Cách gỡ phần mềm rác, quảng cáo khỏi máy tính

Bạn thấy quảng cáo bật lên liên tục, trình duyệt tự đổi trang chủ, xuất hiện thanh công cụ lạ hoặc máy chậm hẳn đi sau khi cài một phần mềm miễn phí? Đó thường là dấu hiệu của phần mềm rác (PUP, adware) bị cài kèm. Chúng không phải lúc nào cũng là virus nguy hiểm, nhưng làm máy chậm, hiển thị quảng cáo và đôi khi thu thập thông tin.

Bài này hướng dẫn bạn gỡ từng lớp: ứng dụng, tiện ích trình duyệt, chương trình khởi động cùng Windows, rồi quét máy để chắc chắn sạch.

Phần mềm rác từ đâu ra?

Phần lớn do bạn vô tình cài kèm:

• Tải phần mềm miễn phí từ trang không chính thức, trình cài đặt "đóng gói" thêm ứng dụng khác.
• Bấm nút tải giả (nút Download quảng cáo) thay vì nút tải thật.
• Bấm vào cửa sổ thông báo giả như "Máy bạn nhiễm virus, bấm để quét".
• Cài tiện ích trình duyệt không rõ nguồn gốc.

Hãy nhớ: đừng bấm Next liên tục khi cài phần mềm. Luôn chọn Custom/Advanced (Tùy chỉnh) để bỏ chọn các mục cài thêm. Xem cách tải và cài đặt phần mềm an toàn.

Bước 1: Gỡ ứng dụng lạ trong Windows

1. Nhấn Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Apps (Ứng dụng) > Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt).
3. Bấm vào menu Sort by (Sắp xếp theo) chọn Install date (Ngày cài đặt) để thấy ứng dụng mới cài lên đầu.
4. Tìm những ứng dụng bạn không nhận ra hoặc không nhớ đã cài, tên thường mang tính quảng cáo như "Search Helper", "PC Optimizer", "Driver Updater".
5. Bấm dấu ba chấm ngay cạnh ứng dụng, chọn Uninstall (Gỡ cài đặt) và xác nhận.

Trên Windows 10, vào Settings > Apps > Apps & features với các bước tương tự. Hoặc dùng Control Panel (Bảng điều khiển) > Programs and Features.

Bước 2: Dọn tiện ích trình duyệt

Trên Chrome hoặc Edge:

1. Gõ chrome://extensions (hoặc edge://extensions) vào thanh địa chỉ rồi nhấn Enter.
2. Xem danh sách tiện ích, bấm Remove (Xóa) cho những cái bạn không nhận ra hoặc không dùng.
3. Vào Settings > On startup (Khi khởi động) kiểm tra trang khởi động có bị đổi sang trang lạ không.
4. Vào Settings > Search engine (Công cụ tìm kiếm) đặt lại về công cụ bạn muốn.
5. Vào Settings > Reset settings (Đặt lại cài đặt) và chọn Restore settings to their original defaults (Khôi phục cài đặt về mặc định ban đầu) nếu trình duyệt vẫn bất thường.

Trong phần Site settings > Notifications, hãy xóa các trang web được phép gửi thông báo, vì nhiều quảng cáo bật lên là từ đây.

Bước 3: Tắt chương trình lạ khởi động cùng máy

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager.
2. Vào tab Startup apps (Ứng dụng khởi động).
3. Bấm chuột phải vào mục lạ, chọn Disable (Tắt).

Cách này cũng giúp máy khởi động nhanh hơn, xem thêm cách tăng tốc khởi động Windows.

Bước 4: Quét máy bằng Windows Security

Sau khi gỡ, hãy quét để xử lý phần còn sót:

1. Mở Start, gõ Windows Security rồi mở ứng dụng.
2. Chọn Virus & threat protection (Bảo vệ khỏi vi-rút và mối đe dọa).
3. Bấm Scan options (Tùy chọn quét), chọn Full scan (Quét toàn bộ) hoặc Microsoft Defender Offline scan (Quét ngoại tuyến) rồi bấm Scan now.
4. Chờ quét xong, xử lý các mối đe dọa phát hiện được.

Xem hướng dẫn đầy đủ trong cách quét virus bằng Windows Security miễn phí. Nếu muốn biết bản có sẵn của Windows đủ dùng không, đọc Windows Defender có đủ để diệt virus không.

Khi nào là nhiễm virus thật sự?

Phần mềm rác khác với virus, nhưng đôi khi ranh giới mờ. Nếu máy có các dấu hiệu sau, hãy coi nó nghiêm trọng hơn:

• Tự mở nhiều cửa sổ lạ, file bị mã hóa hoặc đòi tiền.
• Mật khẩu tài khoản bị đổi, có đăng nhập lạ.
• Quạt chạy hết công suất khi không làm gì (có thể bị đào tiền ảo).
• Phần mềm diệt virus bị tắt mà bạn không làm.

Trường hợp này xem máy tính bị virus: dấu hiệu và cách xử lý, và đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng từ thiết bị khác.

Phòng tránh từ đầu

1. Chỉ tải phần mềm từ trang chính thức của nhà phát hành.
2. Cài đặt ở chế độ tùy chỉnh và đọc kỹ từng bước.
3. Giữ Windows và trình duyệt luôn cập nhật.
4. Không bấm vào quảng cáo hoặc thông báo lạ "máy bị nhiễm virus".
5. Không dùng phần mềm bẻ khóa. Chúng là nguồn cài phần mềm rác và mã độc phổ biến nhất.
6. Bật Windows Security và tường lửa.
7. Sao lưu dữ liệu định kỳ, xem cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.

Máy cũng chậm hơn sau thời gian dài sử dụng, có thể bạn muốn xem máy tính chạy chậm: 15 cách tăng tốc hiệu quả.

Nếu vẫn không sạch: cài lại Windows

Nếu đã làm hết cách mà quảng cáo vẫn xuất hiện, cách triệt để nhất là sao lưu dữ liệu và cài lại Windows. Nếu không tự tin, hãy nhờ kỹ thuật viên hỗ trợ.

Cần hỗ trợ thêm?

Máy vẫn nhiều quảng cáo hay chậm dù đã làm theo bài? Hãy mang tới cửa hàng để được kiểm tra và dọn dẹp, xem dịch vụ sửa chữa hoặc liên hệ với chúng tôi.