Cách nhận biết lừa đảo xuất khẩu lao động nước ngoài

Đi làm việc ở nước ngoài là cơ hội thật với nhiều người, và cũng là mồi câu quen thuộc của kẻ lừa đảo. Chúng nhắm vào mong muốn đổi đời, nên thường hứa mức lương rất cao, thủ tục rất nhanh, rồi yêu cầu đóng tiền trước. Bài này giúp bạn nhận ra các dấu hiệu bất thường và biết cách tự kiểm tra trước khi chuyển bất kỳ khoản tiền nào.

Lưu ý trước: bài chỉ nêu dấu hiệu chung để bạn phòng tránh. Quy định cụ thể về phí, hồ sơ, đơn vị được phép đưa người đi làm việc ở nước ngoài do cơ quan nhà nước ban hành và có thể thay đổi, nên bạn luôn cần xác nhận lại với cơ quan chức năng.

Kịch bản lừa đảo hay gặp

Kẻ xấu thường xuất hiện qua quảng cáo Facebook, nhóm Zalo, TikTok hoặc tin nhắn từ một người quen đã bị chiếm tài khoản. Nội dung na ná nhau: tuyển gấp, không cần kinh nghiệm, không cần biết ngoại ngữ, bao ăn ở, lương gấp nhiều lần làm trong nước.

Sau khi bạn quan tâm, chúng chuyển sang nhắn riêng và dẫn dắt từng bước: gửi ảnh CCCD, hộ chiếu, đóng tiền giữ chỗ, tiền khám sức khỏe, tiền visa. Mỗi khoản đều được giải thích rất hợp lý, nhưng tổng cộng có thể lên tới số tiền lớn, và đến cuối thì liên lạc bị cắt.

Một biến thể khác là đơn vị có thật nhưng bị mạo danh: dùng tên, logo, thậm chí số giấy phép của công ty có thật, chỉ đổi tài khoản nhận tiền sang cá nhân.

Dấu hiệu cảnh báo nên dừng lại

• Hứa lương rất cao, việc nhẹ, không yêu cầu gì: công việc thật luôn có yêu cầu về sức khỏe, tay nghề hoặc ngoại ngữ ở mức nào đó.
• Thúc ép đặt cọc gấp: ‘chỉ còn vài suất’, ‘hôm nay chốt’ là chiêu tạo áp lực để bạn không kịp kiểm tra.
• Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản đứng tên doanh nghiệp, hoặc không đưa biên nhận, hóa đơn.
• Không có hợp đồng rõ ràng trước khi nhận tiền, hoặc hợp đồng thiếu tên đối tác nước ngoài, nơi làm việc, thời hạn, mức lương.
• Chỉ liên lạc qua mạng xã hội, không có địa chỉ văn phòng để bạn đến trực tiếp, hoặc địa chỉ không khớp khi bạn tra cứu.
• Hứa ‘đi đường khác’, bỏ qua thủ tục chính thức, hoặc đề nghị đi bằng visa du lịch rồi chuyển sang làm việc sau. Đây là rủi ro pháp lý cho chính bạn.
• Xin ảnh giấy tờ ngay từ đầu khi bạn chưa hề ký gì.

Cách tự kiểm tra một đơn vị tuyển dụng

1. Hỏi tên pháp lý đầy đủ của doanh nghiệp và địa chỉ trụ sở, rồi tìm thông tin đó độc lập, không dùng số điện thoại hay đường link do chính người tuyển cung cấp.
2. Liên hệ cơ quan quản lý lao động ở địa phương hoặc cơ quan quản lý lao động ngoài nước của nhà nước để hỏi xem đơn vị có được phép đưa người đi làm việc ở nước ngoài và có đúng chương trình tuyển dụng này không.
3. Đến trực tiếp văn phòng nếu có thể. Quan sát biển hiệu, nhân sự, nơi ký hợp đồng. Đơn vị đứng đắn không ngại bạn đến xem.
4. Đọc kỹ hợp đồng trước khi ký, hỏi rõ từng khoản phí được thu vào thời điểm nào, có biên nhận, có hoàn lại khi không đi được hay không. Nhờ người thân hoặc người am hiểu đọc cùng.
5. Thanh toán qua tài khoản của doanh nghiệp, giữ lại biên lai, tin nhắn, ghi âm cuộc gọi nếu có thể.

Bảo vệ giấy tờ và thông tin cá nhân

Ảnh CCCD, hộ chiếu, sổ hộ khẩu là thứ kẻ gian rất cần để mở tài khoản, vay tiền hoặc dựng hồ sơ giả. Chỉ gửi bản sao khi bạn đã xác minh được đơn vị, và ghi rõ mục đích sử dụng lên bản sao. Chi tiết xem bài cách bảo vệ thông tin CCCD khi photo, gửi ảnh.

Đồng thời, hãy cẩn thận với đường link và tin nhắn dẫn bạn vào ‘trang đăng ký’. Bạn có thể tham khảo thêm cách phân biệt trong bài nhận biết lừa đảo tuyển cộng tác viên việc nhẹ lương cao vì chiêu trò dẫn dắt khá giống nhau.

Nếu đã lỡ chuyển tiền hoặc gửi giấy tờ

1. Ngừng chuyển thêm tiền, dù được hứa ‘khoản này là cuối cùng’ hay ‘để lấy lại tiền cũ’.
2. Lưu toàn bộ bằng chứng: ảnh chụp tin nhắn, sao kê chuyển khoản, số tài khoản nhận, số điện thoại, đường link.
3. Gọi ngay tổng đài của ngân hàng bạn dùng (số in sau thẻ hoặc trên ứng dụng chính thức) để báo giao dịch nghi lừa đảo, có thể họ hỗ trợ xem xét tạm khóa hoặc tra soát.
4. Trình báo cơ quan công an nơi bạn cư trú hoặc công an cấp xã/phường gần nhất, kèm bằng chứng đã lưu.
5. Đổi mật khẩu, bật xác thực hai yếu tố cho tài khoản liên quan nếu bạn từng gửi thông tin đăng nhập hay giấy tờ. Xem bài cách báo cáo trang web, tài khoản lừa đảo để gửi báo cáo tới nền tảng.

Đừng ngại hay xấu hổ. Rất nhiều người bị lừa vì kịch bản được dựng rất kỹ, và báo sớm giúp tăng cơ hội ngăn thiệt hại lan rộng.

Giúp người thân không bị lừa

Người lớn tuổi và người ở vùng xa thường là mục tiêu. Hãy dặn họ một nguyên tắc đơn giản: trước khi đưa bất kỳ khoản tiền hay giấy tờ nào, phải gọi cho một người trong nhà bàn bạc và kiểm tra với cơ quan chức năng. Một cuộc gọi hỏi thêm thường đủ để bóc trần phần lớn kịch bản.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn lỡ bấm vào đường link lạ hoặc nghi máy tính, điện thoại đã bị cài phần mềm theo dõi, bạn có thể mang máy tới Cường Tech để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí qua trang sửa chữa, hoặc gọi hotline 0943.847.333 để được hướng dẫn bảo vệ tài khoản.