Cần làm gì khi bị lộ mật khẩu email

Email là "chìa khóa chủ" của gần như mọi tài khoản khác: ai vào được email của bạn đều có thể bấm "Quên mật khẩu" để chiếm Facebook, ngân hàng, sàn thương mại điện tử. Vì vậy khi nghi lộ mật khẩu email, hãy hành động ngay theo đúng thứ tự dưới đây thay vì chờ xem sao.

Bài viết áp dụng cho Gmail, Outlook và các dịch vụ thư khác. Tên nút có thể khác đôi chút, nhưng nguyên tắc giống nhau. Đừng hoảng: phần lớn trường hợp lấy lại được nếu xử lý sớm.

Dấu hiệu mật khẩu email có thể đã bị lộ

• Nhận thông báo đăng nhập từ thiết bị hoặc quốc gia lạ.
• Bạn bè nhận email, tin nhắn lạ từ địa chỉ của bạn.
• Có thư trong mục Đã gửi mà bạn không viết, hoặc thư biến mất khỏi hộp thư.
• Nhận thư đặt lại mật khẩu cho tài khoản bạn không yêu cầu.
• Email của bạn xuất hiện trong thông báo rò rỉ dữ liệu từ một dịch vụ bạn từng đăng ký.
• Không đăng nhập được dù chắc chắn nhập đúng mật khẩu.

8 việc cần làm ngay, theo thứ tự

1. Dùng thiết bị sạch

Hãy thao tác trên thiết bị bạn tin tưởng (thường là điện thoại cá nhân). Nếu nghi máy tính bị cài phần mềm theo dõi, đừng đổi mật khẩu trên đó. Xem cách phát hiện keylogger và phần mềm theo dõi.

2. Đổi mật khẩu email

1. Vào trang quản lý tài khoản của nhà cung cấp (với Google: Quản lý Tài khoản Google > Bảo mật > Mật khẩu).
2. Đặt mật khẩu mới dài ít nhất 12 ký tự, chưa từng dùng ở nơi khác.
3. Nếu không đăng nhập được, dùng chức năng Quên mật khẩu (Forgot password) và khôi phục bằng số điện thoại hoặc email dự phòng.

3. Đăng xuất khỏi mọi thiết bị

Trong trang bảo mật, tìm mục Thiết bị của bạn (Your devices) hoặc Hoạt động gần đây, chọn Đăng xuất (Sign out) từng thiết bị lạ. Với Google còn có mục đăng xuất tất cả. Làm bước này sau khi đổi mật khẩu để kẻ gian không giữ được phiên đăng nhập.

4. Bật xác minh 2 bước hoặc passkey

Bật Xác minh 2 bước (2-Step Verification) bằng ứng dụng tạo mã hoặc thông báo trên điện thoại. Có thể dùng thêm passkey đăng nhập không cần mật khẩu. Hướng dẫn cơ bản xem bài bảo vệ tài khoản bằng mật khẩu mạnh và xác minh 2 bước.

5. Kiểm tra quy tắc chuyển tiếp và bộ lọc

Đây là bước nhiều người bỏ sót. Kẻ gian thường cài quy tắc tự động chuyển tiếp mọi thư về email của họ hoặc tự xóa thư cảnh báo.

• Gmail: Cài đặt (biểu tượng bánh răng) > Xem tất cả chế độ cài đặt > Chuyển tiếp và POP/IMAP và tab Bộ lọc và địa chỉ bị chặn.
• Outlook: Cài đặt > Thư > Quy tắc (Rules) và Chuyển tiếp (Forwarding).

Xóa mọi quy tắc, địa chỉ chuyển tiếp mà bạn không tạo.

6. Kiểm tra thông tin khôi phục và ứng dụng bên thứ ba

Xem lại số điện thoại và email khôi phục có bị đổi không. Sau đó rà danh sách ứng dụng được cấp quyền truy cập tài khoản và thu hồi cái lạ, theo hướng dẫn kiểm tra ứng dụng bên thứ ba.

7. Đổi mật khẩu các tài khoản liên quan

Ưu tiên theo thứ tự: ngân hàng và ví điện tử, mạng xã hội (Facebook, Zalo), sàn thương mại điện tử, các tài khoản dùng chung mật khẩu với email cũ. Mỗi nơi một mật khẩu riêng. Nếu khó nhớ, dùng trình quản lý mật khẩu.

8. Cảnh báo người quen

Nếu kẻ gian đã gửi thư từ địa chỉ của bạn, hãy báo bạn bè và đồng nghiệp đừng bấm liên kết hay chuyển tiền theo những thư đó. Với trường hợp bị lừa mất tiền hoặc bị tống tiền, hãy báo cơ quan công an địa phương và ngân hàng liên quan.

Quét lại máy tính sau khi xử lý

Mật khẩu thường lộ do dịch vụ nào đó bị rò rỉ, trang đăng nhập giả hoặc máy tính nhiễm phần mềm độc hại. Hãy quét máy bằng Windows Security, xem máy tính bị virus: dấu hiệu và cách xử lý, rồi mới đăng nhập lại những tài khoản quan trọng.

Phòng tránh để không lặp lại

• Mỗi tài khoản một mật khẩu riêng, nhất là email.
• Cảnh giác với email giả danh ngân hàng, hãng vận chuyển yêu cầu "xác minh tài khoản". Hãy vào trực tiếp trang hoặc ứng dụng chính thức thay vì bấm liên kết trong thư.
• Không nhập mật khẩu trên máy tính công cộng.
• Định kỳ xem mục hoạt động gần đây của tài khoản.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy tính của bạn có dấu hiệu bị nhiễm mã độc hoặc bạn không tự xử lý được, có thể mang máy tới cửa hàng để kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi làm, xem trang sửa chữa. Hotline/Zalo: 0943.847.333.