Cần làm gì khi website cửa hàng bị hack, chèn link lạ

Website cửa hàng bị hack thường lộ ra bằng những dấu hiệu khó chịu: trang chủ tự chuyển sang trang cờ bạc, Google hiển thị nội dung lạ khi bạn tìm tên cửa hàng, trình duyệt cảnh báo "trang web không an toàn", hay khách phản ánh bị đưa tới link lạ. Việc quan trọng nhất là bình tĩnh và xử lý theo thứ tự, không xóa đại mọi thứ.

Bài này dành cho chủ cửa hàng vừa gặp sự cố, mô tả quy trình chung áp dụng cho hầu hết website (WordPress hay mã tự viết). Nếu website do đơn vị khác quản lý, hãy gửi cho họ danh sách các bước này.

Nhận diện: website có thật sự bị hack?

Một số dấu hiệu thường gặp:

• Trang tự chuyển hướng sang website khác, đặc biệt khi bạn bấm vào từ Google hoặc từ điện thoại.
• Xuất hiện bài viết, link, từ khóa lạ (cờ bạc, thuốc, hàng giả) mà bạn không đăng.
• Có tài khoản quản trị mới bạn không tạo.
• Trình duyệt hoặc máy chủ báo trang chứa mã độc.
• Website chậm bất thường hoặc nhà cung cấp hosting gửi cảnh báo.

Nếu chỉ thấy trang chậm hay lỗi, chưa chắc là bị hack, nhưng cũng nên kiểm tra kỹ.

Bước 1: Cô lập để chặn thiệt hại lan rộng

1. Bật chế độ bảo trì hoặc tạm thời tắt website, để khách không bị đưa tới link độc.
2. Đổi ngay mật khẩu tài khoản quản trị website, hosting/máy chủ, FTP, cơ sở dữ liệu và email quản trị.
3. Kiểm tra máy tính của bạn bằng Windows Security trước khi đăng nhập lại, vì có thể mật khẩu đã bị lấy từ máy bạn. Xem Windows Defender có đủ để diệt virus không.
4. Liên hệ nhà cung cấp hosting để báo sự cố, họ có thể hỗ trợ khóa tạm thời hoặc cho xem nhật ký truy cập.

Bước 2: Sao lưu hiện trạng và tìm bản sạch

1. Tải toàn bộ file và cơ sở dữ liệu hiện tại về một nơi riêng làm bằng chứng, không ghi đè lên bản sao lưu cũ.
2. Tìm bản sao lưu trước thời điểm bị tấn công. Hosting và plugin sao lưu thường có sẵn bản theo ngày.
3. Ghi lại thời điểm trang bắt đầu có biểu hiện lạ để chọn bản sao lưu đủ sạch.

Nếu chưa từng sao lưu, đây là bài học đắt giá. Tham khảo quy tắc sao lưu 3-2-1 cho doanh nghiệp.

Bước 3: Dọn mã độc và vá lỗ hổng

Tùy cách website được dựng, các việc chính gồm:

• Xóa các tài khoản quản trị lạ, kiểm tra quyền của tài khoản còn lại.
• Cập nhật lõi hệ thống, giao diện, plugin lên bản mới nhất; gỡ plugin và giao diện bạn không dùng hoặc đã ngừng cập nhật.
• Thay file hệ thống bằng bản gốc sạch tải từ nguồn chính thức của phần mềm.
• Rà soát các file lạ trong thư mục tải lên, đặc biệt file có đuôi thực thi nằm sai chỗ.
• Kiểm tra tác vụ định kỳ (cron) và nội dung bài viết, widget, chân trang xem có chèn mã lạ không.

Việc này đòi hỏi kỹ thuật. Nếu bạn không tự tin, hãy nhờ người có kinh nghiệm hoặc dịch vụ vận hành hệ thống IT thay vì tự xóa, vì sửa sai có thể làm hỏng website.

Bước 4: Báo công cụ tìm kiếm và trình duyệt

Nếu Google đã gắn cảnh báo, sau khi dọn sạch, bạn có thể gửi yêu cầu xem xét lại qua công cụ quản trị website của Google (Google Search Console). Quá trình này có thể mất thời gian, hãy kiên nhẫn. Đừng gửi yêu cầu khi website chưa thực sự sạch.

Phòng ngừa sau sự cố

1. Dùng mật khẩu dài, riêng biệt và bật xác thực hai lớp cho tài khoản quản trị. Xem dùng trình quản lý mật khẩu Bitwarden.
2. Cập nhật phần mềm, plugin thường xuyên.
3. Chỉ cài plugin từ nguồn đáng tin và còn được duy trì.
4. Sao lưu tự động ra nơi khác, kiểm tra định kỳ rằng có thể khôi phục.
5. Giới hạn số người có quyền quản trị.
6. Cho phép người thật xem lại log truy cập khi có biểu hiện lạ.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu cửa hàng cần dựng lại website an toàn hơn hoặc cần người theo dõi thường xuyên, bạn có thể tham khảo dịch vụ thiết kế website và dịch vụ IT của Cường Tech, hoặc gọi 0943.847.333 để mô tả tình trạng trước.