Cách tạo ổ đĩa mã hóa bằng VeraCrypt cho dữ liệu quan trọng

Nếu bạn lưu hợp đồng, bản quét giấy tờ hay dữ liệu khách hàng trên laptop, mất máy cũng là mất luôn cả bí mật. VeraCrypt là phần mềm mã hóa miễn phí, mã nguồn mở, cho phép bạn tạo một “két sắt ảo”: một file chứa dữ liệu mã hóa, khi nhập đúng mật khẩu nó hiện ra như một ổ đĩa bình thường.

Bài này hướng dẫn tạo và sử dụng một file container mã hóa trên Windows 11. Nếu chỉ cần khóa cả ổ cứng bằng công cụ có sẵn, xem thêm cách mã hóa ổ cứng bằng BitLocker.

VeraCrypt khác BitLocker thế nào?

• BitLocker gắn với Windows (có trên bản Pro trở lên), mã hóa nguyên ổ đĩa và tiện cho người dùng cá nhân.
• VeraCrypt là phần mềm bên thứ ba, chạy được trên nhiều hệ điều hành, tạo được container (file mã hóa) di chuyển được qua USB hoặc đám mây, hợp khi bạn muốn chỉ khóa một nhóm thư mục.

Với người dùng Windows Home, VeraCrypt là cách đơn giản để có vùng lưu trữ mã hóa mà không cần nâng cấp phiên bản Windows.

Chuẩn bị

1. Tải VeraCrypt từ trang chủ chính thức của dự án, tránh các trang tải phần mềm trung gian vì có thể kèm phần mềm độc hại. Xem thêm cách tải và cài phần mềm an toàn.
2. Chạy file cài đặt, chọn Install và làm theo hướng dẫn.
3. Chọn một thư mục có đủ chỗ để chứa container, ví dụ ổ D trên máy.

Các bước tạo container mã hóa

1. Mở VeraCrypt, bấm Create Volume.
2. Chọn Create an encrypted file container rồi Next.
3. Chọn Standard VeraCrypt volume rồi Next.
4. Bấm Select File..., chọn thư mục và nhập tên cho file container (ví dụ tai-lieu-rieng), bấm Save, rồi Next.
5. Ở bước thuật toán, giữ mặc định (thường là AES và SHA-512), bấm Next.
6. Nhập dung lượng của ổ ảo (ví dụ 5 GB, hoặc 20 GB), rồi Next. Hãy chọn dư dùng một chút vì sau này không đổi kích thước dễ dàng.
7. Nhập mật khẩu. Nên dùng cụm từ dài, dễ nhớ nhưng khó đoán, gồm nhiều từ. Bấm Next.
8. Ở bước định dạng, chọn NTFS nếu sẽ chứa file lớn hơn 4 GB. Di chuyển chuột ngẫu nhiên trong cửa sổ khoảng vài chục giây, giúp tạo khóa ngẫu nhiên tốt hơn, rồi bấm Format.
9. Khi có thông báo thành công, bấm OK rồi Exit.

Gắn ổ để dùng (Mount)

1. Ở cửa sổ chính của VeraCrypt, chọn một chữ cái ổ đĩa còn trống (ví dụ Z:).
2. Bấm Select File... và chọn file container vừa tạo.
3. Bấm Mount, nhập mật khẩu và bấm OK.
4. Mở File Explorer (Trình quản lý tệp): bạn sẽ thấy một ổ mới. Sao chép tài liệu vào đây như vào ổ bình thường.
5. Làm xong, quay lại VeraCrypt, chọn ổ đó và bấm Dismount. Lúc này ổ biến mất và dữ liệu bên trong lại bị khóa.

Những điều cần nhớ khi dùng

• Sao lưu file container sang ổ khác hoặc USB. Nếu file hỏng hoặc ổ cứng lỗi, bạn sẽ mất cả “két sắt”. Xem thêm cách chọn ổ cứng gắn ngoài để sao lưu.
• Luôn Dismount trước khi rút USB, tắt máy hoặc đồng bộ container lên đám mây, tránh làm hỏng file.
• Container đã gắn (mount) nghĩa là dữ liệu đang mở; ai ngồi vào máy lúc đó đều xem được. Khi rời máy, hãy Dismount hoặc khóa Windows.
• Có thể tạo thêm bản sao lưu header của volume trong menu Volumes để phục hồi nếu phần đầu file bị lỗi.
• Không tải keyfile, bản crack hay bản VeraCrypt “đã chỉnh” từ nguồn lạ.

Có nên mã hóa cả hệ điều hành?

VeraCrypt cũng có chế độ mã hóa toàn bộ phân vùng hệ thống, nhưng thao tác này phức tạp và có rủi ro nếu làm sai. Với đa số người dùng văn phòng, container hoặc BitLocker là đủ. Nếu cần cấu hình cho máy công ty, hãy nhờ kỹ thuật viên.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn cần mã hóa dữ liệu cho máy công ty, cứu dữ liệu từ ổ đã mã hóa hay không chắc nên chọn cách nào, hãy gọi 0943.847.333 hoặc mang máy tới cửa hàng. Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ IT để thiết lập chính sách bảo vệ dữ liệu cho cả văn phòng.