Prompt đơn giản cho người lớn tuổi hỏi AI hằng ngày

AI không chỉ dành cho người trẻ. Với cô chú, ông bà, một trợ lý biết trả lời bằng tiếng Việt có thể giúp nấu ăn, soạn tin nhắn cho con cháu, giải thích một thông báo khó hiểu. Điều cần nhớ là bạn cứ hỏi như đang nói chuyện với một người trẻ trong nhà, không cần câu chữ cầu kỳ.

Bài này đưa ra các câu hỏi mẫu chép dùng ngay. Mỗi mẫu có một chỗ trống trong ngoặc vuông để bạn thay bằng chuyện của mình. Nếu chưa biết bắt đầu từ đâu, xem trước ChatGPT là gì và cách dùng miễn phí trên máy.

Cách hỏi AI từng bước

1. Mở ứng dụng AI trên điện thoại hoặc máy tính (ví dụ ChatGPT, Gemini, Copilot).
2. Bấm vào ô nhập chữ ở phía dưới màn hình.
3. Chép câu hỏi mẫu vào, thay phần trong ngoặc vuông bằng chuyện của bạn. Có thể bấm biểu tượng micro để nói thay vì gõ, nếu ứng dụng có.
4. Bấm nút gửi (thường là mũi tên).
5. Chưa hiểu chỗ nào, cứ hỏi tiếp như “giải thích đơn giản hơn” hay “nói chậm lại từng bước”.

Tên nút có thể khác một chút tùy ứng dụng và phiên bản điện thoại.

Nấu ăn và việc nhà

Gợi ý món từ nguyên liệu có sẵn

Nhà tôi có [liệt kê nguyên liệu]. Hãy gợi ý 3 món ăn dễ nấu cho [số người] người ăn, ít dầu mỡ. Với mỗi món, ghi các bước nấu ngắn gọn, mỗi bước một câu, chữ dễ đọc.

Bạn có thể thêm “người nhà ăn nhạt” hoặc “không ăn cay” để hợp khẩu vị. Nếu có bệnh cần kiêng, hãy hỏi bác sĩ hoặc người chăm sóc vì AI không biết rõ tình trạng của bạn.

Mẹo vặt trong nhà

Tôi muốn [việc cần làm, ví dụ: tẩy vết ố trên áo trắng]. Hãy chỉ cách làm từng bước bằng đồ dùng có sẵn trong nhà, nhắc tôi những điều cần cẩn thận, nói thật đơn giản.

Nhớ thử ở góc nhỏ trước khi làm cả món đồ. Với hóa chất tẩy rửa, luôn đọc hướng dẫn trên bao bì.

Liên lạc với con cháu

Soạn tin nhắn

Giúp tôi soạn một tin nhắn Zalo gửi [người nhận, ví dụ: cháu nội] để [mục đích, ví dụ: chúc mừng sinh nhật]. Giọng thân mật, ngắn gọn, khoảng 3 câu. Cho tôi 2 phiên bản để chọn.

Bạn đọc và chọn bản nghe giống mình nhất. Có thể sửa vài chữ cho đúng cách xưng hô trong nhà.

Hiểu một tin nhắn lạ

Tôi nhận được tin nhắn sau và không hiểu nghĩa là gì. Hãy giải thích đơn giản và cho tôi biết đây là tin bình thường hay có dấu hiệu lừa đảo: [chép nội dung tin nhắn, không chép số tài khoản hay mã OTP]

Đây là một cách dùng AI rất hữu ích. Nhưng đừng chỉ tin AI: nếu tin nhắn đòi chuyển tiền hay cho mã OTP, hãy gọi cho người thân hoặc đến ngân hàng hỏi trực tiếp. Xem thêm cách nhận biết cuộc gọi lừa đảo giả danh công an.

Hiểu thông tin hằng ngày

Giải thích từ khó

Hãy giải thích từ [từ hoặc cụm từ khó] bằng lời đơn giản như nói chuyện với người lớn tuổi chưa từng dùng máy tính, kèm một ví dụ trong đời sống.

Hợp để hỏi các từ như “mã QR”, “cập nhật”, “bộ nhớ đầy” hay thuật ngữ trong thông báo ngân hàng.

Hướng dẫn dùng điện thoại

Điện thoại của tôi là [hãng và dòng máy]. Hãy hướng dẫn tôi từng bước cách [việc cần làm, ví dụ: tăng cỡ chữ cho dễ đọc]. Mỗi bước một dòng, ghi rõ tên nút bấm. Nếu có nhiều cách, chỉ chọn cách đơn giản nhất.

Tên menu có thể khác theo phiên bản hệ điều hành. Nếu không thấy, hãy chụp màn hình rồi hỏi tiếp.

Sức khỏe và tiền bạc: dùng cẩn thận

Chuẩn bị câu hỏi cho bác sĩ

Tôi sắp đi khám vì [triệu chứng hoặc lý do]. Hãy giúp tôi liệt kê những điều nên ghi lại trước khi đi và 5 câu nên hỏi bác sĩ. Đây chỉ để tôi chuẩn bị, không phải chẩn đoán bệnh.

AI không thay bác sĩ. Hãy dùng để chuẩn bị câu hỏi và mang theo khi đi khám, còn thuốc và điều trị luôn nghe theo bác sĩ.

Hiểu một văn bản, hợp đồng

Tôi chép dưới đây một đoạn trong giấy tờ mà tôi không hiểu. Hãy giải thích đơn giản ý chính và những điểm tôi nên hỏi lại người có chuyên môn trước khi ký: [chép đoạn văn bản, xóa họ tên, số CCCD, số tài khoản]

Trước khi chép, hãy xóa thông tin cá nhân. Việc ký vay mượn, mua bán nhà đất cần hỏi người am hiểu hoặc luật sư.

Những điều cần nhớ khi hỏi AI

• AI có thể trả lời sai nhưng nghe rất chắc chắn. Chuyện quan trọng như sức khỏe, tiền bạc, pháp lý hãy hỏi thêm người tin cậy.
• Không gửi cho AI số CCCD, mật khẩu, mã OTP, số tài khoản ngân hàng. Xem những thông tin không nên đưa vào ChatGPT và AI.
• Không có AI nào hợp pháp mà bắt bạn chuyển tiền để “mở khóa tài khoản”. Gặp yêu cầu như vậy, hãy dừng lại và hỏi con cháu.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu điện thoại hoặc máy tính khó dùng, chữ nhỏ, chạy chậm, bạn có thể mang tới cửa hàng nhờ kỹ thuật viên cài đặt giúp, hoặc xem dịch vụ sửa chữa. Gọi hotline 0943.847.333 nếu muốn hỏi trước khi đến.