Vì sao không bao giờ được đưa mã OTP cho người khác

Mã OTP (One-Time Password, mật khẩu dùng một lần) là dãy số gửi về điện thoại hoặc ứng dụng của bạn để xác nhận một thao tác: đăng nhập, chuyển tiền, đổi mật khẩu. Quy tắc duy nhất cần nhớ là không đưa mã OTP cho bất kỳ ai, dù họ xưng là ai.

Ngân hàng, ví điện tử, sàn thương mại điện tử, công an hay nhân viên chăm sóc khách hàng thật đều không cần bạn đọc mã OTP cho họ. Ai hỏi OTP của bạn qua điện thoại hoặc tin nhắn thì gần như chắc chắn là lừa đảo.

OTP thực sự làm gì

Hãy hình dung mật khẩu là chìa khóa cổng, còn OTP là ổ khóa thứ hai ở cửa nhà. Kẻ gian có thể đã biết số tài khoản, số điện thoại, thậm chí một phần thông tin cá nhân của bạn. Nhưng để rút tiền hoặc chiếm tài khoản, họ vẫn cần mã xác nhận gửi riêng cho bạn.

Vì thế, khi bạn đọc OTP cho họ, bạn đang tự tay đưa chiếc chìa khóa cuối cùng. Giao dịch lúc đó do chính bạn “xác nhận”, nên việc đòi lại tiền sau này cũng khó hơn.

Những chiêu lừa đòi OTP thường gặp

Kịch bản hay thay đổi, nhưng cấu trúc rất giống nhau: tạo cảm giác khẩn cấp để bạn không kịp suy nghĩ.

• Giả nhân viên ngân hàng: “Tài khoản của anh/chị bị khóa/ có giao dịch lạ, cần đọc OTP để hủy”.
• Giả shipper hoặc hãng vận chuyển: “Cần mã xác nhận để giao hàng/ hoàn tiền”.
• Giả cơ quan chức năng: dọa bạn liên quan đến vụ án rồi yêu cầu xác minh tài khoản.
• Giả người quen nhắn tin Zalo, Facebook: nhờ “nhận hộ mã” hoặc nhờ xác minh tài khoản.
• Trang web giả ngân hàng, giả ví điện tử: bạn nhập tên đăng nhập, mật khẩu và OTP vào trang giả, kẻ gian dùng ngay các thông tin đó trên trang thật.
• Trúng thưởng, nhận quà: bạn phải “xác nhận danh tính” bằng OTP mới nhận được.

Với email, tin nhắn giả mạo ngân hàng, bạn có thể đọc kỹ thêm trong bài nhận biết email lừa đảo giả mạo ngân hàng.

6 nguyên tắc ghi nhớ

1. OTP là của riêng bạn. Không đọc qua điện thoại, không nhắn lại, không chụp màn hình gửi đi.
2. Không ai có quyền yêu cầu OTP, kể cả người xưng là ngân hàng hay cơ quan nhà nước.
3. Gặp áp lực thời gian thì càng phải dừng lại. Kẻ lừa đảo luôn muốn bạn quyết định trong vài phút.
4. Tự gọi lại bằng số hotline in trên thẻ hoặc trong ứng dụng ngân hàng, không bấm số do người lạ cung cấp.
5. Không bấm link lạ trong tin nhắn SMS, Zalo, email để “cập nhật thông tin”.
6. Đọc nội dung tin nhắn OTP để biết mã dùng cho việc gì. Không phải bạn yêu cầu thì đừng nhập.

Nếu lỡ đưa mã OTP hoặc nhập vào trang lạ

Hành động nhanh có thể giảm thiệt hại. Hãy làm theo thứ tự:

1. Gọi ngay hotline của chính ngân hàng (số trên mặt sau thẻ hoặc trong ứng dụng) để báo lộ OTP, nhờ khóa tạm tài khoản/thẻ và kiểm tra giao dịch.
2. Đăng nhập ứng dụng ngân hàng chính thức (gõ tên thủ công hoặc mở app đã cài, không bấm link) và đổi mật khẩu ngay.
3. Nếu có tài khoản khác dùng chung mật khẩu (email, Zalo, mạng xã hội), đổi mật khẩu luôn và bật xác thực hai lớp. Xem bài bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác thực hai bước.
4. Lưu bằng chứng: tin nhắn, số điện thoại lạ, ảnh màn hình trang web.
5. Trình báo cơ quan công an nơi bạn cư trú để được hướng dẫn thủ tục.
6. Nếu tài khoản Zalo/Facebook bị chiếm, làm theo bài lấy lại tài khoản khi bị chiếm.

Một vài thói quen giúp bạn an toàn hơn

• Bật thông báo biến động số dư để thấy giao dịch bất thường ngay lập tức.
• Đặt hạn mức giao dịch phù hợp trong ứng dụng ngân hàng nếu có tùy chọn.
• Không để điện thoại cho người lạ cầm, nhất là khi ứng dụng ngân hàng đang mở.
• Dạy cha mẹ, ông bà nguyên tắc “OTP là của riêng mình”. Hãy cùng họ tập kiểm tra thử bằng cách gọi lại số hotline in trên thẻ.
• Cẩn thận khi mua hàng online qua trang lạ, xem thêm nhận biết website lừa đảo khi mua hàng.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn lo máy tính hoặc điện thoại đã bị cài phần mềm lạ sau khi làm theo hướng dẫn của người lạ, hãy mang máy tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí tại trang sửa chữa, hoặc gọi hotline 0943.847.333 để được hỗ trợ.