Cáp mạng Cat5e và Cat6 khác nhau thế nào

Cáp mạng Cat6 có băng thông cao hơn và chống nhiễu tốt hơn Cat5e, nhưng với mạng gia đình dùng cổng Gigabit thì cả hai đều chạy tốt tốc độ 1Gbps trong khoảng cách thông thường. Cat6 đáng chọn khi bạn đi dây âm tường lâu dài, muốn dự phòng nâng cấp, hoặc chạy tốc độ cao hơn trên đoạn dây ngắn.

Bài này giải thích khác biệt thật sự giữa hai loại, khi nào cần Cat6, cách chọn cáp và những lỗi hay gặp khiến mạng chậm dù đã dùng cáp tốt.

Cat5e và Cat6 là gì?

«Cat» là viết tắt của Category (hạng cáp). Con số càng cao thì cáp càng hỗ trợ tần số, băng thông lớn hơn.

• Cat5e (Category 5 enhanced): hỗ trợ băng thông tới 100MHz, chạy mạng Gigabit (1Gbps).
• Cat6: hỗ trợ băng thông tới 250MHz, chống nhiễu xuyên âm tốt hơn, có thể chạy 10Gbps ở khoảng cách ngắn (khoảng 55 mét theo tiêu chuẩn).

Về hình thức, cả hai nhìn khá giống nhau. Dòng chữ in trên vỏ cáp ghi rõ loại như «CAT5E» hay «CAT6».

Bảng so sánh nhanh

• Băng thông: Cat5e 100MHz, Cat6 250MHz.
• Tốc độ chuẩn: Cat5e 1Gbps (Gigabit); Cat6 1Gbps, và 10Gbps ở khoảng cách ngắn.
• Chống nhiễu: Cat6 tốt hơn nhờ cấu trúc xoắn chặt và thường có thanh chia lõi bên trong.
• Độ dày: Cat6 thường dày và cứng hơn, hơi khó uốn.
• Giá: Cat6 thường đắt hơn Cat5e.
• Khoảng cách tối đa cho một đoạn cáp đồng chuẩn Ethernet là 100 mét với cả hai loại.

Khi nào Cat5e là đủ?

Cat5e vẫn là lựa chọn hợp lý trong nhiều trường hợp:

• Mạng gia đình với tốc độ internet dưới 1Gbps, cổng router Gigabit.
• Kết nối PC, TV, đầu thu, camera trong nhà với khoảng cách ngắn.
• Văn phòng nhỏ không có nhu cầu truyền dữ liệu nội bộ lớn.
• Ngân sách hạn chế và dây không cần đi âm tường.

Trong những tình huống này, bạn khó nhận ra sự khác biệt giữa Cat5e và Cat6 khi dùng hàng ngày.

Khi nào nên dùng Cat6?

• Đi dây âm tường, âm sàn: dây khó thay lại, nên chọn loại tốt hơn để dùng lâu dài.
• Văn phòng nhiều máy: truyền file lớn giữa các máy, NAS, máy chủ nội bộ. Xem thêm cách thiết lập mạng văn phòng nhỏ 10–20 máy.
• Môi trường nhiều nhiễu: gần dây điện, máy móc.
• Muốn dự phòng khi nâng lên thiết bị 2.5Gbps hoặc 10Gbps sau này.
• Chơi game, livestream cần kết nối ổn định, độ trễ thấp (tuy Cat5e cũng đáp ứng tốt nếu dây tốt).

Cat6 có làm mạng nhanh hơn không?

Không nếu mạng của bạn là 100Mbps hay 1Gbps và dây đang tốt. Nhiều người nâng cáp lên Cat6 mà tốc độ vẫn như cũ vì nút thắt nằm ở chỗ khác:

• Gói cước internet của nhà mạng.
• Router hoặc cổng mạng chỉ 100Mbps.
• Wi-Fi yếu (nếu dùng không dây), xem Wi-Fi chập chờn, mạng chậm: cách khắc phục.
• Dây bấm đầu sai hoặc đầu nối hỏng.

Nếu bạn đang chọn thiết bị mạng, đọc cách chọn router Wi-Fi cho gia đình và Wi-Fi 6 có gì hơn Wi-Fi 5.

Các loại vỏ cáp: UTP và FTP/STP

• UTP (Unshielded): không có lớp chống nhiễu kim loại, phổ biến nhất cho nhà và văn phòng.
• FTP/STP (Shielded): có lớp bọc kim loại chống nhiễu, hợp môi trường nhiều nhiễu điện từ, nhưng cần nối đất đúng cách để phát huy.

Với nhu cầu thông thường, UTP là đủ.

Lưu ý khi mua cáp mạng

• Chọn dây lõi đồng nguyên chất, tránh loại lõi nhôm mạ đồng (CCA) giá rẻ vì dễ đứt, nhiệt và tín hiệu kém.
• Xem dòng chữ in trên vỏ để biết loại cáp, tránh hàng không rõ nguồn gốc.
• Với dây bấm sẵn, kiểm tra đầu nối RJ45 chắc chắn.
• Cáp quá dài làm giảm tín hiệu, giữ trong 100 mét.
• Tránh đi dây chung bó với dây điện nguồn.

Cách kiểm tra cáp có chạy đúng tốc độ

1. Cắm cáp vào máy và router, mở Settings rồi Network & internet.
2. Chọn Ethernet để xem thông tin kết nối.
3. Tìm dòng Link speed (Receive/Transmit). Nếu hiển thị 1000/1000 (Mbps) nghĩa là đang chạy Gigabit; nếu chỉ 100/100 thì cáp, đầu nối hoặc cổng đang chạy ở mức thấp.

Nếu thấy chỉ 100Mbps, thử đổi dây khác hoặc cổng khác. Dây bấm sai thứ tự màu cũng làm tụt tốc độ.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn cần đi dây mạng cho văn phòng, cửa hàng hoặc xử lý mạng chậm, dịch vụ vận hành hệ thống IT và dịch vụ IT của cửa hàng có thể hỗ trợ. Xem thêm các thiết bị trong danh mục thiết bị mạng hoặc gọi 0943.847.333.