Card màn hình cắm khe PCIe thứ hai trên mainboard có bị giảm hiệu năng

Có, cắm card đồ họa vào khe PCIe thứ hai trên mainboard có thể làm giảm hiệu năng, nhưng không phải lúc nào cũng đáng kể. Khe PCIe x16 đầu tiên (gần CPU nhất) thường nối thẳng CPU với đủ 16 làn tín hiệu; khe thứ hai nhìn bề ngoài giống hệt nhưng bên trong thường chỉ có 4 hoặc 8 làn, và đôi khi đi qua chipset.

Bài này giải thích khác biệt, cách kiểm tra mainboard của bạn và khi nào bạn nên (hoặc không cần) lo.

Khe PCIe x16 vật lý không có nghĩa là chạy x16

Trên mainboard, kích thước khe cắm (x16) và số làn thực sự đấu dây (x16, x8, x4) là hai chuyện khác nhau.

• Khe thứ nhất (thường gần CPU): nối thẳng với CPU, hỗ trợ tối đa x16 và thường là tốc độ cao nhất mà mainboard hỗ trợ.
• Khe thứ hai (và các khe sau): nhiều mainboard chỉ nối x4 qua chipset, đôi khi chậm hơn một thế hệ PCIe so với khe đầu.
• Khi dùng nhiều thiết bị: một số mainboard chia lại làn, ví dụ khi lắp SSD M.2 hoặc card khác thì khe x16 hạ xuống x8.

Cách đấu dây, tốc độ từng khe và quy tắc chia sẻ nằm trong sách hướng dẫn mainboard theo đúng model, vì mỗi hãng, mỗi dòng khác nhau.

Hiệu năng giảm bao nhiêu

Nói chắc chắn về con số thì cần đo thực tế theo từng cấu hình, nên bài này chỉ nêu xu hướng.

• Card tầm trung trở xuống: chênh lệch thường nhỏ, khó nhận ra khi chơi game thông thường, vì card không dùng hết băng thông khe.
• Card mạnh: card cao cấp có thể nhạy hơn với băng thông khe, nhất là khi khe bị hạ xuống x4.
• Card ít VRAM khi tràn bộ nhớ: khi game dùng nhiều hơn bộ nhớ đồ họa, dữ liệu phải chạy qua khe PCIe nhiều hơn, và băng thông khe thấp sẽ lộ rõ.
• Khe thấp thế hệ: nếu khe thứ hai chỉ là PCIe 3.0 mà card thuộc đời PCIe 4.0 hoặc mới hơn, băng thông chia đôi so với khe PCIe 4.0 cùng số làn.

Một số card đồ họa vốn chỉ dùng 8 làn (theo thông số hãng, ví dụ nhiều card tầm trung đời mới). Với card kiểu này, khe x8 không tạo khác biệt lớn, nhưng x4 thì có.

Cách kiểm tra khe đang chạy tốc độ nào

1. Tìm tên mainboard: nhấn Windows, gõ msinfo32, đọc dòng BaseBoard Product (Mẫu bo mạch). Hoặc đọc chữ in trên bo mạch.
2. Mở sách hướng dẫn (trên trang hãng), tìm mục "Expansion slots" hoặc "PCIe slots", đọc rõ khe nào chạy x16, x8, x4 và chuẩn PCIe mấy.
3. Với card NVIDIA, mở NVIDIA Control Panel, chọn System Information (Thông tin hệ thống) để xem thông tin bus. Bảng hiển thị có thể khác tùy phiên bản driver.
4. Lưu ý: khi máy nhàn rỗi, card có thể hạ tốc độ liên kết để tiết kiệm điện nên hiển thị thấp hơn lúc đang chạy tải đồ họa. Hãy xem lúc card đang hoạt động.

Khi nào bạn thực sự phải dùng khe thứ hai

Đa số người dùng chỉ cần khe đầu tiên. Dùng khe thứ hai khi:

• Khe đầu bị chắn bởi tản nhiệt CPU quá to hoặc bố trí case.
• Bạn muốn lắp hai card (một cho hiển thị, một cho tính toán hoặc dựng hình).
• Khe đầu bị hỏng hoặc kẹt cơ khí.
• Bạn bắt buộc phải dùng khe thứ hai vì thùng máy nhỏ.

Nếu bạn buộc phải dùng khe thứ hai, hãy đọc kỹ sách hướng dẫn để biết khe có chạy x4, qua chipset hay không, và đảm bảo không tắt cổng SATA hoặc khe M.2 do chia sẻ làn. Bài lắp thêm SSD M.2 thì ổ SATA biến mất giải thích hiện tượng chia sẻ làn này.

Chọn mainboard và khe thế hệ phù hợp

Khi mua mainboard mới, bạn nên:

1. Xác nhận khe đầu tiên là khe nối CPU, hỗ trợ x16 và đúng chuẩn PCIe của card (xem PCIe 4.0 và 5.0 khác nhau thế nào).
2. Nếu định gắn card cũ vào mainboard cũ hoặc ngược lại, đọc card đồ họa mới trên mainboard PCIe 3.0 có chạy được không.
3. Kiểm tra cách lắp đúng trong cách lắp card màn hình vào PC.
4. Dùng công cụ Build PC của cửa hàng để kiểm tra tương thích tổng thể.

Cần hỗ trợ thêm?

Bạn không chắc mainboard của mình chia làn thế nào? Gửi tên model qua hotline/Zalo 0943.847.333, hoặc mang máy tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi sửa.