Virus USB biến file thành lối tắt shortcut: cách lấy lại dữ liệu

Cắm USB vào máy, mở ra chỉ thấy các biểu tượng lối tắt (shortcut) có mũi tên, còn file thật biến mất? Đừng hoảng và đừng định dạng (format) USB ngay. Trong đa số trường hợp, virus chỉ đặt thuộc tính ẩn lên file và thư mục của bạn rồi tạo ra các lối tắt giả để lừa bạn nhấp vào. Dữ liệu vẫn còn nguyên.

Bài này hướng dẫn cách hiện lại dữ liệu, xóa lối tắt virus và phòng tránh về sau.

Dấu hiệu USB bị nhiễm virus shortcut

• USB hiển thị toàn lối tắt có mũi tên, tên giống thư mục cũ.
• Dung lượng USB vẫn bị chiếm nhiều dù nhìn thấy ít file.
• Mở lối tắt thì không ra thư mục thật mà chạy một chương trình lạ.
• Xuất hiện file lạ đuôi .exe, .vbs, .lnk hoặc thư mục tên bất thường.

Bước 1: Quét virus bằng Windows Security

Nên làm trước để tránh virus còn lại trên máy.

1. Cắm USB vào máy, nhưng không mở ổ USB.
2. Nhấn Windows, gõ Windows Security rồi mở.
3. Chọn Virus & threat protection (Bảo vệ khỏi vi-rút và mối đe dọa).
4. Chọn Scan options (Tùy chọn quét), tích Custom scan (Quét tùy chỉnh), nhấn Scan now, rồi chọn ổ USB cần quét.
5. Nếu phát hiện mối đe dọa, chọn Start actions để xóa hoặc cách ly.

Chi tiết hơn trong bài quét virus bằng Windows Security miễn phí. Nếu máy tính đã có dấu hiệu nhiễm, xem máy tính bị virus: dấu hiệu và cách xử lý.

Bước 2: Hiện lại file bị ẩn bằng lệnh attrib

Cách này gỡ thuộc tính ẩn, hệ thống, chỉ đọc khỏi mọi file trong USB.

1. Xác định ký tự ổ đĩa của USB trong File Explorer (ví dụ E:).
2. Nhấn Windows, gõ cmd, bấm chuột phải Command Prompt (Dấu nhắc lệnh), chọn Run as administrator (Chạy với quyền quản trị).
3. Gõ lệnh sau, thay E bằng ký tự ổ USB của bạn rồi nhấn Enter:

`attrib -h -r -s /s /d E:\.`

1. Chờ lệnh chạy xong (có thể vài phút nếu USB nhiều file).
2. Mở USB trong File Explorer để kiểm tra, các thư mục và file cũ sẽ hiện lại.

Ý nghĩa lệnh: -h gỡ thuộc tính ẩn, -r gỡ chỉ đọc, -s gỡ thuộc tính hệ thống, /s /d áp dụng cho cả thư mục con.

Bước 3: Xóa lối tắt và file virus

Sau khi file thật đã hiện lại, bạn sẽ thấy lẫn các lối tắt giả.

1. Bật hiện đuôi file: trong File Explorer chọn View (Xem) > Show (Hiển thị) > File name extensions (Phần mở rộng tên tệp). Tham khảo cách hiện đuôi file.
2. Xóa các file .lnk có cùng tên với thư mục thật.
3. Xóa file lạ có đuôi .exe, .vbs, .bat, hoặc thư mục tên lạ (thường là chuỗi ký tự khó hiểu) mà bạn không tạo ra.
4. Chép toàn bộ dữ liệu quan trọng sang máy tính để có bản sao lưu.
5. Quét lại bằng Windows Security một lần nữa.

Bước 4: Làm sạch USB bằng cách định dạng (khi cần)

Sau khi đã chép dữ liệu ra ngoài và quét sạch:

1. Chuột phải vào USB, chọn Format (Định dạng).
2. Chọn exFAT (hoặc NTFS), tích Quick Format.
3. Nhấn Start để xóa sạch virus còn sót.

Sau đó mới chép dữ liệu đã quét sạch vào USB. Nếu chép file lớn bị báo lỗi, xem cách lưu và mở file trên USB.

Nếu lệnh attrib không hiện lại được dữ liệu

Có vài tình huống khác:

• Virus đã xóa thật file thay vì chỉ ẩn. Lúc này hãy ngừng ghi thêm gì vào USB và xem khôi phục dữ liệu bị xóa: khi nào tự làm, khi nào mang ra tiệm.
• USB lỗi phần cứng hoặc hệ tệp: không đọc được dung lượng, báo cần format. Nên đưa tới kỹ thuật viên.
• USB ẩn nhiều tầng, nhiều thư mục lồng nhau: lệnh attrib đã bao gồm /s /d, thường xử lý được; nếu chưa thì nhờ kỹ thuật viên.

Phòng tránh virus shortcut

• Không cắm USB lạ, USB mượn từ quán net, máy photocopy vào máy có dữ liệu quan trọng.
• Bật Windows Security và luôn cập nhật. Xem thêm Windows Defender có đủ để diệt virus không.
• Rút USB bằng cách Eject để tránh lỗi hệ tệp.
• Sao lưu dữ liệu thành hai nơi, theo cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.
• Cần USB mới bền, bảo hành rõ ràng? USB Kingston DataTraveler Exodia 64GB là một lựa chọn gọn.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu USB hoặc thẻ nhớ có dữ liệu quan trọng và bạn chưa chắc cách xử lý, đừng tự định dạng. Bạn có thể mang tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi cứu dữ liệu, hoặc xem trang sửa chữa.