USB lạ nhặt được có an toàn để cắm vào máy không

Đừng cắm. Đó là lời khuyên an toàn nhất với một chiếc USB lạ bạn nhặt được trên đường, trong bãi đỗ xe hay ai đó để lại ở văn phòng. Rất có thể nó vô hại, nhưng bạn không có cách nào biết chắc bằng mắt thường, và hậu quả nếu sai có thể là mất dữ liệu hoặc lộ tài khoản.

Bài này giải thích vì sao USB lạ nguy hiểm, nên làm gì với nó, và nếu bắt buộc phải kiểm tra thì làm thế nào cho an toàn nhất có thể.

Vì sao USB lạ có thể nguy hiểm

Chiếc USB không chỉ là chỗ chứa file. Có ít nhất ba loại rủi ro bạn nên biết:

• File chứa mã độc: tài liệu hoặc chương trình trên USB có thể là virus, mã hóa dữ liệu đòi tiền chuộc hoặc đánh cắp mật khẩu khi bạn mở.
• Thiết bị giả danh bàn phím: một số thiết bị trông như USB nhưng khi cắm vào, máy nhận nó là bàn phím và tự gõ lệnh với tốc độ rất nhanh. Dạng này đôi khi gọi là BadUSB, rất khó phát hiện vì không cần bạn mở file nào.
• Dụ dỗ bằng tò mò: USB có nhãn như lương nhân viên, ảnh nhạy cảm để bạn tự mở và tự cài mã độc.

Kẻ tấn công thường lợi dụng đúng tính tò mò hoặc thiện chí muốn trả lại đồ cho người đánh rơi của bạn.

Nên làm gì với chiếc USB nhặt được

1. Đừng cắm vào máy cá nhân, máy công ty, hoặc cả điện thoại có cổng OTG.
2. Nếu nhặt trong cơ quan, trường học, tòa nhà, hãy giao cho bộ phận quản lý hoặc bảo vệ thay vì tự mở xem chủ là ai.
3. Nếu nghi chiếc USB cố ý để lại ở nơi làm việc, hãy báo bộ phận IT.
4. Nếu nhặt ngoài đường và không biết giao ai, cách an toàn nhất là bỏ đi hoặc đưa tới nơi tiếp nhận đồ thất lạc.

Nếu thật sự cần kiểm tra USB

Trường hợp USB là của đồng nghiệp, bạn bè nhờ in file, hoặc USB bạn đã dùng nhưng nghi bị nhiễm, hãy làm với lớp phòng vệ tối đa. Cách an toàn nhất vẫn là dùng một máy cũ không chứa dữ liệu quan trọng, không đăng nhập tài khoản cá nhân và không kết nối mạng nội bộ.

1. Tắt Wi-Fi hoặc rút dây mạng của máy dùng để kiểm tra.
2. Đảm bảo Microsoft Defender đã bật và cập nhật.
3. Cắm USB và không bấm đúp vào bất kỳ file nào. Nếu hộp thoại AutoPlay hiện ra, chọn Take no action (Không làm gì).
4. Mở File Explorer, chuột phải vào ổ USB chọn Scan with Microsoft Defender (Quét bằng Microsoft Defender).
5. Xem danh sách file mà không mở. Cảnh giác với file đuôi .exe, .bat, .lnk, .scr hoặc file có đuôi kép như anh.jpg.exe.
6. Nếu Defender cảnh báo, rút USB, đừng dùng nữa và nhờ kỹ thuật viên xử lý.

Nếu USB là thiết bị giả bàn phím, bạn có thể thấy cửa sổ lệnh tự mở, con trỏ tự gõ chữ. Hãy rút USB ngay và ngắt mạng máy đó.

Thiết lập Windows để phòng ngừa

Tắt tự động phát (AutoPlay)

1. Nhấn Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Bluetooth & devices (Bluetooth và thiết bị).
3. Chọn AutoPlay (Tự động phát).
4. Tắt công tắc Use AutoPlay for all media and devices hoặc đặt các mặc định thành Take no action.

Với Windows 10, mục này nằm ở Settings, Devices (Thiết bị), AutoPlay.

Hiện đuôi file để nhận ra file lạ

1. Mở File Explorer.
2. Chọn View (Xem), sau đó Show (Hiển thị).
3. Tích chọn File name extensions (Phần mở rộng tên tệp).

Từ giờ bạn sẽ thấy rõ file nào là ảnh thật, file nào là chương trình ngụy trang.

Dùng USB của chính bạn cho an toàn

USB của bạn cũng có thể trở thành nguồn lây bệnh nếu cắm vào máy lạ ở quán net, tiệm photo. Để giảm rủi ro:

• Chỉ cắm USB vào máy mình tin tưởng. Nếu bắt buộc phải cắm máy lạ, xong việc hãy quét lại USB trên máy của mình.
• Đừng chép file riêng tư vào USB mà không có nhu cầu. Nếu cần bảo vệ dữ liệu, xem bài cách mã hóa USB bằng BitLocker To Go.
• Gặp hiện tượng file biến thành lối tắt, hãy xem bài virus USB biến file thành lối tắt.
• Mua USB từ nơi bán đáng tin để tránh hàng giả dung lượng ảo.

Khi nào cần kỹ thuật viên

Hãy mang máy tới kỹ thuật viên nếu bạn đã lỡ mở file trên USB lạ và sau đó thấy máy chạy chậm bất thường, bị đổi trang chủ trình duyệt, có chương trình lạ khởi động cùng Windows, hoặc tài khoản bị đăng nhập từ nơi khác. Trong lúc chờ, đổi mật khẩu quan trọng từ một thiết bị khác sạch.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn đã lỡ cắm USB lạ và thấy máy có dấu hiệu bất thường, hãy tắt mạng và mang máy tới cửa hàng để được kiểm tra miễn phí, báo giá trước khi sửa, qua trang sửa chữa. Bạn cũng có thể gọi hotline hoặc Zalo 0943.847.333, hoặc xem USB Kingston DataTraveler Exodia 64GB nếu cần một chiếc USB mới chính hãng.