Mạng dây chỉ chạy 100Mbps thay vì 1Gbps: nguyên nhân và cách khắc phục

Bạn đăng ký gói mạng Gigabit, cắm máy tính bằng dây LAN nhưng Windows chỉ báo 100Mbps thay vì 1000Mbps (1Gbps). Đây là tình trạng hay gặp và gần như luôn có nguyên nhân cụ thể: dây mạng lỗi, một thiết bị trong đường truyền chỉ hỗ trợ 100Mbps, hoặc cài đặt card mạng. Bài này hướng dẫn bạn kiểm tra từng bước để tìm đúng mắt xích chậm.

Cần phân biệt hai điều: tốc độ liên kết (link speed) giữa máy tính và thiết bị mạng, và tốc độ Internet thực tế từ nhà mạng. Link speed 1Gbps chỉ cho biết đường truyền nội bộ đủ nhanh, còn tốc độ Internet còn phụ thuộc gói cước.

Bước 1: Xem tốc độ liên kết hiện tại

1. Nhấn Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Network & internet (Mạng & Internet) > Ethernet.
3. Cuộn xuống mục thông tin và tìm dòng Link speed (Receive/Transmit).
4. Nếu hiển thị 100/100 (Mbps) nghĩa là kết nối đang ở mức 100Mbps. Mức Gigabit sẽ hiện 1000/1000 (Mbps).

Bạn cũng có thể mở Control Panel (Bảng điều khiển) > Network and Sharing Center > bấm vào tên Ethernet để xem Speed. Xem cách mở Control Panel trên Windows 11.

Bước 2: Kiểm tra cáp mạng

Đây là nguyên nhân hàng đầu. Chuẩn Gigabit dùng cả 4 cặp dây (8 sợi), còn chuẩn 100Mbps chỉ cần 2 cặp. Nếu cáp có sợi bị đứt hoặc bấm đầu sai, kết nối sẽ tự hạ xuống 100Mbps và vẫn chạy bình thường nên rất khó nhận ra.

1. Thử thay một sợi cáp khác đã biết chắc là cáp tốt, loại Cat5e hoặc Cat6.
2. Kiểm tra đầu bấm (RJ45): đầu bị gãy lẫy, lỏng, oxy hóa hoặc bấm sai thứ tự dây đều có thể gây lỗi.
3. Tránh cáp quá cũ hoặc loại Cat5 đời đầu, cáp dẹt giá rẻ không rõ chuẩn.
4. Không bẻ gập, ép mạnh cáp khi đi dây, dễ làm đứt ngầm. Xem cách đi dây mạng trong nhà gọn gàng.
5. Chiều dài hợp lý: cáp đồng chuẩn thường dùng tốt trong khoảng 100m, nếu dài hơn hay đi song song dây điện công suất lớn có thể gây nhiễu.

Xem thêm cáp mạng Cat5e và Cat6 khác nhau thế nào.

Bước 3: Kiểm tra thiết bị trên đường truyền

Đường từ máy tính tới Internet đi qua nhiều thiết bị. Chỉ cần một thiết bị có cổng chỉ hỗ trợ 100Mbps là cả đoạn đó bị giới hạn:

• Router, modem: một số router đời cũ hoặc giá rẻ chỉ có cổng LAN 10/100. Hãy xem thông số trên nhãn hoặc trang sản phẩm; cổng Gigabit sẽ ghi 10/100/1000.
• Switch chia mạng: nếu bạn dùng switch trung gian, kiểm tra nó là loại Gigabit. Cổng và đèn tín hiệu thường khác nhau giữa 100M và 1G.
• Ổ cắm mạng âm tường, patch panel: những vị trí bấm nối giữa chừng có thể bấm sai hoặc dùng loại chỉ hỗ trợ 100M.
• Bộ chuyển đổi, hub USB-LAN: đảm bảo loại hỗ trợ Gigabit.

Một cách kiểm tra nhanh: cắm thử máy tính trực tiếp vào cổng khác của router hoặc dùng chung cáp ngắn để loại trừ từng đoạn. Trong cửa hàng có sẵn một số thiết bị mạng như router TP-Link Archer C6 có cổng Gigabit và switch TP-Link TL-SG1008D 8 cổng 10/100/1000Mbps nếu bạn cần nâng cấp.

Bước 4: Kiểm tra cài đặt card mạng

1. Nhấn chuột phải vào nút Start, chọn Device Manager (Quản lý thiết bị).
2. Mở mục Network adapters (Bộ điều hợp mạng).
3. Nhấp đúp vào card Ethernet của máy (thường có chữ Realtek PCIe GbE, Intel Ethernet...).
4. Chọn thẻ Advanced (Nâng cao).
5. Tìm thuộc tính Speed & Duplex (Tốc độ & Song công).
6. Đặt về Auto Negotiation (Tự động thương lượng) nếu đang ép ở giá trị khác như 100 Mbps Full Duplex.
7. Bấm OK, đợi kết nối làm mới rồi xem lại tốc độ.

Ngoài ra, các tính năng tiết kiệm điện như Green Ethernet hoặc Energy Efficient Ethernet (nếu có trong danh sách thuộc tính) đôi khi làm hạ tốc độ liên kết. Bạn có thể thử tắt để kiểm tra.

Bước 5: Cập nhật trình điều khiển và kiểm tra cổng trên máy

• Cập nhật Windows qua Windows Update, hệ thống thường tự cài driver card mạng phù hợp.
• Nếu cần driver riêng, hãy lấy từ trang chính thức của hãng laptop, hãng mainboard hoặc hãng chip mạng, không tải từ trang lạ. Xem cách cài driver cho máy tính sau khi cài Windows.
• Thử cổng LAN khác hoặc máy tính khác để xác định lỗi nằm ở máy hay hạ tầng mạng.
• Cổng LAN trên máy bị bám bụi, lỏng, cong chân có thể gây nhận 100Mbps. Không tự tháo máy nếu không có kinh nghiệm.

Bước 6: Kiểm tra tốc độ Internet thực tế

Ngay cả khi link speed đạt 1Gbps, tốc độ tải thực tế còn phụ thuộc gói cước, thời điểm và máy chủ kiểm tra. Hãy đọc cách kiểm tra tốc độ mạng Internet chính xác để đo đúng cách (đóng ứng dụng đang tải, đo bằng dây, đo nhiều lần).

Nếu gói cước của bạn thấp hơn 1Gbps thì tốc độ Internet thực tế sẽ không chạm 1Gbps dù link speed là 1000Mbps. Đó là bình thường.

Khi nào nên nhờ kỹ thuật viên?

• Đã thay cáp, đổi cổng mà vẫn 100Mbps.
• Nghi ngờ dây đi âm tường, ổ cắm mạng hoặc đầu bấm bị lỗi.
• Cần đi lại dây mạng, bấm lại đầu cáp, nâng cấp router hoặc switch cho văn phòng.

Với văn phòng nhiều máy, xem cách chia mạng LAN cho nhiều máy tính và cách thiết lập mạng văn phòng nhỏ 10–20 máy. Nếu máy bị mất kết nối hẳn, xem máy tính mất kết nối mạng LAN qua cáp mạng.

Cần hỗ trợ thêm?

Cường Tech có thể kiểm tra đường mạng, thay cáp, tư vấn router và switch phù hợp cho nhà hoặc văn phòng. Doanh nghiệp cần thiết lập hệ thống mạng bài bản có thể xem dịch vụ IT. Gọi hotline/Zalo 0943.847.333 để hẹn kiểm tra.