Cách tăng tốc khởi động Windows: tắt ứng dụng khởi động cùng máy và hơn thế

Máy tính bật lên mất vài phút mới dùng được thường do quá nhiều ứng dụng khởi động cùng Windows, ổ cứng đầy hoặc dùng ổ HDD chậm. Đa phần bạn có thể cải thiện đáng kể chỉ bằng vài thao tác miễn phí, trong đó hiệu quả nhất là tắt bớt ứng dụng khởi động cùng máy.

Bài này hướng dẫn từng bước trên Windows 11 (Windows 10 làm tương tự), từ cách đơn giản tới phần cứng, để bạn chọn mức phù hợp.

Bước 1: tắt bớt ứng dụng khởi động cùng Windows

Mỗi ứng dụng tự chạy khi bật máy sẽ chiếm RAM và CPU, kéo dài thời gian khởi động. Đây là việc nên làm đầu tiên.

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Trình quản lý tác vụ).
2. Chọn thẻ Startup apps (Ứng dụng khởi động). Trên Windows 10 thẻ này tên Startup.
3. Nhìn cột Startup impact (Mức ảnh hưởng khi khởi động), ưu tiên xem các ứng dụng ghi High (Cao).
4. Bấm chuột phải vào ứng dụng không cần chạy ngay (chat, trình phát nhạc, cập nhật phần mềm, ứng dụng của hãng), chọn Disable (Tắt).

Bạn cũng có thể vào Settings (Cài đặt) > Apps (Ứng dụng) > Startup (Khởi động) và gạt công tắc từng ứng dụng sang Off.

Nếu cần biết cách mở Task Manager, xem cách mở Task Manager để tắt ứng dụng bị treo.

Bước 2: bật Fast Startup (khởi động nhanh)

Fast Startup cho Windows lưu một phần trạng thái hệ thống khi tắt máy để lần sau bật lên nhanh hơn. Thường đã bật sẵn, nhưng bạn nên kiểm tra.

1. Nhấn phím Windows, gõ Control Panel (Bảng điều khiển), mở lên.
2. Vào Hardware and Sound > Power Options (Tùy chọn nguồn).
3. Ở cột trái, chọn Choose what the power buttons do (Chọn chức năng của nút nguồn).
4. Bấm Change settings that are currently unavailable (Thay đổi cài đặt hiện không khả dụng).
5. Tích Turn on fast startup (Bật khởi động nhanh), rồi bấm Save changes.

Bước 3: dọn dẹp ổ đĩa

Ổ C đầy làm Windows chậm đi, đặc biệt khi còn dưới khoảng 10–15% dung lượng trống.

1. Mở Settings > System (Hệ thống) > Storage (Lưu trữ).
2. Bấm Temporary files (Tệp tạm thời), chọn các mục an toàn như thùng rác, tệp tạm, rồi bấm Remove files.
3. Gỡ các ứng dụng không dùng ở Settings > Apps > Installed apps.

Chi tiết hơn ở cách dọn dẹp ổ C khi bị đầy và cách gỡ phần mềm rác, quảng cáo khỏi máy tính.

Bước 4: cập nhật Windows và driver

Bản Windows và driver cũ có thể gây chậm hoặc lỗi. Vào Settings > Windows Update > Check for updates (Kiểm tra bản cập nhật). Sau đó cập nhật driver card đồ họa nếu có. Xem cách cập nhật Windows đúng cách và khi nào nên cập nhật.

Bước 5: quét virus và phần mềm độc hại

Mã độc chạy ngầm làm máy chậm ngay từ lúc khởi động. Mở Windows Security > Virus & threat protection > Quick scan. Xem cách quét virus bằng Windows Security miễn phí.

Bước 6: kiểm tra loại ổ cứng

Đây thường là thủ phạm lớn nhất. Máy dùng ổ HDD cơ học khởi động rất chậm so với SSD.

Để biết máy bạn dùng ổ gì:

1. Mở Task Manager > thẻ Performance (Hiệu suất).
2. Chọn Disk (Ổ đĩa); dòng trên cùng ghi loại ổ (SSD hoặc HDD).

Nếu là HDD, nâng cấp lên SSD là cải thiện lớn nhất bạn có thể làm. Máy bật lên chỉ vài chục giây thay vì vài phút. Xem SSD NVMe và SATA khác nhau thế nào và cách chuyển Windows sang SSD mới không cần cài lại.

Bước 7: kiểm tra RAM

Nếu RAM quá ít (4GB, 8GB với nhiều ứng dụng), Windows phải dùng ổ cứng làm bộ nhớ tạm và rất chậm. Nâng RAM lên 16GB giúp máy mượt hơn nhiều. Tham khảo thêm máy tính chạy chậm: 15 cách tăng tốc hiệu quả.

Nếu máy vẫn khởi động chậm

• Ổ cứng báo 100% disk: xem ổ cứng báo 100% disk trên Windows.
• Máy treo ở logo hoặc màn hình đen khi khởi động: có thể ổ cứng hỏng hoặc Windows lỗi.
• Với máy cấu hình thấp, thử các thiết lập trong cách tối ưu Windows 11 cho máy cấu hình yếu.

Tóm tắt những việc đáng làm nhất

1. Tắt ứng dụng khởi động cùng máy không cần thiết.
2. Giữ ổ C còn trống ít nhất 15–20%.
3. Cập nhật Windows và driver.
4. Quét virus định kỳ.
5. Thay HDD bằng SSD nếu đang dùng ổ cơ.
6. Nâng RAM nếu thường xuyên thiếu.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu đã làm hết mà máy vẫn chậm, hoặc bạn muốn nâng cấp SSD, RAM cho PC hay laptop, cửa hàng hỗ trợ kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi làm; xem trang sửa chữa. Các mẫu ổ cứng có thể xem tại danh mục SSD.