Cách test PC mới lắp: kiểm tra CPU, card, RAM

Lắp xong PC và vào được Windows chưa có nghĩa là mọi thứ ổn. Một thanh RAM lỗi, card chạy dưới công suất, tản nhiệt gắn lỏng hay RAM chưa chạy đúng tốc độ đều có thể gây treo máy sau vài ngày. Test kỹ ngay từ đầu giúp bạn phát hiện lỗi khi còn nằm trong thời gian bảo hành và đổi trả.

Bài này hướng dẫn quy trình test theo thứ tự, dùng các công cụ miễn phí, phù hợp cho cả người tự lắp lẫn người mua máy lắp sẵn.

Bước 1: Kiểm tra trong BIOS trước khi cài Windows

BIOS cho biết máy nhận đủ linh kiện hay chưa:

1. Bật máy, nhấn liên tục Delete hoặc F2 để vào BIOS.
2. Xem trang chính: CPU đúng tên, dung lượng RAM đúng với tổng số thanh đã lắp.
3. Kiểm tra nhiệt độ CPU lúc nghỉ, nên khoảng 30 đến 45 độ C.
4. Xem quạt CPU và quạt case có hiển thị tốc độ quay.
5. Bật XMP/EXPO để RAM chạy đúng tốc độ ghi trên bao bì, xem cách bật XMP/EXPO.

Nếu RAM chỉ nhận một nửa hoặc không nhận một thanh, tắt máy, rút điện, cắm lại RAM đúng khe theo sách hướng dẫn mainboard. Nếu máy không lên hình, xem PC chạy nhưng không lên màn hình.

Bước 2: Xem thông số trong Windows

Sau khi cài Windows (xem cách cài Windows cho PC vừa lắp ráp), kiểm tra:

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ), chuyển sang tab Performance (Hiệu suất).
2. Xem CPU, Memory (RAM), GPU hiện đúng tên, dung lượng và tốc độ.
3. Dùng phần mềm miễn phí như CPU-Z hay GPU-Z đối chiếu lần nữa. Xem cách xem cấu hình máy tính đang dùng.

Nếu card đồ họa chỉ hiện như bộ điều hợp hiển thị cơ bản, hãy cài driver theo cách cập nhật driver card đồ họa.

Bước 3: Test RAM

RAM lỗi là nguyên nhân hay gặp của màn hình xanh và treo máy ngẫu nhiên.

• Dùng công cụ có sẵn Windows Memory Diagnostic: nhấn Windows + S, gõ tên công cụ, chọn Restart now and check for problems (Khởi động lại ngay và kiểm tra sự cố).
• Hoặc dùng MemTest86 chạy từ USB, cho kết quả chi tiết hơn. Chạy ít nhất vài lượt để chắc chắn.

Nếu có lỗi (errors), thử từng thanh một, từng khe một để biết thanh hay khe bị hỏng. Chi tiết xem thêm cách kiểm tra linh kiện tương thích nếu nghi ngờ RAM không hợp mainboard.

Bước 4: Test CPU và nhiệt độ

1. Cài một phần mềm theo dõi nhiệt như HWMonitor hoặc HWiNFO.
2. Chạy một bài kiểm tra tải nặng (stress test) như Cinebench hoặc Prime95 trong khoảng 10 đến 15 phút.
3. Quan sát nhiệt độ CPU: nên thấp hơn 90 độ C. Nhiệt cao quá có thể do chưa bóc màng nhựa tản nhiệt, gắn chưa chặt hoặc keo tản nhiệt chưa đúng.
4. Kiểm tra máy có tự khởi động lại hoặc tắt đột ngột không.

Nếu nhiệt độ lên quá cao, đọc nhiệt độ CPU bao nhiêu là an toàn và CPU nóng 90 độ nguyên nhân và cách hạ nhiệt.

Bước 5: Test card đồ họa

1. Chạy một game nặng hoặc công cụ benchmark như 3DMark, Unigine Heaven/Superposition khoảng 15 phút.
2. Theo dõi nhiệt độ GPU (thường dưới 85 độ C), tốc độ quạt và xung nhịp.
3. Để ý hiện tượng đồ họa bị vỡ hạt, sọc, nháy màu hay máy tắt đột ngột khi chơi game. Nếu gặp, xem máy tính tắt đột ngột khi chơi game.

Hãy chắc card đã cắm đủ cáp nguồn phụ (nếu có) và màn hình cắm vào cổng của card chứ không phải cổng mainboard.

Bước 6: Kiểm tra ổ cứng và hoàn tất

• Dùng CrystalDiskInfo xem tình trạng SSD, trạng thái nên là Good. Xem cách kiểm tra sức khỏe ổ cứng SSD, HDD.
• Kiểm tra cổng USB, âm thanh, Wi-Fi, Bluetooth đều hoạt động.
• Cập nhật Windows và BIOS (nếu cần) bằng hướng dẫn cách cập nhật BIOS mainboard an toàn.
• Chạy máy liên tục vài giờ với game hoặc tác vụ thường dùng để xem có bị treo hay không.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy mới lắp gặp lỗi mà bạn chưa xác định được nguyên nhân, hãy mang tới cửa hàng. Kỹ thuật viên có thể kiểm tra miễn phí, hoặc bạn có thể dùng công cụ Build PC để kiểm tra tương thích trước khi mua linh kiện. Gọi 0943.847.333 nếu muốn hỏi nhanh.