Cách giữ phần mềm và trình duyệt luôn được vá bảo mật

Phần lớn các cuộc tấn công thành công không dùng chiêu thức cao siêu, chúng khai thác lỗ hổng đã được công bố và đã có bản vá, chỉ chờ người dùng chưa cập nhật. Giữ Windows, trình duyệt và phần mềm luôn mới là cách bảo vệ rẻ nhất mà hiệu quả nhất.

Bài này chỉ ra những nơi bạn cần cập nhật, cách làm từng bước trên Windows 11 và một thói quen kiểm tra đơn giản mỗi tháng.

“Vá bảo mật” là gì?

Một bản vá (patch) là bản cập nhật sửa lỗi hoặc lỗ hổng mà nhà sản xuất phát hiện. Lỗ hổng nằm ở hệ điều hành, trình duyệt, trình đọc PDF, phần mềm văn phòng, thậm chí trình điều khiển (driver). Kẻ xấu có thể lợi dụng để cài mã độc khi bạn chỉ mở một file hay một trang web.

Ngoài vá lỗi, bản mới thường còn sửa lỗi treo máy, tăng ổn định, nên cập nhật hiếm khi là thiệt hại.

1. Cập nhật Windows

1. Mở Settings (Cài đặt) bằng Windows + I.
2. Chọn Windows Update ở thanh bên trái.
3. Bấm Check for updates (Kiểm tra bản cập nhật).
4. Khi có bản mới, bấm Download & install (Tải xuống và cài đặt), rồi Restart now (Khởi động lại ngay) khi được yêu cầu.
5. Bật Get the latest updates as soon as they're available nếu muốn nhận bản mới sớm, hoặc để mặc định nếu muốn ổn định.

Bài cách cập nhật Windows đúng cách và khi nào nên làm giải thích kỹ hơn về thời điểm. Nếu gặp lỗi, xem Windows Update bị lỗi không cập nhật được.

2. Cập nhật trình duyệt

Trình duyệt là nơi bạn mở nhiều thứ nhất, nên nó cũng là mục tiêu số một.

Google Chrome

1. Bấm biểu tượng ba chấm ở góc trên bên phải.
2. Chọn Help (Trợ giúp) > About Google Chrome (Giới thiệu về Google Chrome).
3. Chrome tự kiểm tra và tải bản mới. Bấm Relaunch (Chạy lại) để hoàn tất.

Microsoft Edge

1. Bấm ba chấm > Settings (Cài đặt).
2. Chọn About Microsoft Edge (Giới thiệu về Microsoft Edge).
3. Edge tự cập nhật; bấm Restart (Khởi động lại) khi hiện nút.

Trình duyệt thường tự cập nhật nếu bạn đóng và mở lại hằng tuần, nhưng nếu bạn không bao giờ tắt trình duyệt, bản vá có thể chờ rất lâu.

3. Cập nhật ứng dụng từ Microsoft Store

1. Mở Microsoft Store.
2. Chọn Library (Thư viện) ở thanh bên trái.
3. Bấm Get updates (Nhận bản cập nhật).

Xem thêm cách cập nhật ứng dụng trên Windows 11.

4. Phần mềm cài ngoài Store

Các phần mềm như trình đọc PDF, trình nén file, Zoom, Zalo, phần mềm kế toán, Java, đều có thể có lỗ hổng. Có ba cách:

• Bật tự cập nhật trong chính phần mềm nếu có (thường ở mục Settings hoặc About).
• Dùng winget: mở Terminal và gõ winget upgrade để xem danh sách phần mềm có bản mới, rồi winget upgrade --all để cập nhật hàng loạt. Xem cách dùng winget cài nhiều phần mềm cùng lúc.
• Kiểm tra thủ công trên trang chủ của nhà phát hành, không tải từ trang trung gian.

5. Gỡ phần mềm không còn dùng

Phần mềm bị bỏ quên không còn nhận cập nhật nhưng vẫn là cửa ngõ cho kẻ xấu.

1. Mở Settings > Apps (Ứng dụng) > Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt).
2. Xem danh sách, xác định những phần mềm bạn không dùng nữa.
3. Bấm ba chấm cạnh tên > Uninstall (Gỡ cài đặt).

Bạn có thể xem toàn bộ danh sách ở bài xem danh sách phần mềm đã cài trên máy.

Một số lưu ý để cập nhật an toàn

• Chỉ cập nhật từ nguồn chính thức: cửa sổ bật lên báo “Flash Player cần cập nhật” hay “trình duyệt có virus” đều là lừa đảo.
• Sao lưu dữ liệu quan trọng trước các bản cập nhật lớn.
• Đừng tắt máy giữa chừng khi Windows đang cập nhật; hãy cắm sạc với laptop.
• Nếu máy cũ chạy cập nhật quá chậm, có thể do ổ cứng HDD hoặc RAM ít; nâng cấp SSD thường cải thiện rõ rệt.
• Tính năng Windows Security vẫn tự cập nhật định nghĩa virus qua Windows Update.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy bạn không thể cập nhật, báo lỗi liên tục hoặc đã quá cũ để chạy bản Windows mới, hãy mang tới cửa hàng hoặc gọi 0943.847.333. Cửa hàng kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa, xem thêm trang sửa chữa. Doanh nghiệp muốn có quy trình cập nhật đồng loạt cho nhiều máy có thể tham khảo vận hành hệ thống IT.