Mùa nồm ẩm làm hỏng máy tính: dấu hiệu nhận biết và cách bảo vệ

Cuối đông đầu xuân ở miền Bắc, tường nhà ướt, sàn trơn, quần áo phơi mãi không khô. Đó là lúc máy tính cũng "khổ" theo: màn hình mờ hơi nước, bàn phím dính tay, máy khởi động lúc được lúc không. Mùa nồm không làm hỏng mọi máy, nhưng nó làm lộ ra những chỗ yếu vốn có và đẩy nhanh quá trình oxy hóa.

Bài này giúp bạn nhận biết dấu hiệu sớm, biết điều gì nên làm và tuyệt đối không nên làm khi nghi máy bị ẩm, cùng những thói quen đơn giản để bảo vệ laptop và PC qua cả mùa nồm.

Vì sao nồm ẩm ảnh hưởng đến máy tính?

Khi không khí có độ ẩm rất cao, hơi nước dễ ngưng tụ trên bề mặt lạnh. Bên trong máy tính có nhiều mạch điện, chân tiếp xúc kim loại và khe cắm nhỏ. Hơi ẩm bám vào đó trong thời gian dài có thể dẫn đến:

• Oxy hóa chân tiếp xúc: chân RAM, khe cắm, đầu nối sạc bị xỉn màu hoặc xanh, tiếp xúc chập chờn.
• Ẩm mốc: nấm mốc phát triển trên bo mạch, bàn phím, quạt tản nhiệt ít được dùng.
• Chập nhẹ khi bật nguồn: hơi nước bám giữa các điểm gần nhau có thể gây chập hoặc lỗi nguồn.
• Hư hỏng linh kiện cơ khí: ổ cứng HDD, loa, quạt chịu ảnh hưởng nếu để ẩm lâu.

Hiện tượng đáng chú ý nhất là máy cất lâu không dùng: không có nhiệt tỏa ra, hơi ẩm tích tụ dần nên đến khi bật lên mới phát hiện lỗi.

Dấu hiệu máy tính bị ảnh hưởng bởi độ ẩm

Bạn nên để ý những dấu hiệu sau, nhất là sau vài ngày nồm liên tục:

• Máy tự khởi động lại, treo, hoặc lúc bật được lúc không.
• Màn hình có sọc, nhòe, chớp hoặc lên hình chậm hơn bình thường.
• Một số phím gõ không ăn hoặc tự nhảy chữ.
• Cổng USB, cổng sạc chập chờn, nhận thiết bị lúc có lúc không.
• Có mùi ẩm mốc khi mở nắp hoặc tháo vỏ máy.
• Thân máy hoặc sạc có hơi nước ngưng khi mang từ phòng lạnh sang phòng ấm.

Nếu bạn thấy nhiều dấu hiệu cùng lúc, đừng cố bật máy hết lần này đến lần khác. Làm vậy chỉ khiến hơi ẩm gây chập mạnh hơn. Hãy xem phần "nếu máy đã bị ẩm" ở dưới.

Cách bảo vệ máy tính trong mùa nồm

Những thói quen sau đơn giản nhưng hiệu quả:

1. Dùng máy đều đặn. Hơi ấm khi máy hoạt động giúp hơi ẩm bên trong bay bớt. Máy cất lâu nên bật vài ngày một lần, cho chạy khoảng vài chục phút.
2. Đặt máy nơi thoáng khô. Tránh góc tường ẩm, sàn nhà, gần cửa sổ hay cửa ra vào hút gió ẩm. Kê máy lên bàn hoặc kệ, không đặt trực tiếp xuống sàn.
3. Dùng máy hút ẩm hoặc điều hòa chế độ hút ẩm trong phòng đặt máy, đặc biệt phòng làm việc nhỏ.
4. Dùng túi hút ẩm (silica gel) trong hộp, ngăn kéo hoặc túi đựng laptop. Nhớ thay hoặc phơi lại theo hướng dẫn trên bao bì.
5. Không bọc máy kín khi còn nóng. Hơi nóng gặp túi nilon sẽ ngưng tụ thành nước. Để máy nguội hẳn rồi mới cất.
6. Cẩn thận khi mang máy từ nơi lạnh vào nơi ấm. Để máy "thích nghi" vài phút rồi mới mở nắp, bật nguồn.
7. Lau khô bề mặt máy, sạc và phụ kiện bằng khăn khô mềm, không dùng khăn ướt đẫm nước.

Ngoài ra, hãy duy trì thói quen vệ sinh định kỳ, vì bụi kết hợp ẩm tạo thành lớp bẩn dính khó làm sạch. Bạn có thể xem thêm Bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.

Nếu máy đã bị ẩm hoặc có nước ngưng

Hãy làm theo thứ tự:

1. Tắt máy ngay, rút sạc và rút mọi thiết bị ngoại vi.
2. Nếu pin tháo rời được thì tháo pin ra.
3. Lau khô bên ngoài bằng khăn khô, để máy ở nơi khô thoáng, tránh nắng gắt.
4. Chờ ít nhất vài giờ đến một ngày cho khô tự nhiên rồi mới thử bật.
5. Nếu máy vẫn lỗi, mang đến kỹ thuật viên kiểm tra.

Những điều không nên làm: dùng máy sấy tóc thổi nhiệt cao trực tiếp (có thể làm cong nhựa, hỏng linh kiện), bỏ máy vào lò vi sóng, hay cắm sạc bật nguồn liên tục để "sưởi" cho khô.

Nếu mất điện đột ngột hoặc máy tắt khi đang dùng, hãy xem thêm Máy tính không lên nguồn: nguyên nhân và cách xử lý.

Đừng quên sao lưu dữ liệu

Máy ẩm có thể hỏng bất ngờ, và dữ liệu là thứ khó lấy lại nhất. Trước và trong mùa nồm, hãy sao lưu những file quan trọng sang ổ cứng ngoài hoặc dịch vụ lưu trữ khác. Cách làm chi tiết có trong bài Cách sao lưu dữ liệu máy tính an toàn.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu máy của bạn có dấu hiệu bị ẩm, mốc hoặc chập chờn sau mùa nồm, hãy mang đến để kỹ thuật viên kiểm tra. Cửa hàng có dịch vụ sửa chữa kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa, kèm vệ sinh bên trong máy nếu cần. Bạn cũng có thể gọi hotline 0943.847.333 để được tư vấn cách xử lý trước khi mang máy tới.