Cách viết câu lệnh prompt để AI trả lời đúng ý

Cùng một công cụ AI, người thì nhận được câu trả lời dùng ngay, người thì nhận câu trả lời chung chung. Khác biệt thường nằm ở câu lệnh (prompt) bạn viết. Prompt càng rõ bạn muốn gì, cho ai, theo dạng nào thì kết quả càng sát.

Bài này đưa ra một công thức đơn giản, ví dụ trước và sau khi cải thiện, cùng những lưu ý quan trọng khi dùng AI, vì AI có thể trả lời sai một cách rất tự tin.

Prompt là gì?

Prompt là nội dung bạn gõ vào ô chat để yêu cầu AI làm việc: đặt câu hỏi, nhờ viết, tóm tắt, dịch, giải thích. AI không đọc được ý nghĩ của bạn, nên những gì bạn không nói, nó sẽ đoán. Khi đoán sai, bạn nhận câu trả lời lệch ý.

Mục tiêu của việc viết prompt tốt không phải là dùng câu thần chú đặc biệt, mà là nói rõ nhu cầu như bạn giao việc cho một đồng nghiệp mới.

Công thức 5 phần dễ nhớ

Một prompt hiệu quả thường có các phần sau (không cần đủ cả năm lúc nào):

1. Vai trò: bạn muốn AI đóng vai ai. Ví dụ: "Bạn là nhân viên tư vấn bán laptop thân thiện".
2. Bối cảnh: tình huống, đối tượng, mục đích. Ví dụ: "Khách hàng là sinh viên năm nhất, ngân sách vừa phải".
3. Nhiệm vụ: việc cụ thể cần làm. Ví dụ: "Viết tin nhắn Zalo giới thiệu 3 tiêu chí chọn laptop".
4. Định dạng: kết quả trình bày thế nào. Ví dụ: "Dạng gạch đầu dòng, dưới 100 từ".
5. Ràng buộc: điều cần tránh hoặc bắt buộc. Ví dụ: "Không dùng từ chuyên môn, giọng thân mật".

Ví dụ trước và sau

Prompt mơ hồ:

"Viết bài giới thiệu cửa hàng."

Prompt rõ ràng:

"Bạn là người viết nội dung cho cửa hàng máy tính nhỏ ở thành phố. Hãy viết một bài giới thiệu 150 từ để đăng Facebook, giọng thân thiện, nêu 3 dịch vụ: sửa chữa, vệ sinh laptop, nâng cấp RAM và SSD. Kết thúc bằng lời mời khách ghé cửa hàng. Không dùng từ ngữ phóng đại, không đưa ra giá cụ thể."

Cách thứ hai cho kết quả gần như dùng được ngay, còn cách đầu bạn phải sửa nhiều.

Các mẹo làm prompt tốt hơn

Cho ví dụ mẫu

Nếu bạn muốn văn phong cụ thể, hãy dán một đoạn mẫu và nói: "Viết theo giọng văn này". AI bắt chước tốt hơn khi có ví dụ.

Chia nhỏ việc lớn

Thay vì "viết kế hoạch kinh doanh", hãy làm từng bước: yêu cầu dàn ý, sau đó viết từng mục, rồi gộp lại. Mỗi bước dễ kiểm soát hơn.

Nói rõ độ dài và đối tượng đọc

"Giải thích cho học sinh lớp 8" khác hẳn "giải thích cho kỹ sư". Đối tượng đọc quyết định mức độ chuyên môn của câu trả lời.

Yêu cầu AI hỏi lại

Thêm câu: "Nếu thiếu thông tin, hãy hỏi tôi trước khi trả lời". Cách này giảm việc AI tự bịa chi tiết.

Yêu cầu giải thích từng bước

Với bài toán, phân tích, có thể nói: "Hãy trình bày từng bước lập luận". Bạn dễ phát hiện chỗ sai.

Cách sửa kết quả: hỏi tiếp thay vì bắt đầu lại

Đừng ngại phản hồi liên tục. Một số mẫu câu hữu ích:

• "Ngắn hơn, còn khoảng 80 từ."
• "Giọng trang trọng hơn, bỏ biểu tượng cảm xúc."
• "Thêm một ví dụ thực tế ở mục 2."
• "Chuyển nội dung này thành bảng 2 cột."
• "Chỉ ra những chỗ bạn không chắc chắn."

Hội thoại thường nhớ nội dung phía trên, nên bạn chỉ cần yêu cầu chỉnh sửa. Nếu AI đi lệch quá xa, hãy mở cuộc trò chuyện mới với prompt đã cải thiện.

Những điều cần nhớ khi dùng AI

• Không đưa dữ liệu nhạy cảm vào AI công cộng: mật khẩu, số căn cước, số thẻ ngân hàng, dữ liệu khách hàng, hợp đồng nội bộ. Hãy thay bằng thông tin giả hoặc ẩn đi trước khi dán.
• Đọc điều khoản về việc nội dung bạn nhập có được dùng để cải thiện hệ thống hay không, và chọn thiết lập quyền riêng tư phù hợp.
• Tự đọc lại và chỉnh sửa kết quả trước khi gửi cho người khác. Bạn là người chịu trách nhiệm cho nội dung cuối cùng.
• Với bài học, hãy dùng AI để hiểu bài, không để làm bài hộ trong thi cử.

Bạn có thể đọc thêm hướng dẫn nền tảng ở bài cách dùng ChatGPT, Copilot hiệu quả trên máy tính.

Mẫu prompt dùng được ngay

• Tóm tắt: "Tóm tắt đoạn văn bên dưới thành 5 ý chính, mỗi ý một dòng, giữ nguyên các con số."
• Viết lại: "Viết lại email này lịch sự hơn, giữ nguyên nội dung, dưới 120 từ."
• So sánh: "So sánh hai lựa chọn A và B theo giá, độ bền, độ phù hợp với sinh viên. Trình bày dạng bảng. Nếu bạn không chắc về thông tin nào, hãy ghi rõ."
• Học tập: "Giải thích khái niệm này bằng ví dụ đời thường, sau đó đặt 3 câu hỏi để tôi tự kiểm tra."
• Liệt kê ý tưởng: "Đề xuất 10 ý tưởng đặt tên cho gian hàng online bán phụ kiện máy tính, ngắn gọn, dễ nhớ."

Nếu bạn dùng AI hằng ngày, một máy tính đủ mạnh sẽ giúp làm việc trơn tru hơn, đặc biệt khi chạy nhiều ứng dụng cùng lúc. Với nhu cầu chạy AI trực tiếp trên máy, hãy tham khảo cấu hình PC chạy AI, Stable Diffusion tại nhà.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu doanh nghiệp bạn muốn đưa AI vào quy trình làm việc an toàn, hãy xem dịch vụ tư vấn chuyển đổi số của Cường Tech, hoặc gọi hotline 0943.847.333 để trao đổi.