Cách giữ an toàn thông tin khi dùng máy ở tiệm photocopy, quán net

Máy tính ở tiệm photocopy, quán net hay thư viện là máy dùng chung: bạn không biết ai đã dùng trước, máy cài những phần mềm gì và dữ liệu của bạn có bị lưu lại hay không. Đôi khi bạn bắt buộc phải dùng, ví dụ cần in gấp hồ sơ, giấy tờ. Khi đó, vài thói quen nhỏ sẽ giúp bạn không để lại mật khẩu, tài liệu hay giấy tờ cá nhân cho người sau.

Bài này hướng dẫn cách chuẩn bị trước, dùng máy cẩn thận khi đang ở đó và dọn dẹp đúng cách sau khi xong. Nguyên tắc chung: càng ít đăng nhập, càng ít để lại dấu vết.

Trước khi đi: hạn chế phải dùng máy lạ

• Nếu chỉ cần in một file, hãy chuẩn bị sẵn file đã soát lỗi để rút ngắn thời gian ngồi máy.
• Mang theo USB riêng sạch sẽ. Tránh cắm USB chứa dữ liệu quan trọng vào máy lạ nếu có thể; bạn nên dùng USB chỉ chứa file cần in.
• Thay vì tự đăng nhập email, nhiều tiệm cho gửi file qua Zalo hoặc email của tiệm. Xóa tin nhắn và file sau khi in xong (xem phần dưới).
• Khi đã có điện thoại, bạn có thể chuyển file qua ứng dụng in có sẵn, thay vì đăng nhập vào máy lạ.

Khi dùng máy: 8 thói quen cần nhớ

1. Dùng cửa sổ ẩn danh. Trong Chrome hoặc Edge, nhấn Ctrl + Shift + N (Firefox: Ctrl + Shift + P) để mở cửa sổ riêng tư. Trình duyệt sẽ không lưu lịch sử, cookie khi bạn đóng cửa sổ.
2. Không đăng nhập tài khoản quan trọng như ngân hàng, ví điện tử nếu không thật sự cần. Giao dịch tài chính nên làm trên điện thoại của bạn.
3. Không để trình duyệt lưu mật khẩu. Nếu có hộp thoại hỏi Save password (Lưu mật khẩu), chọn Never (Không bao giờ).
4. Che bàn phím khi nhập mật khẩu và để ý có người nhìn ké hay không.
5. Bật xác thực hai yếu tố cho tài khoản chính, để ngay cả khi lộ mật khẩu, kẻ xấu vẫn cần thêm mã. Xem cách dùng ứng dụng xác thực.
6. Không cài phần mềm, tiện ích mở rộng hay tải file theo lời mời trên màn hình.
7. Chú ý ổ cắm và cổng USB lạ gắn vào máy. Nếu nghi ngờ thiết bị gắn thêm ở bàn phím hoặc cổng, hãy đổi sang máy khác.
8. Không nhập thông tin nhạy cảm như số CCCD, số thẻ, mã OTP vào máy chưa tin cậy.

Khi xong việc: dọn dẹp đúng thứ tự

1. Đăng xuất khỏi mọi tài khoản. Đừng chỉ đóng tab. Bấm vào ảnh đại diện → Sign out (Đăng xuất) ở từng dịch vụ. Xem cách đăng xuất Gmail, Facebook trên máy tính lạ.
2. Xóa file bạn đã tải xuống hoặc lưu trên máy, kể cả trên màn hình nền (Desktop) và thư mục Downloads (Tải xuống). Sau đó nhấn chuột phải biểu tượng Recycle Bin (Thùng rác) → Empty Recycle Bin (Làm trống Thùng rác).
3. Đóng cửa sổ ẩn danh để xóa dấu vết trình duyệt. Nếu đã dùng cửa sổ thường, vào Settings (Cài đặt) → Privacy (Quyền riêng tư) → xóa lịch sử, cookie.
4. Kiểm tra máy in để không bỏ quên bản gốc hoặc bản in thử trong khay.
5. Rút USB sau khi chọn Safely Remove (Rút an toàn) và nhớ mang theo.
6. Nếu còn nghi ngờ, đổi mật khẩu các tài khoản đã đăng nhập từ máy sạch của bạn.

Khi phải photo giấy tờ cá nhân

Tiệm photocopy là nơi bản sao CCCD, sổ hộ khẩu, hợp đồng đi qua rất nhiều. Một vài lưu ý:

• Hỏi xem tiệm có lưu file scan không và nhờ xóa ngay sau khi xong.
• Ưu tiên bản photo ghi rõ mục đích sử dụng và ngày ở góc giấy, để hạn chế người khác dùng lại.
• Che các thông tin không cần thiết khi được phép.
• Lấy lại bản gốc ngay, kiểm tra kỹ không để quên.

Xem thêm cách bảo vệ thông tin CCCD khi photo, gửi ảnh.

Nếu nghi ngờ đã bị lộ

• Dùng thiết bị an toàn của bạn để đổi mật khẩu email trước, vì email thường là chìa khóa khôi phục các tài khoản khác. Xem cần làm gì khi bị lộ mật khẩu email.
• Kiểm tra lịch sử đăng nhập ở các dịch vụ và đăng xuất khỏi thiết bị lạ.
• Báo ngân hàng nếu đã đăng nhập hoặc nhập thẻ trên máy công cộng.
• Theo dõi các tin nhắn, cuộc gọi lạ trong vài tuần sau.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn cần in ấn, scan thường xuyên, việc có máy riêng ở nhà hay cửa hàng sẽ an toàn và tiện hơn; bạn có thể tham khảo các loại máy in tại danh mục máy in hoặc nhờ nhân viên tư vấn qua hotline/Zalo 0943.847.333. Với văn phòng cần thiết lập máy dùng chung an toàn, xem dịch vụ IT.