Cách yêu cầu AI chỉ trả lời dựa trên tài liệu bạn đưa vào

Bạn đưa cho AI một bản hợp đồng, bảng giá hay hướng dẫn sử dụng rồi hỏi, nhưng câu trả lời lại pha lẫn kiến thức bên ngoài hoặc tự suy diễn. Đây là tình huống rất hay gặp. May mắn là bạn có thể cải thiện đáng kể chỉ bằng cách viết câu lệnh rõ ràng hơn.

Bài này giới thiệu các nguyên tắc và mẫu prompt để AI bám sát tài liệu, trích nguồn và dám nói không tìm thấy khi tài liệu không đề cập. Kết quả không bao giờ hoàn hảo tuyệt đối, nên phần cuối có cách tự kiểm tra.

Vì sao AI hay trả lời ngoài tài liệu

Mô hình AI được huấn luyện để tạo câu trả lời trôi chảy, hữu ích. Khi tài liệu không có đáp án, nó có xu hướng lấp chỗ trống bằng kiến thức chung hoặc phỏng đoán nghe hợp lý. Nếu bạn không dặn rõ, nó không biết bạn muốn bám tài liệu nghiêm ngặt tới mức nào.

Vì thế, việc của bạn là nói rõ ba điều: nguồn nào được dùng, điều gì cấm làm, và phải làm gì khi không có thông tin.

Năm nguyên tắc viết prompt bám tài liệu

1. Giới hạn nguồn: ghi rõ chỉ dùng nội dung trong tài liệu đính kèm hoặc đoạn văn dán bên dưới.
2. Cấm kiến thức ngoài: nói thẳng đừng dùng thông tin bên ngoài, đừng suy đoán.
3. Quy định cách từ chối: nếu tài liệu không có, hãy trả lời đúng một câu cố định, ví dụ Tài liệu không đề cập.
4. Yêu cầu trích dẫn: bắt AI trích đoạn gốc hoặc nêu mục, trang để bạn đối chiếu.
5. Tách rõ tài liệu và câu hỏi: dùng dấu phân cách để AI không nhầm lệnh với nội dung.

Mẫu prompt dùng ngay

Bạn có thể sao chép và sửa theo nhu cầu:

• Mẫu cơ bản: Chỉ dùng thông tin trong tài liệu dưới đây để trả lời. Nếu tài liệu không có thông tin, hãy trả lời: Tài liệu không đề cập. Không dùng kiến thức bên ngoài.
• Mẫu có trích dẫn: Với mỗi ý trong câu trả lời, trích nguyên văn đoạn trong tài liệu làm căn cứ, đặt trong dấu ngoặc.
• Mẫu kiểm tra chéo: Sau khi trả lời, liệt kê các điểm bạn không chắc chắn hoặc tài liệu mơ hồ.
• Mẫu phân biệt: Tách câu trả lời thành hai phần: Có trong tài liệu và Không có trong tài liệu.

Các bước thực hiện trong công cụ AI

Tên nút trên mỗi ứng dụng có thể khác, nhưng quy trình chung gần như giống nhau.

1. Mở công cụ AI bạn dùng và bắt đầu một cuộc trò chuyện mới để tránh lẫn ngữ cảnh cũ.
2. Tải tài liệu lên bằng nút đính kèm (biểu tượng kẹp giấy hoặc dấu cộng) hoặc dán đoạn văn trực tiếp nếu không có nút tải.
3. Gõ câu lệnh quy định nguồn, cách từ chối và yêu cầu trích dẫn.
4. Gửi câu hỏi cụ thể, mỗi lần một câu để dễ đối chiếu.
5. Đọc câu trả lời, so với đoạn trích và mở tài liệu gốc kiểm tra các con số quan trọng.
6. Nếu AI lạc đề, nhắc lại: chỉ dựa vào tài liệu và hỏi lại.

Nếu cần lưu sẵn ngữ cảnh để dùng nhiều lần, tham khảo cách lưu ngữ cảnh làm việc với AI bằng Projects, GPTs, Gems. Còn nếu thích công cụ chuyên cho tài liệu thì xem cách dùng NotebookLM.

Các lỗi thường gặp khi hỏi theo tài liệu

• Tài liệu quá dài: AI có thể bỏ sót chi tiết. Chia nhỏ theo chương hoặc hỏi từng phần.
• File quét ảnh mờ: chữ không đọc được thì AI đọc sai. Hãy dùng bản chữ rõ.
• Câu hỏi quá chung: hỏi hẹp, cụ thể sẽ cho kết quả đúng hơn.
• Tin tuyệt đối vào trích dẫn: AI đôi khi trích sai hoặc diễn đạt lại. Luôn đối chiếu nguyên văn.

Cách tự kiểm tra câu trả lời

1. Yêu cầu AI nêu vị trí đoạn gốc rồi tự tìm trong tài liệu bằng Ctrl + F.
2. Hỏi lại cùng câu bằng cách diễn đạt khác, xem kết quả có nhất quán không.
3. Thử hỏi một câu mà bạn biết chắc tài liệu không có, xem AI có nói không đề cập hay tự bịa không.

Bài cách kiểm tra câu trả lời của AI có đúng không có thêm gợi ý chi tiết.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu doanh nghiệp bạn muốn có trợ lý hỏi đáp tài liệu riêng, hay cần máy tính cấu hình phù hợp để làm việc với AI, hãy tham khảo dịch vụ IT hoặc dùng công cụ Build PC của Cường Tech. Hotline và Zalo 0943.847.333.