Máy tính chạy chậm: 15 cách tăng tốc hiệu quả

Máy tính chạy chậm thường do ổ đĩa đầy, quá nhiều chương trình khởi động cùng Windows, thiếu RAM, dùng ổ HDD cũ hoặc nhiễm phần mềm độc hại. Tin tốt là phần lớn nguyên nhân bạn có thể xử lý miễn phí trong vài chục phút, chỉ khi phần cứng đã quá cũ mới cần nâng cấp.

Dưới đây là 15 cách xếp theo thứ tự từ dễ và miễn phí đến cần đầu tư. Hãy làm lần lượt, thường bạn sẽ thấy máy nhanh hơn rõ rệt trước khi tới những bước cuối.

Nhóm 1: Các cách miễn phí, làm ngay

1. Khởi động lại máy

Nghe đơn giản nhưng hiệu quả. Nếu bạn để máy chạy liên tục nhiều ngày, bộ nhớ bị chiếm dụng dần. Hãy Restart (Khởi động lại) thay vì chỉ Shut down, vì tính năng khởi động nhanh có thể giữ lại trạng thái cũ.

2. Tắt bớt ứng dụng khởi động cùng Windows

1. Bấm Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Quản lý tác vụ).
2. Chọn tab Startup apps (Ứng dụng khởi động).
3. Bấm chuột phải vào ứng dụng không cần thiết rồi chọn Disable (Tắt).

Chi tiết hơn xem cách tăng tốc khởi động Windows.

3. Đóng ứng dụng đang chạy ngầm

Trong Task Manager, tab Processes (Tiến trình), sắp xếp theo cột CPU hoặc Memory để thấy ứng dụng nào ngốn nhiều tài nguyên. Nếu ứng dụng treo, xem cách mở Task Manager để tắt ứng dụng bị treo.

4. Dọn ổ đĩa khi sắp đầy

Ổ C còn dưới khoảng 15% trống sẽ làm máy ì. Dùng Storage (Lưu trữ) trong Settings để xóa tệp tạm. Hướng dẫn đầy đủ ở dọn dẹp ổ C khi bị đầy.

5. Gỡ phần mềm không dùng

Vào Settings (Cài đặt), Apps (Ứng dụng), Installed apps (Ứng dụng đã cài), gỡ những chương trình bạn không còn dùng. Phần mềm rác và quảng cáo xem thêm cách gỡ phần mềm rác, quảng cáo khỏi máy tính.

Nhóm 2: Tối ưu Windows

6. Cập nhật Windows và driver

Bản cập nhật thường sửa lỗi hiệu năng. Xem cách cập nhật Windows đúng cách. Với máy có card rời, cập nhật driver ở bài hướng dẫn driver card đồ họa.

7. Chọn chế độ nguồn phù hợp

Vào Settings, System, Power & battery (Nguồn & pin), đặt Power mode (Chế độ nguồn) là Balanced (Cân bằng) hoặc Best performance (Hiệu suất tốt nhất) khi cắm sạc.

8. Giảm hiệu ứng hình ảnh

Nhấn Windows + R, gõ sysdm.cpl, mở tab Advanced, bấm Settings ở mục Performance và chọn Adjust for best performance nếu máy yếu. Hiệu ứng đẹp sẽ biến mất nhưng máy mượt hơn.

9. Bật tính năng Storage Sense

Vào Settings, System, Storage, bật Storage Sense (Cảm biến lưu trữ) để Windows tự dọn tệp tạm định kỳ.

10. Quét virus và phần mềm độc hại

Malware ngốn tài nguyên và làm máy ì. Xem quét virus bằng Windows Security và máy tính bị virus dấu hiệu và cách xử lý.

Nhóm 3: Kiểm tra sức khỏe và phần cứng

11. Kiểm tra ổ cứng

Ổ cứng yếu hoặc báo 100% disk làm máy treo. Xem ổ cứng báo 100% disk trên Windows và cách kiểm tra sức khỏe ổ cứng SSD, HDD.

12. Kiểm tra nhiệt độ

Bụi bẩn khiến CPU nóng, máy tự giảm xung để bảo vệ, kết quả là chậm đi. Vệ sinh máy định kỳ, xem bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.

Nhóm 4: Nâng cấp phần cứng

13. Thay HDD bằng SSD

Đây là nâng cấp hiệu quả nhất cho máy cũ. Máy chuyển từ HDD sang SSD khởi động và mở ứng dụng nhanh hơn rõ rệt. Xem SSD NVMe và SATA khác nhau thế nào và cách chuyển Windows sang SSD mới không cần cài lại.

14. Nâng cấp RAM

Máy 4GB hoặc 8GB mở nhiều tab dễ nghẽn. Nâng lên 16GB nếu máy hỗ trợ. Với laptop, đọc có nên nâng cấp RAM cho laptop.

15. Cài lại Windows hoặc cân nhắc thay máy

Nếu đã làm hết mà máy vẫn chậm, sao lưu dữ liệu rồi cài lại Windows sẽ đưa máy về trạng thái sạch. Khi máy quá cũ, nâng cấp tốn kém hơn lợi ích, hãy xem nâng cấp PC cũ hay mua mới.

Thứ tự nên làm

Bắt đầu từ cách 1 đến 5, gần như miễn phí và an toàn. Nếu chưa đủ, đi tiếp sang tối ưu Windows và kiểm tra phần cứng. Cuối cùng mới nâng cấp SSD, RAM. Thay SSD cho máy dùng HDD thường là bước tạo khác biệt lớn nhất.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn làm đủ các bước mà máy vẫn chậm, hãy mang máy tới cửa hàng để được kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Xem thêm các dịch vụ vệ sinh, nâng cấp tại trang sửa chữa.