Những thông tin không nên đưa vào ChatGPT và AI

ChatGPT, Gemini, Copilot và các chatbot AI rất tiện, nhưng mỗi dòng chữ, mỗi file bạn gửi đi đều được xử lý trên hệ thống của nhà cung cấp dịch vụ. Tùy cài đặt và chính sách, nội dung đó có thể được lưu lại, được nhân viên rà soát để kiểm tra chất lượng, hoặc được dùng để cải thiện mô hình. Vì vậy, thông tin nhạy cảm không nên đưa vào AI công cộng.

Bài này liệt kê các nhóm thông tin cần tránh, cách ẩn danh dữ liệu trước khi hỏi và các cài đặt riêng tư nên kiểm tra. Chính sách của từng công cụ khác nhau và thay đổi theo thời gian, nên hãy đọc phần quyền riêng tư của chính dịch vụ bạn dùng.

Vì sao cần cẩn trọng?

• Dữ liệu bạn gửi rời khỏi máy của bạn và nằm trên máy chủ của bên thứ ba.
• Một số dịch vụ lưu lịch sử trò chuyện, nhiều người cùng dùng chung tài khoản cũng thấy được lịch sử.
• Nội dung có thể bị lộ nếu tài khoản bị chiếm hoặc dịch vụ gặp sự cố bảo mật.
• Dữ liệu của người khác (khách hàng, nhân viên) mà bạn đưa lên có thể vi phạm quy định bảo mật nội bộ, hợp đồng hoặc quy định về dữ liệu cá nhân.
• AI có thể trả lời sai, nên nếu bạn đưa dữ liệu thật để nhờ xử lý thì rủi ro nhân đôi.

8 nhóm thông tin không nên đưa vào AI

1. Giấy tờ tùy thân

Số căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe, ảnh chụp giấy tờ, mã số thuế cá nhân, số bảo hiểm. Đây là dữ liệu dùng để mạo danh và lừa đảo.

2. Mật khẩu, mã OTP, khóa bảo mật

Mật khẩu, mã xác thực hai lớp, mã khôi phục, khóa API, khóa BitLocker. Không có lý do nào cần đưa những thứ này cho AI.

3. Thông tin tài chính

Số thẻ, số tài khoản ngân hàng kèm tên, sao kê chi tiết, thông tin thuế, báo cáo tài chính chưa công bố.

4. Dữ liệu khách hàng

Tên, số điện thoại, địa chỉ, lịch sử mua hàng, nội dung trò chuyện với khách. Nếu cần AI hỗ trợ, hãy ẩn danh trước.

5. Hợp đồng và tài liệu nội bộ

Hợp đồng, báo giá, chiến lược kinh doanh, bảng lương, biên bản họp nội bộ, kế hoạch chưa công bố.

6. Mã nguồn và tài sản trí tuệ của công ty

Mã nguồn độc quyền, thiết kế sản phẩm, thuật toán nội bộ, cấu hình hệ thống, địa chỉ IP, tài khoản quản trị.

7. Thông tin y tế và riêng tư

Bệnh án, kết quả xét nghiệm, tình trạng sức khỏe tâm thần, thông tin về con cái, chuyện riêng tư của người khác.

8. Ảnh và video nhạy cảm

Ảnh giấy tờ, ảnh trẻ em, ảnh riêng tư, ảnh có thể nhận diện người khác khi họ chưa đồng ý.

Cách ẩn danh dữ liệu trước khi hỏi AI

Bạn vẫn có thể nhờ AI giúp đỡ mà không lộ thông tin thật:

1. Thay tên thật bằng ký hiệu: Nguyễn Văn A thành [KHÁCH A], công ty XYZ thành [CÔNG TY B].
2. Che số liệu nhạy cảm: thay số tiền thật bằng số xấp xỉ hoặc [SỐ TIỀN].
3. Xóa thông tin liên hệ: số điện thoại, địa chỉ, email.
4. Cắt bớt đoạn không cần: chỉ đưa phần liên quan tới câu hỏi.
5. Điền lại thông tin thật vào kết quả sau khi AI trả lời, ngay trên máy của bạn.

Với ảnh chụp màn hình, hãy che các phần nhạy cảm trước khi tải lên. Xem che thông tin nhạy cảm trong ảnh chụp màn hình.

Kiểm tra cài đặt riêng tư của công cụ AI

Tên mục có thể khác theo từng dịch vụ và phiên bản, nhưng thường gồm:

1. Vào Settings (Cài đặt) của công cụ AI bạn dùng.
2. Tìm mục như Data controls (Kiểm soát dữ liệu), Privacy (Quyền riêng tư) hoặc Activity (Hoạt động).
3. Xem lựa chọn cho phép dùng nội dung trò chuyện để cải thiện mô hình và tắt nếu bạn không muốn.
4. Dùng chế độ trò chuyện tạm thời (nếu có) cho các nội dung không muốn lưu lại.
5. Xóa lịch sử các cuộc trò chuyện không cần thiết.
6. Bật xác thực hai lớp cho tài khoản AI của bạn. Xem mật khẩu mạnh và xác thực hai lớp.

Lưu ý: tắt lưu lịch sử không có nghĩa là dữ liệu hoàn toàn không đi qua hệ thống của nhà cung cấp. Tốt nhất vẫn là không gửi thông tin nhạy cảm.

Với doanh nghiệp và văn phòng

• Xây dựng quy định ngắn gọn về dùng AI: được dùng vào việc gì, cấm đưa gì.
• Dùng tài khoản doanh nghiệp có cam kết bảo mật rõ ràng thay vì tài khoản cá nhân cho dữ liệu công việc.
• Đào tạo nhân viên nhận biết dữ liệu nhạy cảm.
• Kết hợp với biện pháp khác như bảo mật máy tính văn phòng dùng chung và bảo mật Wi-Fi, dữ liệu cho văn phòng.

Nếu muốn chạy AI ngay trên máy để dữ liệu không rời khỏi thiết bị, xem chạy AI trên máy tính bằng LM Studio, Ollama.

Lỡ đưa thông tin nhạy cảm vào AI thì làm gì?

1. Xóa cuộc trò chuyện và tắt dùng dữ liệu để huấn luyện nếu có tùy chọn.
2. Đổi mật khẩu/khóa nếu đã đưa mật khẩu, khóa API hoặc thông tin đăng nhập.
3. Báo cho quản lý hoặc bộ phận IT nếu là dữ liệu công việc hoặc dữ liệu khách hàng.
4. Giám sát tài khoản ngân hàng, email nếu liên quan thông tin tài chính, và liên hệ tổng đài ngân hàng khi cần.
5. Rút kinh nghiệm: tạo thói quen ẩn danh trước khi hỏi.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu doanh nghiệp bạn muốn dùng AI an toàn, thiết lập quy định và bảo mật dữ liệu, hãy xem tư vấn chuyển đổi số và dịch vụ IT của Cường Tech, hoặc liên hệ qua Zalo 0943.847.333.