường link đáng ngờ bằng VirusTotal.

Cách 3: Đánh giá ngữ cảnh tin nhắn

Đây là bước quan trọng nhất và chẳng tốn công cụ nào. Hãy tự hỏi:

• Tin nhắn có đến từ người/đơn vị bạn đang chờ không, hay bất ngờ xuất hiện?
• Có tạo áp lực: "tài khoản bị khóa", "nhận quà trong 10 phút", "cập nhật ngay"?
• Nội dung có lỗi chính tả, văn phong lạ so với thông báo thông thường của đơn vị đó?
• Có yêu cầu đăng nhập, nhập mã OTP, số thẻ hay chuyển khoản?
• Người gửi là số lạ, hay là tài khoản bạn bè nhưng nói chuyện bất thường?

Nhiều ngân hàng, cơ quan nhà nước chính thức có thông điệp rõ ràng rằng họ không yêu cầu cung cấp OTP hay mật khẩu qua link. Nếu nghi ngờ, hãy tự mở ứng dụng chính thức hoặc gõ địa chỉ trang web bằng tay, rồi kiểm tra thông báo ở đó.

Cách 4: Kiểm tra tên miền sau khi trang mở

Nếu bạn buộc phải mở link, hãy quan sát thanh địa chỉ ngay khi trang tải:

1. Đọc kỹ tên miền, phần ngay trước đuôi (.vn, .com, .gov.vn). Kẻ xấu hay dùng tên gần giống, thêm bớt chữ cái hoặc thêm gạch nối.
2. Chú ý biểu tượng ổ khóa, nhưng nhớ ổ khóa chỉ cho biết kết nối được mã hóa, không chứng minh trang là thật.
3. Không nhập mật khẩu, OTP hay thông tin thẻ nếu chưa chắc.
4. Đóng trang nếu có cảnh báo lạ hoặc yêu cầu cài file.

Tham khảo thêm cách nhìn bề ngoài trang mua sắm trong bài nhận biết website lừa đảo khi mua hàng online và nhận biết email lừa đảo giả mạo ngân hàng.

Cách 5: Mở trong môi trường ít rủi ro

Nếu cần xem nội dung nhưng chưa tin, bạn có thể mở trên một thiết bị không đăng nhập tài khoản quan trọng, hoặc dùng chế độ ẩn danh. Chế độ ẩn danh không bảo vệ khỏi trang độc hại, nhưng giúp tránh tự động điền mật khẩu và cookie đăng nhập.

Đừng tải file đính kèm từ link lạ, nhất là các đuôi như .apk, .exe, .zip, .msi, và đừng cài ứng dụng ngoài kho chính thức.

Nếu đã lỡ bấm vào link đáng ngờ

1. Đóng trang, không nhập thêm gì. Nếu đã tải file, đừng mở.
2. Quét máy bằng Windows Security; xem cách quét virus bằng Windows Security miễn phí.
3. Nếu đã nhập mật khẩu, đổi ngay mật khẩu tài khoản đó và các tài khoản dùng chung mật khẩu, bật xác thực hai lớp.
4. Nếu đã nhập thông tin ngân hàng, gọi ngay đường dây nóng chính thức của ngân hàng để khóa thẻ hoặc tài khoản.
5. Báo cơ quan công an nếu bị mất tiền.

Cần hỗ trợ thêm?

Không chắc máy đã an toàn sau khi lỡ bấm link lạ? Bạn có thể mang máy tới Cường Tech, 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để kiểm tra miễn phí, hoặc xem trang sửa chữa. Hỏi nhanh qua Zalo 0943.847.333 cũng được.