Cách báo cáo trang web, tài khoản lừa đảo tới cơ quan chức năng

Khi gặp một trang web bán hàng giả, tài khoản Facebook mạo danh hay số điện thoại đòi chuyển tiền, nhiều người chỉ chặn rồi bỏ qua. Nhưng báo cáo đúng nơi vừa giúp bạn có cơ hội cứu tiền, vừa giúp người khác khỏi bị lừa.

Bài này hướng dẫn thứ tự nên làm: lưu bằng chứng, báo ngân hàng nếu đã chuyển tiền, báo nền tảng nơi xảy ra vụ việc, rồi trình báo cơ quan công an.

Bước 1: Thu thập và lưu bằng chứng

Trước khi chặn hoặc xóa bất cứ thứ gì, hãy lưu lại:

1. Ảnh chụp màn hình toàn bộ cuộc trò chuyện, bài đăng, trang web (nhớ thấy rõ địa chỉ trang, ngày giờ).
2. Đường dẫn (link) của trang web, trang cá nhân hoặc bài viết lừa đảo: sao chép từ thanh địa chỉ, dán vào ghi chú.
3. Số điện thoại, tên tài khoản, ID của đối tượng.
4. Thông tin chuyển khoản: số tài khoản nhận, tên người nhận, ngân hàng, số tiền, mã giao dịch, thời gian.
5. Hóa đơn, hình ảnh sản phẩm, quảng cáo liên quan nếu có.

Hãy lưu thành một thư mục riêng trên máy tính và sao lưu thêm. Đừng đăng toàn bộ thông tin cá nhân của đối tượng lên mạng, bạn nên giao việc đó cho cơ quan chức năng.

Bước 2: Báo ngân hàng nếu đã chuyển tiền

1. Gọi hotline ngân hàng của bạn (số in ở mặt sau thẻ hoặc trong ứng dụng chính thức) để báo giao dịch nghi ngờ lừa đảo.
2. Cung cấp mã giao dịch, số tài khoản nhận và thời gian chuyển để ngân hàng xem xét hỗ trợ.
3. Hỏi ngân hàng về các bước tiếp theo cần làm, ví dụ có thể cần giấy xác nhận của cơ quan công an.
4. Nếu đã lộ thông tin thẻ hoặc mật khẩu, yêu cầu khóa thẻ, đổi mật khẩu.

Ngân hàng không đảm bảo lấy lại được tiền, nhưng báo sớm giúp họ cảnh báo, theo dõi hoặc phong tỏa theo quy định khi có yêu cầu hợp lệ của cơ quan chức năng.

Bước 3: Báo cho nền tảng nơi xảy ra

Mỗi nền tảng đều có nút báo cáo riêng, tên có thể khác nhau tùy phiên bản.

• Facebook: vào trang cá nhân hoặc bài viết, bấm nút ba chấm (...) > Tìm hỗ trợ hoặc báo cáo trang cá nhân (Find support or report profile) và chọn lý do như lừa đảo, mạo danh.
• Zalo: mở cuộc trò chuyện hoặc trang cá nhân, chọn Báo xấu và chọn lý do lừa đảo.
• Sàn thương mại điện tử: dùng chức năng Báo cáo trên gian hàng hoặc liên hệ chăm sóc khách hàng của sàn.
• Trình duyệt/công cụ tìm kiếm: Chrome và Edge đều có cách báo cáo trang lừa đảo (phishing) về cho hãng, qua menu trợ giúp hoặc biểu mẫu báo cáo trang an toàn.
• Nhà mạng: với tin nhắn rác hoặc cuộc gọi lừa đảo, nhà mạng có kênh báo số điện thoại làm phiền; xem hướng dẫn trên ứng dụng hoặc trang chính thức của nhà mạng.

Báo cáo từ nhiều người sẽ giúp nền tảng xử lý nhanh hơn, nên hãy nhờ người quen cùng báo nếu họ cũng thấy.

Bước 4: Trình báo cơ quan công an

Đây là bước quan trọng nhất nếu bạn bị mất tiền hoặc bị chiếm đoạt thông tin.

1. Mang theo bản in hoặc file bằng chứng ở Bước 1, giấy tờ tùy thân.
2. Đến công an phường, xã nơi bạn cư trú hoặc cơ quan công an có thẩm quyền để trình báo. Bạn có thể hỏi trước bằng cách gọi điện đến trụ sở.
3. Trình bày ngắn gọn, đủ ý: thời gian, cách tiếp cận, số tiền, tài khoản nhận.
4. Xin biên nhận hoặc giấy tiếp nhận tin báo và hỏi quy trình cung cấp bổ sung chứng cứ.
5. Nếu vụ việc xảy ra ở nơi khác, cơ quan tiếp nhận sẽ hướng dẫn chuyển hồ sơ về đúng nơi.

Việc cần làm song song để tự bảo vệ

• Đổi mật khẩu các tài khoản có thể bị lộ, bật xác thực hai lớp. Xem cách bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác thực.
• Nếu tài khoản mạng xã hội bị chiếm, làm theo cách lấy lại tài khoản Facebook, Zalo khi bị chiếm.
• Quét máy tính bằng Windows Security nếu bạn lỡ bấm link lạ hay cài file.
• Học cách nhận biết website lừa đảo khi mua hàng online để tránh lặp lại.
• Báo cho gia đình, bạn bè nếu tài khoản của bạn bị mạo danh để mọi người cảnh giác.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy tính bạn có dấu hiệu bị cài phần mềm lạ sau vụ việc, hãy mang tới cửa hàng hoặc gọi 0943.847.333 để được kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi làm; xem trang sửa chữa. Doanh nghiệp muốn có quy trình ứng phó sự cố an toàn thông tin có thể tham khảo vận hành hệ thống IT.