Cách xác minh khi người quen nhắn tin nhờ chuyển khoản gấp
Bạn bè, người thân nhắn Zalo hay Messenger nhờ chuyển tiền gấp? Làm theo các bước xác minh đơn giản này để biết thật giả trước khi bấm chuyển.
Một tin nhắn từ tài khoản mang tên và ảnh của người quen, kèm câu "chuyển giúp mình gấp, tối mình trả", là kịch bản rất phổ biến để lừa tiền. Tài khoản đó có thể là bản sao do kẻ gian dựng lên, hoặc tài khoản thật đã bị chiếm quyền. Cách an toàn nhất là dừng lại và xác minh bằng một kênh khác trước khi chuyển bất kỳ khoản nào.
Bài này đưa ra quy trình ngắn gọn, ai cũng làm được: từ những dấu hiệu đáng ngờ, các bước xác minh, đến việc cần làm nếu lỡ chuyển tiền.
Vì sao kẻ gian hay giả danh người quen
Người nhận tin có xu hướng tin tưởng và muốn giúp đỡ nhanh. Kẻ gian lợi dụng đúng tâm lý đó bằng cách tạo áp lực thời gian: "đang ở bệnh viện", "đang họp, không nghe máy được", "chuyển ngay không thì lỡ việc".
Có hai tình huống thường gặp:
- Tài khoản giả mạo: kẻ gian lấy ảnh đại diện và tên của người quen, tạo tài khoản mới rồi kết bạn với bạn. Bạn có thể tham khảo thêm cách nhận biết tài khoản Facebook giả mạo người quen.
- Tài khoản thật bị chiếm quyền: kẻ gian đăng nhập được vào tài khoản thật và nhắn cho cả danh sách bạn bè. Trường hợp này khó nhận ra hơn vì ảnh, tên, lịch sử trò chuyện đều thật.
Dấu hiệu tin nhắn đáng ngờ
Chỉ cần gặp một trong các dấu hiệu sau, hãy coi như chưa chắc chắn:
- Nhờ chuyển tiền gấp, nhấn mạnh "đừng gọi", "đừng nói ai".
- Số tài khoản nhận là của một người khác với tên người quen, hoặc là tài khoản lạ với lý do "tài khoản mình đang bị khóa".
- Cách xưng hô, giọng văn hơi khác thường ngày, hoặc dùng lời lẽ quá trang trọng.
- Bắt đầu bằng "bạn đang rảnh không?" rồi mới dẫn dắt sang chuyện tiền.
- Gửi kèm đường link hoặc mã QR để "chuyển cho nhanh".
- Từ chối gọi thoại hoặc video, hoặc chỉ đồng ý gọi với chất lượng cực kém.
Các bước xác minh trước khi chuyển tiền
- Dừng lại, chưa trả lời chuyện tiền. Đừng để áp lực "gấp" quyết định thay bạn. Một người thật sự cần tiền vẫn chờ được vài phút để bạn xác nhận.
- Gọi điện thoại thường (cuộc gọi di động, không phải gọi qua chính ứng dụng đang nhắn) tới số mà bạn đã lưu từ trước của người đó.
- Nếu không gọi được, nhờ người thứ ba xác nhận: gọi cho người thân, đồng nghiệp hoặc bạn chung để hỏi trực tiếp.
- Hỏi một câu chỉ người thật mới biết, ví dụ chuyện riêng hai người từng trải qua. Tránh hỏi những thứ có thể tra trên mạng xã hội của họ như ngày sinh, quê quán.
- Kiểm tra tên chủ tài khoản nhận. Khi nhập số tài khoản trên ứng dụng ngân hàng, tên người nhận sẽ hiện ra. Nếu khác với người quen, tuyệt đối không chuyển.
- Chỉ chuyển khi đã xác nhận bằng một kênh độc lập và tên người nhận khớp. Nếu vẫn lấn cấn, hãy từ chối lịch sự.
Nếu tài khoản của chính bạn bị chiếm quyền
Nếu người quen báo rằng nhận được tin nhắn mượn tiền từ tài khoản của bạn, hãy xử lý ngay:
- Đổi mật khẩu tài khoản mạng xã hội, bật xác thực hai lớp. Xem thêm cách bảo vệ tài khoản Zalo khi đăng nhập trên máy lạ.
- Đăng xuất khỏi mọi thiết bị lạ trong phần quản lý thiết bị đăng nhập.
- Nhắn cho bạn bè bằng tài khoản phụ hoặc đăng thông báo để mọi người cảnh giác.
- Báo cáo tài khoản giả mạo (nếu có) cho nền tảng.
Tuyệt đối không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là bạn bè hay nhân viên hỗ trợ. Lý do được giải thích trong bài vì sao không bao giờ được đưa mã OTP cho người khác.
Nếu lỡ chuyển tiền thì làm gì
Thời gian là yếu tố quan trọng nhất:
- Gọi ngay đường dây nóng của ngân hàng (số in ở mặt sau thẻ hoặc trên ứng dụng chính thức) để báo giao dịch nghi lừa đảo và nhờ hỗ trợ phong tỏa nếu còn kịp.
- Lưu lại bằng chứng: ảnh chụp màn hình tin nhắn, số tài khoản nhận, biên lai chuyển tiền.
- Trình báo với cơ quan công an nơi bạn cư trú hoặc theo hướng dẫn chính thức của cơ quan chức năng.
- Không tin những người tự nhận "có thể lấy lại tiền" rồi yêu cầu bạn chuyển thêm phí. Đó thường là lần lừa thứ hai.
Để giao dịch trên máy tính an toàn hơn, bạn có thể đọc cách giao dịch ngân hàng an toàn trên máy tính.
Cần hỗ trợ thêm?
Nếu nghi ngờ máy tính hoặc điện thoại của mình bị cài phần mềm lạ khiến tài khoản bị chiếm quyền, bạn có thể mang máy tới Cường Tech để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí. Doanh nghiệp muốn hướng dẫn nhân viên phòng tránh lừa đảo có thể xem trang dịch vụ IT hoặc liên hệ để trao đổi.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết tin nhắn nhờ chuyển khoản là lừa đảo?
Hãy gọi điện thoại thường tới số đã lưu của người đó, không trả lời chuyện tiền trong tin nhắn. Nếu tên chủ tài khoản nhận khác với người quen, gần như chắc chắn là lừa đảo.
Người quen nhắn tin từ chính tài khoản Zalo thật của họ thì có tin được không?
Chưa chắc. Tài khoản thật vẫn có thể bị chiếm quyền. Luôn xác minh bằng cuộc gọi hoặc người thứ ba trước khi chuyển tiền.
Lỡ chuyển khoản cho kẻ lừa đảo thì phải làm gì?
Gọi ngay đường dây nóng của ngân hàng để báo giao dịch nghi vấn, lưu lại bằng chứng và trình báo với cơ quan công an. Càng báo sớm càng có cơ hội hỗ trợ.
Gọi video có chắc đó là người thật không?
Không hoàn toàn, vì có thể bị giả mạo bằng công nghệ. Nên kết hợp thêm câu hỏi riêng tư và gọi qua số điện thoại thường.
