Cổng mạng 2.5G trên mainboard, router dùng để làm gì, có cần không

Khi đọc thông số mainboard hay router, bạn sẽ thấy dòng LAN 2.5G hoặc 2.5GbE. Nhiều người băn khoăn: cổng này để làm gì, có cần trả thêm tiền cho nó không. Câu trả lời ngắn gọn: với đa số gia đình, Gigabit vẫn đủ, nhưng LAN 2.5G là một điểm cộng nhỏ không tốn nhiều và có lợi khi bạn dùng mạng nội bộ nhiều hoặc có gói internet tốc độ cao.

Bài này giải thích 2.5G là gì, hoạt động thế nào và khi nào bạn thật sự cần.

2.5G khác Gigabit ở đâu?

Cổng mạng có dây phổ biến hiện nay là Gigabit Ethernet (1Gbps). Cổng 2.5G Ethernet có tốc độ tối đa 2.5Gbps, gấp 2,5 lần.

• Nó dùng cùng loại đầu cắm RJ45 như cổng Gigabit.
• Có thể kết nối ngược với thiết bị 1Gbps. Khi một đầu là 2.5G và đầu kia là 1G, tốc độ sẽ tự về 1G.
• Muốn đạt 2.5Gbps, cả hai đầu và mọi thiết bị trung gian (switch, router) đều phải hỗ trợ 2.5G.

Trên mainboard hiện nay, LAN 2.5G khá phổ biến kể cả ở dòng tầm trung. Ví dụ MSI PRO A620AM-B EVO DDR5 và Gigabyte B860M DS3H DDR5 đều có LAN 2.5G theo mô tả trong catalog.

Cổng 2.5G trên router: WAN hay LAN?

Trên router, cổng 2.5G có thể là:

• Cổng WAN 2.5G: nối từ modem hoặc mạng nhà mạng vào router. Hữu ích khi gói internet vượt 1Gbps.
• Cổng LAN 2.5G: nối từ router ra máy tính, NAS, switch. Giúp mạng nội bộ nhanh hơn.

TP-Link Archer BE230 BE3600 trong catalog có cổng WAN 2.5G. Các cổng LAN còn lại bạn nên xem thông số chi tiết của hãng, vì nhiều router chỉ có đúng một cổng 2.5G.

Khi nào bạn thật sự cần 2.5G?

Có lợi khi

• Gói internet trên 1Gbps: nếu nhà mạng cung cấp gói tốc độ cao, cổng Gigabit sẽ bóp nghẹt đường truyền. Bạn cần cổng WAN và card mạng 2.5G.
• Chuyển file lớn trong mạng nội bộ: sao chép video, ảnh, bản sao lưu giữa PC và NAS (ổ lưu trữ mạng). Xem thêm ổ cứng mạng NAS cho gia đình.
• Nhiều người dùng chung mạng dây: văn phòng nhỏ chuyển dữ liệu qua máy chủ chia sẻ.
• Muốn dùng lâu dài: thiết bị mạng nhanh hơn thường bền theo thời gian, khi bạn nâng cấp router hoặc gói internet sau này.

Chưa cần khi

• Gói internet của bạn dưới 1Gbps và bạn chủ yếu lướt web, xem phim, họp online.
• Bạn dùng Wi-Fi là chính và không chuyển file lớn qua dây.
• Chỉ có một máy tính duy nhất, không có NAS hay switch 2.5G.

Điều kiện để chạy đủ 2.5G

1. Card mạng 2.5G ở máy tính (có sẵn trên mainboard hoặc card rời).
2. Router hoặc switch hỗ trợ 2.5G ở đầu kia.
3. Cáp mạng đạt chuẩn: Cat5e đạt chuẩn thường đủ cho 2.5G, nhưng cáp Cat6 trở lên ổn định hơn nếu đi dài hoặc nhiều nhiễu.
4. Thiết bị đầu cuối đủ nhanh: ổ cứng của NAS hoặc máy tính cũng phải đủ tốc độ, nếu không cổng mạng nhanh cũng vô nghĩa.

Cáp quá cũ, đầu bấm kém hoặc dây dài có thể khiến kết nối tự về 1Gbps. Nếu bạn thấy máy chỉ nhận 1Gbps dù thiết bị hỗ trợ 2.5G, hãy thử thay cáp.

Cách kiểm tra máy đang chạy tốc độ bao nhiêu

1. Mở Settings (Cài đặt) > Network & internet (Mạng & Internet) > Ethernet.
2. Xem dòng Link speed (Receive/Transmit) hoặc Tốc độ liên kết. Nếu thấy 2500/2500 (Mbps) là đang chạy 2.5G, còn 1000/1000 là Gigabit.
3. Nếu không thấy mục này, mở Task Manager (Quản lý tác vụ) > Performance (Hiệu suất) > Ethernet.

Nếu máy mất mạng khi dùng cáp, đọc thêm máy tính mất kết nối mạng LAN qua cáp mạng.

Có nên chọn mainboard hoặc router vì có 2.5G?

• Chọn mainboard: nếu hai mẫu giá tương đương, mẫu có LAN 2.5G là lựa chọn tốt. Nhưng đừng đánh đổi các yếu tố quan trọng hơn như chipset, số khe RAM, M.2 chỉ vì cổng mạng.
• Chọn router: nếu bạn dùng gói internet cao hoặc có NAS, hãy ưu tiên router có cổng 2.5G. Nếu không, một router Wi-Fi tốt thường mang lại cảm nhận rõ hơn. Xem cách chọn router Wi-Fi cho gia đình.

Nếu đang tự ghép PC, bạn có thể dùng công cụ Build PC để kiểm tra tương thích linh kiện.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn chưa chắc gói internet và thiết bị nhà mình có tận dụng được 2.5G không, hãy mang hóa đơn hoặc thông tin gói cước tới 476 Đường CMT8, Thái Nguyên để được tư vấn. Bạn cũng có thể gọi hotline/Zalo 0943.847.333 hoặc xem danh mục thiết bị mạng.