Cần làm gì khi lỡ bấm vào đường link lừa đảo

Bấm nhầm vào đường link lừa đảo không có nghĩa là mọi thứ đã mất. Điều quan trọng là bạn bình tĩnh và xử lý đúng thứ tự, vì mỗi phút trôi qua kẻ xấu có thể đang dùng thông tin bạn nhập. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào việc bạn chỉ mở link, hay đã nhập thông tin, hay đã tải và cài một file.

Bài này chia theo từng tình huống để bạn biết nên làm gì ngay lúc này.

Bước đầu tiên: xác định mình đã làm gì

Hãy tự hỏi nhanh:

• Chỉ mở link rồi đóng ngay, không nhập gì và không tải gì.
• Đã nhập thông tin như mật khẩu, mã OTP, số thẻ, số căn cước.
• Đã tải và mở file (ứng dụng, file nén, file có đuôi lạ).
• Đã chuyển tiền hoặc cung cấp mã xác thực cho người lạ.

Mỗi trường hợp có cách xử lý riêng ở các phần dưới đây.

Trường hợp 1: Chỉ mở link, chưa nhập gì

Đa số trường hợp này rủi ro thấp, nhưng vẫn nên cẩn thận.

1. Đóng tab hoặc trình duyệt ngay. Đừng bấm thêm vào bất kỳ nút nào trên trang.
2. Nếu trình duyệt tự tải file xuống, không mở file đó, hãy xóa nó.
3. Mở Windows Security và chạy quét nhanh. Xem cách quét virus bằng Windows Security.
4. Theo dõi tài khoản vài ngày tới xem có đăng nhập lạ không.

Trường hợp 2: Đã nhập mật khẩu hoặc mã OTP

Đây là trường hợp cần hành động nhanh nhất.

1. Dùng một thiết bị khác sạch (hoặc cùng thiết bị nhưng chắc chắn không nhiễm) để đổi mật khẩu của tài khoản đã nhập. Bắt đầu từ email, vì email là chìa khóa khôi phục các tài khoản khác.
2. Nếu bạn dùng mật khẩu đó ở nhiều nơi, đổi hết các nơi đó.
3. Bật xác minh 2 bước, xem cách bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác minh 2 bước.
4. Vào phần bảo mật tài khoản, chọn đăng xuất khỏi tất cả thiết bị và xóa thiết bị lạ.
5. Kiểm tra email và số điện thoại khôi phục có bị đổi không, và có quy tắc chuyển tiếp thư lạ trong hộp thư không.
6. Báo bạn bè nếu tài khoản mạng xã hội của bạn có thể bị lợi dụng nhắn tin lừa họ.

Trường hợp 3: Đã nhập thông tin ngân hàng hoặc thẻ

Hãy liên hệ ngân hàng ngay lập tức.

1. Gọi số hotline chính thức của ngân hàng, in ở mặt sau thẻ hoặc trên ứng dụng ngân hàng chính thức. Không gọi số trong tin nhắn hay trang lạ gửi tới.
2. Yêu cầu khóa tạm thẻ hoặc tài khoản, đổi mật khẩu ứng dụng và kiểm tra các giao dịch gần đây.
3. Báo rõ bạn đã nhập thông tin vào trang giả mạo để ngân hàng hỗ trợ theo quy trình của họ.
4. Lưu lại bằng chứng: chụp màn hình tin nhắn, đường link, thời gian, số điện thoại của người gửi.

Trường hợp 4: Đã tải và cài ứng dụng hoặc mở file lạ

Đây có thể là phần mềm độc hại, nên cần xử lý cẩn thận.

1. Ngắt kết nối mạng: tắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng, để phần mềm độc hại không gửi dữ liệu đi.
2. Với điện thoại, bật chế độ máy bay và vào cài đặt gỡ ứng dụng lạ. Nếu nút gỡ bị khóa, có thể ứng dụng đã xin quyền quản trị thiết bị, hãy nhờ kỹ thuật viên hỗ trợ.
3. Trên Windows, vào Settings (Cài đặt) > Apps (Ứng dụng) > Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt) và gỡ chương trình vừa cài.
4. Chạy quét sâu bằng Windows Security, hoặc Microsoft Defender Offline scan, xem quét virus sâu bằng Microsoft Defender Offline.
5. Sau khi máy sạch, mới đổi mật khẩu các tài khoản, từ một thiết bị an toàn. Nếu đổi khi máy còn nhiễm, mật khẩu mới có thể bị đánh cắp tiếp.
6. Nếu máy có dấu hiệu bất thường kéo dài, tham khảo máy tính bị virus: dấu hiệu và cách xử lý.

Trường hợp 5: Đã chuyển tiền hoặc bị chiếm tài khoản

1. Liên hệ ngay ngân hàng qua hotline chính thức để được hỗ trợ tạm khóa hoặc theo dõi giao dịch.
2. Trình báo với cơ quan công an nơi bạn sinh sống, mang theo bằng chứng đã lưu.
3. Không tiếp tục làm theo yêu cầu của người tự xưng là "nhân viên hỗ trợ lấy lại tiền", vì đây là chiêu lừa lần hai.

Phòng tránh về sau

• Dừng lại vài giây trước khi bấm bất kỳ link nào đòi gấp, dọa khóa tài khoản hoặc hứa trúng thưởng.
• Kiểm tra link đáng ngờ trước khi mở, xem cách kiểm tra file và đường link đáng ngờ bằng VirusTotal.
• Mở trang chính thức bằng cách gõ địa chỉ hoặc dùng ứng dụng chính thức, không đi từ link trong tin nhắn.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn nghi máy đã nhiễm mã độc hoặc muốn kiểm tra kỹ, hãy mang máy tới Cường Tech để kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi sửa, hoặc gọi hotline 0943.847.333. Nếu bạn là doanh nghiệp, bạn có thể tham khảo dịch vụ vận hành hệ thống CNTT để phòng sự cố cho toàn bộ máy trong công ty.