Cách xử lý ổ cứng cũ để không lộ dữ liệu khi bỏ đi

Một ổ cứng cũ nằm trong ngăn kéo thường chứa nhiều thứ nhạy cảm hơn bạn nghĩ: ảnh gia đình, bản scan căn cước, file kế toán, mật khẩu lưu trong trình duyệt. Chỉ xóa file hoặc format nhanh chưa đủ, vì dữ liệu vẫn có thể được khôi phục bằng phần mềm. Cách xử lý đúng phụ thuộc vào việc ổ còn dùng được hay đã hỏng, và là HDD hay SSD.

Bài này giúp bạn chọn cách phù hợp để bỏ đi, tặng hoặc bán lại ổ cứng mà không lo bị lộ thông tin.

Trước hết: sao lưu và xác định loại ổ

Nếu còn dữ liệu cần giữ, hãy chép sang nơi khác trước. Sau đó xem ổ thuộc loại nào:

• HDD (ổ cứng cơ): có đĩa từ quay bên trong, thường nặng hơn và hơi ồn khi chạy.
• SSD (ổ thể rắn): dùng chip nhớ, nhẹ, không có bộ phận chuyển động; gồm loại SATA 2.5 inch và loại NVMe M.2 hình thanh nhỏ.

SSD khó xóa sạch bằng cách ghi đè thông thường hơn HDD vì cách quản lý bộ nhớ bên trong. Vì vậy với SSD ưu tiên dùng công cụ của chính hãng hoặc mã hóa trước khi xóa.

Trường hợp 1: Ổ còn chạy, muốn tặng hoặc bán lại

Cách an toàn nhất là mã hóa toàn bộ ổ trước, sau đó xóa. Khi dữ liệu đã được mã hóa mà bạn hủy khóa, người khác gần như không đọc được.

1. Cắm ổ vào máy tính (dùng hộp đựng ổ hoặc cáp chuyển đổi nếu là ổ rời).
2. Mở File Explorer, bấm chuột phải vào ổ cần xử lý, chọn Format (Định dạng).
3. Bỏ chọn Quick Format (Định dạng nhanh) để Windows ghi đè toàn bộ vùng dữ liệu. Với ổ lớn việc này có thể mất nhiều giờ.
4. Với ổ chứa dữ liệu nhạy cảm, bạn có thể bật mã hóa trước bằng BitLocker rồi mới format, xem cách mã hóa ổ cứng bằng BitLocker.
5. Với SSD của các hãng như Samsung, WD, Crucial, Kingston, nên dùng phần mềm quản lý của chính hãng để chọn chức năng xóa an toàn (Secure Erase), nếu có.

Nếu ổ chính là ổ chứa Windows và bạn định bán nguyên máy, đọc ngay cách xóa sạch dữ liệu an toàn trước khi bán máy tính vì có công cụ Reset riêng có sẵn.

Trường hợp 2: Ổ đã hỏng, không đọc được

Ô hỏng không có nghĩa là dữ liệu bên trong an toàn. Một số ổ lỗi do cơ khí hoặc bo mạch vẫn có thể được đọc bởi người có thiết bị chuyên dụng. Khi đó cách chắc chắn nhất là hủy vật lý.

• HDD: tháo nắp, đĩa từ bên trong là phần chứa dữ liệu. Phá hủy đĩa từ bằng cách làm trầy, cong, vỡ khiến việc đọc gần như không thể.
• SSD: chip nhớ nằm trên bo mạch nhỏ, cần làm vỡ hoặc nghiền các chip này, không chỉ bẻ cong bo mạch.

Khi làm cần đeo kính bảo hộ, găng tay và làm ở nơi thoáng vì mảnh vỡ có thể bắn. Nếu không tự tin, hãy nhờ dịch vụ chuyên xử lý thiết bị điện tử thay vì tự đập.

Những điều không nên làm

• Không vứt thẳng ổ vào thùng rác hay để người thu gom phế liệu lấy mà chưa xử lý.
• Không nghĩ rằng xóa file rồi dọn Thùng rác là xong.
• Không tin vào một lần format nhanh nếu ổ từng chứa giấy tờ tài chính, ảnh riêng tư.
• Không đem ổ đi bán lại khi còn nghi ngờ dữ liệu chưa sạch.

Với máy tính doanh nghiệp, hãy lập quy trình xử lý thiết bị cũ để nhân viên không tự ý bỏ đi. Xem thêm cách bảo vệ dữ liệu khách hàng ở cửa hàng.

Giữ lại dữ liệu cần thiết đúng cách

Trước khi bỏ ổ cũ, hãy chắc dữ liệu quan trọng đã nằm trên nơi lưu mới. Một ổ cứng di động như ổ SSD Samsung T7 Portable 1TB tiện cho việc sao lưu, và nên áp dụng quy tắc nhiều bản sao để không phụ thuộc vào một thiết bị.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn muốn nhờ kiểm tra ổ cứng cũ, cứu dữ liệu hoặc xóa sạch trước khi tặng, hãy mang đến cửa hàng. Dịch vụ sửa chữa kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi làm, hoặc gọi 0943.847.333 để hỏi trước.