Cách dùng Windows Terminal và lệnh cơ bản cho người mới

Cửa sổ đen với dòng chữ trắng của Terminal thường khiến người mới e ngại. Thực ra, chỉ cần vài lệnh cơ bản bạn đã làm được nhiều việc hữu ích: kiểm tra mạng, xem thư mục, tìm thông tin máy, hoặc sửa nhanh một số lỗi Windows mà không phải mò qua nhiều menu.

Bài này giới thiệu Windows Terminal trên Windows 11, cách mở, các lệnh cơ bản an toàn và những lệnh bạn không nên gõ nếu chưa hiểu rõ. Thao tác theo Windows 11 tiếng Việt và tiếng Anh.

Windows Terminal là gì?

Windows Terminal là ứng dụng cho phép bạn dùng dòng lệnh. Nó có thể chạy nhiều "shell" khác nhau, phổ biến nhất là:

• PowerShell: mạnh, hiện đại, là mặc định trên nhiều bản Windows 11.
• Command Prompt (CMD): dòng lệnh kiểu cũ, lệnh đơn giản.

Trên các bản Windows 11 mới, Windows Terminal thường được cài sẵn. Với bản cũ hoặc Windows 10, bạn có thể dùng PowerShell hoặc Command Prompt tương tự cho các lệnh trong bài.

Cách mở Windows Terminal

1. Nhấn chuột phải vào nút Start, hoặc nhấn Windows + X.
2. Chọn Terminal hoặc Windows Terminal. Nếu cần quyền cao, chọn Terminal (Admin).
3. Cửa sổ dòng lệnh hiện ra, sẵn sàng nhận lệnh.

Cách khác: bấm Start, gõ Terminal hoặc cmd, rồi nhấn Enter. Muốn mở bằng quyền quản trị, chuột phải vào kết quả và chọn Run as administrator (Chạy với quyền quản trị).

Làm quen: gõ lệnh và nhận kết quả

Bạn gõ lệnh vào sau dấu nhắc rồi nhấn Enter. Một số phím hữu ích:

• Mũi tên lên: gọi lại lệnh vừa gõ.
• Tab: tự hoàn thành tên thư mục, file.
• Ctrl + C: dừng lệnh đang chạy.
• Ctrl + Shift + T: mở thêm một tab mới trong Terminal.
• Chuột phải: dán nội dung đã sao chép.

Các lệnh cơ bản an toàn

Xem và di chuyển trong thư mục

• `dir`: liệt kê file và thư mục hiện tại (trong PowerShell cũng chạy được).
• `cd tenthumuc`: vào thư mục. Gõ `cd ..` để lên thư mục cha.
• `cls`: xóa sạch màn hình cho gọn.
• `mkdir tenthumuc`: tạo thư mục mới.

Ví dụ gõ `cd Desktop` để vào thư mục Desktop trong thư mục người dùng. Nếu tên thư mục có dấu cách, đặt trong dấu ngoặc kép.

Kiểm tra mạng

• `ipconfig`: hiển thị địa chỉ IP của máy.
• `ping google.com`: kiểm tra kết nối tới một địa chỉ. Nhìn kết quả có "Reply from" nghĩa là thông. Thời gian càng nhỏ càng nhanh. Dùng `Ctrl + C` để dừng khi chạy liên tục.
• `ipconfig /flushdns`: xóa bộ nhớ đệm DNS, đôi khi giúp khi một số trang web không vào được. Xem thêm mạng chậm chỉ trên máy tính.

Xem thông tin máy

• `systeminfo`: hiển thị cấu hình, phiên bản Windows, RAM.
• `tasklist`: liệt kê các tiến trình đang chạy, tương tự Task Manager. Muốn dùng giao diện đồ họa, xem mở Task Manager để tắt ứng dụng bị treo.
• `hostname`: hiển thị tên máy.

Nếu bạn chỉ cần xem thông số, cách xem cấu hình máy tính, laptop đang dùng hướng dẫn bằng giao diện đồ họa dễ hơn.

Kiểm tra và sửa file hệ thống (cần quyền quản trị)

• `sfc /scannow`: quét và sửa file hệ thống Windows bị hỏng. Chạy trong Terminal mở bằng quyền quản trị, mất vài phút, không tắt máy giữa chừng.

Sau khi lệnh chạy xong, đọc kỹ thông báo kết quả. Nếu báo tìm thấy lỗi không sửa được, nên nhờ kỹ thuật viên kiểm tra thêm.

Cài phần mềm bằng winget

Windows 11 thường có sẵn công cụ `winget`. Gõ `winget search tenphanmem` để tìm, `winget install` kèm tên phần mềm để cài. Chỉ cài phần mềm từ nguồn bạn tin cậy, xem thêm tải và cài đặt phần mềm an toàn.

Những lệnh nguy hiểm cần tránh

Dòng lệnh không hỏi lại như giao diện thông thường, nên một lệnh sai có thể xóa dữ liệu. Hãy cẩn trọng với:

• `del` và `rd /s`: xóa file và cả thư mục, không đưa vào Thùng rác.
• `format`: định dạng ổ đĩa, xóa sạch dữ liệu.
• `diskpart`: quản lý phân vùng, sai lệnh có thể mất toàn bộ ổ.
• Mọi lệnh bạn chép từ bài viết hay video không rõ nguồn mà không hiểu nghĩa.

Mẹo tùy chỉnh nhẹ

1. Bấm mũi tên xuống cạnh tab, chọn Settings (Cài đặt) để đổi cỡ chữ, màu nền.
2. Chọn shell mặc định (PowerShell hoặc Command Prompt) trong mục Startup.
3. Mở nhiều tab để chạy nhiều lệnh song song.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu Windows báo lỗi hệ thống mà bạn không tự xử lý được, hãy mang máy tới Cường Tech ở 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Xem trang sửa chữa hoặc nhắn Zalo ở trang liên hệ.