Cookie của website là gì và có nên chấp nhận không

Cookie là những tệp nhỏ mà website lưu vào trình duyệt của bạn để ghi nhớ một vài thông tin, như bạn đã đăng nhập hay chưa, giỏ hàng có những gì, hay ngôn ngữ bạn chọn. Cookie không phải là virus và tự nó không thể chạy chương trình trên máy, nhưng một số loại được dùng để theo dõi thói quen duyệt web nên bạn cần cân nhắc khi bấm đồng ý.

Bài này giải thích cookie là gì, phân biệt các loại cookie phổ biến và gợi ý cách chọn trên thông báo "Chấp nhận cookie" trong thực tế.

Cookie hoạt động như thế nào

Khi bạn vào một website, máy chủ gửi về trình duyệt một đoạn thông tin nhỏ kèm mã nhận dạng. Lần sau bạn quay lại, trình duyệt gửi đoạn thông tin đó đi cùng yêu cầu, và website nhận ra "à, người này đã ghé thăm".

Ví dụ dễ hình dung: bạn thêm tai nghe vào giỏ hàng, đóng thẻ rồi mở lại sau vài phút, giỏ hàng vẫn còn. Đó là nhờ cookie. Nếu không có cookie, bạn sẽ phải đăng nhập lại ở mỗi trang bạn mở.

Các loại cookie thường gặp

• Cookie cần thiết (essential/necessary): giữ phiên đăng nhập, giỏ hàng, bảo mật. Trang web hoạt động kém hoặc không hoạt động nếu thiếu chúng.
• Cookie chức năng (functional): ghi nhớ lựa chọn như ngôn ngữ, kích thước chữ, khu vực.
• Cookie phân tích (analytics): thống kê số lượt truy cập, trang nào được xem nhiều. Thường không gắn trực tiếp với danh tính của bạn.
• Cookie quảng cáo (marketing/advertising): theo dõi bạn qua nhiều website để hiển thị quảng cáo phù hợp. Đây là loại gây lo ngại nhất về quyền riêng tư.

Ngoài ra còn phân biệt cookie của chính trang (first-party) và cookie của bên thứ ba (third-party). Loại thứ hai do một đơn vị khác, thường là mạng quảng cáo, đặt lên trang bạn đang xem.

Có nên chấp nhận cookie không

Không có câu trả lời một chiều. Bạn có thể dựa vào nguyên tắc sau:

• Trang bạn tin tưởng và đang cần dùng đầy đủ tính năng (ngân hàng, mua hàng, email): chấp nhận cookie cần thiết là bắt buộc, còn các loại khác tùy bạn.
• Trang chỉ đọc thông tin một lần: chọn từ chối cookie quảng cáo và phân tích, giữ lại loại cần thiết.
• Trang lạ, giao diện đáng ngờ hoặc nhiều quảng cáo: hạn chế bấm đồng ý tất cả, tốt nhất là rời đi.

Nút Accept all (Chấp nhận tất cả) tiện nhưng đồng nghĩa với việc cho phép cả cookie theo dõi. Nếu có nút Reject all (Từ chối tất cả) hay Manage / Customize (Tùy chỉnh), hãy ưu tiên chọn.

Cách kiểm soát cookie trên trình duyệt

Trên Chrome (Windows 11):

1. Bấm ba chấm > Settings (Cài đặt).
2. Chọn Privacy and security (Quyền riêng tư và bảo mật) > Third-party cookies (Cookie của bên thứ ba).
3. Chọn Block third-party cookies (Chặn cookie của bên thứ ba) nếu muốn hạn chế theo dõi.
4. Để xóa cookie đã lưu, nhấn Ctrl + Shift + Delete, tích Cookies and other site data, chọn khoảng thời gian rồi bấm Delete data.

Trên Edge: Settings > Cookies and site permissions (Cookie và quyền của trang web) > Manage and delete cookies and site data (Quản lý và xóa cookie). Firefox có sẵn Enhanced Tracking Protection (Chống theo dõi nâng cao) trong mục Privacy & Security. Tên menu có thể đổi tùy phiên bản.

Việc chặn quá tay có thể khiến một số trang đăng xuất liên tục. Nếu gặp tình huống đó, hãy cho phép riêng trang tin cậy trong mục ngoại lệ.

Cookie và quyền riêng tư: những điều đáng nhớ

• Cookie giữ phiên đăng nhập là mục tiêu của kẻ gian nếu máy bạn nhiễm phần mềm độc hại hoặc bạn dùng máy chung. Nên đăng xuất sau khi dùng máy lạ và tham khảo cách xóa mật khẩu đã lưu trong trình duyệt khi dùng máy chung.
• Nên định kỳ xóa cookie để giảm dấu vết theo dõi. Hướng dẫn từng bước có trong bài cách xóa lịch sử duyệt web và cookie.
• Có thể kết hợp chặn theo dõi quảng cáo trên trình duyệt để giảm lượng cookie bên thứ ba.
• Cookie không thay thế mật khẩu mạnh: vẫn nên bật xác thực hai lớp cho tài khoản quan trọng.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy của bạn có dấu hiệu bị quảng cáo bật liên tục, trình duyệt tự đổi trang chủ hay chậm bất thường, hãy mang tới Cường Tech để kỹ thuật viên kiểm tra phần mềm lạ. Bạn có thể xem thêm trang sửa chữa hoặc liên hệ để đặt lịch.