Cách kiểm tra ứng dụng Android đang xin quyền quá mức

Một ứng dụng đèn pin hay máy tính bỏ túi không có lý do gì để đọc danh bạ, tin nhắn hay bật micro. Khi ứng dụng xin quyền vượt quá nhu cầu thực của nó, đó là dấu hiệu bạn nên dừng lại. Android cho phép bạn xem và thu hồi từng quyền một cách khá dễ dàng.

Bài này hướng dẫn cách kiểm tra quyền của ứng dụng, nhận ra những quyền nhạy cảm cần chú ý và cách gỡ bỏ ứng dụng đáng ngờ. Tên menu khác nhau chút ít tùy hãng (Samsung, Xiaomi, Oppo...) và phiên bản Android.

Quyền ứng dụng là gì và vì sao quan trọng

Quyền (permission) là việc bạn cho phép ứng dụng truy cập một tính năng hoặc dữ liệu của điện thoại như camera, micro, vị trí, danh bạ, tin nhắn, bộ nhớ. Cấp càng nhiều, ứng dụng càng có thể thu thập nhiều dữ liệu của bạn, thậm chí bị lợi dụng để lừa đảo.

Nguyên tắc chung: chỉ cấp những quyền đúng với chức năng ứng dụng. Ví dụ ứng dụng bản đồ cần vị trí, ứng dụng quét tài liệu cần camera, nhưng ứng dụng chỉnh ảnh đơn giản không cần danh bạ.

Cách xem quyền theo từng loại

1. Mở Cài đặt (Settings).
2. Chọn Bảo mật và quyền riêng tư (Security and privacy) hoặc Quyền riêng tư (Privacy). Tên mục khác nhau tùy máy.
3. Chọn Trình quản lý quyền (Permission manager).
4. Chọn một loại quyền, ví dụ Vị trí, Camera, Micro, Danh bạ, SMS.
5. Xem danh sách ứng dụng được phép, bị từ chối hoặc chỉ cho phép khi đang dùng.

Cách này rất tiện để nhìn nhanh: ví dụ vào mục Micro để xem ứng dụng nào đang được quyền ghi âm.

Cách xem quyền theo từng ứng dụng

1. Vào Cài đặt > Ứng dụng (Apps).
2. Chạm vào ứng dụng cần kiểm tra.
3. Chọn Quyền (Permissions).
4. Với từng quyền, chọn một mức: Luôn cho phép, Chỉ cho phép khi dùng ứng dụng (Allow only while using the app), Hỏi mỗi lần hoặc Không cho phép.

Với vị trí, camera và micro, hãy ưu tiên chọn Chỉ khi đang dùng ứng dụng hoặc Hỏi mỗi lần.

Những quyền nhạy cảm cần đặc biệt chú ý

• SMS (tin nhắn): có thể đọc cả mã OTP ngân hàng. Chỉ ứng dụng nhắn tin mới nên cần.
• Trợ năng (Accessibility): quyền rất mạnh, cho phép ứng dụng đọc màn hình và điều khiển thay bạn. Mã độc ngân hàng hay lạm dụng quyền này. Chỉ cấp cho ứng dụng bạn thực sự tin tưởng.
• Quản trị thiết bị (Device admin): khiến ứng dụng khó gỡ.
• Hiển thị trên các ứng dụng khác (Display over other apps): có thể dùng để phủ giao diện giả lên ứng dụng ngân hàng.
• Cài ứng dụng không rõ nguồn (Install unknown apps): chỉ bật khi thật sự cần, và tắt lại ngay.
• Danh bạ, nhật ký cuộc gọi: dễ bị lợi dụng để gửi tin nhắn lừa đảo tới người quen.
• Micro, camera chạy ngầm: cảnh báo nếu ứng dụng không liên quan.

Tìm các mục đặc biệt này trong Cài đặt > Ứng dụng > Quyền truy cập đặc biệt (Special app access) hoặc tên tương tự.

Thu hồi quyền và gỡ ứng dụng

1. Với ứng dụng xin quyền vô lý, vào mục quyền của nó và chọn Không cho phép.
2. Nếu ứng dụng không hoạt động nếu thiếu quyền đó và bạn không hiểu vì sao cần, hãy cân nhắc gỡ.
3. Để gỡ: Cài đặt > Ứng dụng > chọn ứng dụng > Gỡ cài đặt (Uninstall). Nếu nút gỡ bị mờ, kiểm tra mục Quản trị thiết bị để thu hồi quyền quản trị trước.
4. Nếu ứng dụng đã bị cài bằng cách tải tệp ngoài cửa hàng chính thức, hãy đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng và kiểm tra ứng dụng bên thứ ba được truy cập tài khoản.

Nếu nghi máy đã nhiễm mã độc ngân hàng, hãy liên hệ ngay ngân hàng qua số hotline chính thức in trên thẻ hoặc trang chính thức.

Thói quen giúp hạn chế rủi ro

• Chỉ cài ứng dụng từ cửa hàng chính thức (Google Play) hoặc từ nhà phát hành tin cậy. Xem cách tránh tải phần mềm giả mạo từ quảng cáo.
• Đọc kỹ quyền ứng dụng yêu cầu khi hiện hộp thoại, đừng bấm đồng ý theo phản xạ.
• Định kỳ 2–3 tháng rà soát và gỡ ứng dụng ít dùng.
• Cập nhật hệ điều hành và ứng dụng thường xuyên.
• Đọc thêm cách kiểm soát quyền vị trí, camera, micro của website.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn dùng điện thoại chung với máy tính ở nơi làm việc hoặc cửa hàng, hãy cân nhắc có người chuyên rà soát bảo mật cho thiết bị. Cường Tech hỗ trợ dịch vụ IT cho cá nhân và doanh nghiệp, hoặc bạn có thể liên hệ để được tư vấn.