Nguồn máy tính bị hỏng: dấu hiệu nhận biết và cách xử lý

Nguồn máy tính (PSU) là bộ phận biến điện lưới thành điện áp phù hợp cho từng linh kiện. Nó ít được chú ý cho tới khi hỏng, và khi hỏng, hậu quả có thể rất tệ: máy chập chờn, mất dữ liệu, thậm chí kéo theo hỏng mainboard, card đồ họa.

Bài này giúp bạn nhận biết nguồn sắp hỏng qua các dấu hiệu thực tế, cách kiểm tra an toàn và quyết định nên thay khi nào.

Nguồn máy tính làm gì mà quan trọng thế?

Nguồn nhận điện xoay chiều 220V từ ổ cắm rồi chuyển thành các mức điện một chiều như 12V, 5V, 3.3V để cấp cho CPU, mainboard, card đồ họa, ổ cứng. Nếu nguồn yếu, không ổn định hoặc không đủ công suất, các linh kiện còn lại sẽ hoạt động bất thường.

Vì vậy một chiếc nguồn tốt, đủ công suất là khoản đầu tư xứng đáng. Chi tiết xem cách chọn nguồn máy tính tốt, an toàn.

Các dấu hiệu nguồn có vấn đề

Máy không lên nguồn hoặc lúc lên lúc không

Bấm nút nguồn mà quạt không quay, đèn không sáng, hoặc có khi bật được có khi không. Đây là dấu hiệu kinh điển, nhưng cũng có thể do mainboard hoặc nút nguồn. Xem thêm máy tính không lên nguồn.

Tự tắt đột ngột hoặc khởi động lại liên tục

Máy đang chạy bình thường thì tắt phụt, đặc biệt khi chơi game hoặc chạy tác vụ nặng. Lúc này card đồ họa và CPU đòi nhiều điện, nguồn yếu không đáp ứng kịp nên bảo vệ ngắt điện.

Mùi khét, tiếng nổ lách tách hoặc tia lửa

Đây là tình huống nguy hiểm. Nếu ngửi thấy mùi khét hoặc nghe tiếng nổ nhỏ từ nguồn, hãy tắt máy, rút điện ngay và đừng bật lại.

Quạt nguồn kêu to, rít hoặc không quay

Quạt nguồn hỏng khiến nhiệt tăng, linh kiện bên trong nhanh xuống cấp. Nếu quạt kêu bất thường kéo dài, cần kiểm tra.

Màn hình xanh, treo máy ngẫu nhiên

Điện áp không ổn định có thể gây lỗi bộ nhớ, ổ cứng, hiện màn hình xanh hoặc treo máy khó giải thích. Xem thêm máy tính bị màn hình xanh.

Giật điện nhẹ khi chạm vỏ case

Cảm giác tê tê khi chạm vỏ máy có thể do nối đất kém hoặc nguồn kém chất lượng. Không nên bỏ qua.

Nguyên nhân khiến nguồn hỏng

• Nguồn kém chất lượng, công suất ảo: nhãn ghi công suất cao nhưng thực tế không đủ.
• Nâng cấp mà không nâng nguồn: thêm card đồ họa mạnh nhưng giữ nguồn cũ. Tính công suất ở bài tính công suất nguồn máy tính cần bao nhiêu.
• Bụi bẩn và nhiệt: bụi bám làm nguồn nóng, tuổi thọ tụ điện giảm.
• Điện lưới không ổn định: sét đánh, sụt áp, điện chập chờn.
• Dùng lâu năm: tụ điện lão hóa theo thời gian.

Cách kiểm tra nguồn một cách an toàn

Bạn không cần tháo nguồn để kiểm tra sơ bộ:

1. Tắt máy, rút điện, đợi vài phút.
2. Kiểm tra dây điện, ổ cắm, ổ chia. Thử cắm máy sang ổ khác hoặc dây nguồn khác.
3. Kiểm tra các dây nối từ nguồn vào mainboard và card đồ họa, đảm bảo cắm chặt, không cháy xém.
4. Mở nắp case, nhìn quạt nguồn có bám bụi nặng không. Dùng bình xịt hơi hoặc chổi mềm làm sạch phần bên ngoài.
5. Bật máy, lắng nghe tiếng quạt, xem có tiếng kêu lạ không.

Phương pháp kiểm tra bằng cách nối dây (jump) hay đo bằng đồng hồ chỉ nên do người có kinh nghiệm thực hiện. Nếu bạn không tự tin, hãy mang tới kỹ thuật viên. Tháo lắp phần cứng luôn phải tắt máy, rút điện và chống tĩnh điện. Cách kiểm tra rộng hơn xem ở tự kiểm tra lỗi phần cứng máy tính tại nhà.

Khi nào cần thay nguồn?

Nên thay khi:

• Có mùi khét, tiếng nổ, vỏ nguồn quá nóng hoặc quạt nguồn ngừng quay.
• Máy tự tắt khi tải nặng sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác như nhiệt độ CPU.
• Nguồn đã dùng nhiều năm, không đủ công suất sau khi nâng cấp card đồ họa.
• Đã thử thay nguồn khác (hoặc mượn nguồn tốt) mà máy khỏe lại.

Khi chọn nguồn thay thế, chú ý công suất, chứng nhận hiệu suất và thời gian bảo hành. Tìm hiểu thêm ở chứng nhận 80 Plus trên nguồn máy tính là gì. Một số nguồn tại cửa hàng như Deepcool PK650D hay Corsair RM750e có bảo hành dài.

Phòng tránh nguồn hỏng sớm

• Dùng ổ cắm chống sét, ổn áp ở nơi điện yếu.
• Vệ sinh bụi định kỳ, xem bao lâu nên vệ sinh máy tính một lần.
• Chọn nguồn dư công suất khoảng 20 đến 30% so với nhu cầu.
• Rút điện khi đi xa lâu ngày hoặc trời giông.

Cần hỗ trợ thêm?

Không chắc máy lỗi do nguồn hay linh kiện khác? Hãy mang máy tới cửa hàng, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi sửa. Xem thêm trang sửa chữa hoặc gọi hotline 0943.847.333.