Wi-Fi giả mạo cùng tên là gì và cách tránh

Bạn vào quán cà phê, sân bay hay khách sạn và thấy mạng Wi-Fi tên giống hệt mạng của quán. Nhưng đó có thể không phải mạng của quán mà là một thiết bị khác do người xấu phát ra với cùng tên. Khi bạn kết nối, mọi dữ liệu không được mã hóa có thể bị xem trộm. Dạng tấn công này thường được gọi là "evil twin" (song sinh xấu xa).

Bài này giải thích nó hoạt động ra sao, dấu hiệu nhận biết và cách đơn giản để bạn dùng Wi-Fi công cộng an toàn hơn.

Wi-Fi giả mạo cùng tên hoạt động thế nào

Điện thoại và laptop thường tự kết nối vào mạng có tên đã lưu trước đó. Kẻ xấu lợi dụng điều này bằng cách:

1. Tạo một điểm phát Wi-Fi có tên (SSID) giống mạng quen thuộc, ví dụ tên quán, tên khách sạn.
2. Phát sóng mạnh hơn hoặc để mạng không có mật khẩu để dễ thu hút.
3. Khi bạn kết nối, toàn bộ lưu lượng đi qua thiết bị của họ.
4. Họ có thể hiện trang đăng nhập giả để lấy tài khoản, mật khẩu, hoặc theo dõi những gì bạn truy cập.

Nếu website bạn truy cập dùng HTTPS đúng chuẩn, nội dung vẫn được mã hóa nên rủi ro giảm. Nhưng kẻ xấu vẫn có thể biết bạn vào trang nào, hoặc dụ bạn vào trang giả.

Dấu hiệu nhận ra mạng đáng ngờ

• Có hai mạng cùng tên hoặc tên gần giống (thừa một ký tự, thay chữ O thành số 0).
• Một mạng cần mật khẩu, mạng còn lại thì mở dù cùng tên quán.
• Yêu cầu đăng nhập lạ: trang đăng nhập hỏi mật khẩu email, tài khoản ngân hàng hoặc mạng xã hội. Mạng công cộng thật không cần những thứ này.
• Trình duyệt cảnh báo chứng chỉ không hợp lệ khi vào trang quen thuộc.
• Mạng tự kết nối khi bạn không chủ động chọn.
• Mạng chuyển hướng liên tục sang trang quảng cáo hoặc yêu cầu tải ứng dụng.

Cách kết nối an toàn hơn ở nơi công cộng

1. Hỏi nhân viên tên mạng chính xác và mật khẩu, thay vì tự chọn mạng nào có tên giống. Quán nghiêm túc thường in sẵn thông tin này.
2. Tắt tự động kết nối vào mạng Wi-Fi công cộng. Trên Windows 11, vào Settings (Cài đặt), Network & internet (Mạng và Internet), Wi-Fi, chọn mạng đã lưu và bỏ chọn Connect automatically when in range (Tự động kết nối khi trong phạm vi).
3. Quên mạng sau khi dùng: xem bài cách quên mạng Wi-Fi và kết nối lại.
4. Đặt mạng là Public (Công cộng) để Windows siết quyền chia sẻ file và phát hiện thiết bị.
5. Chỉ vào các trang có HTTPS và đọc cảnh báo của trình duyệt. Xem cách kiểm tra trang web có chứng chỉ HTTPS đáng tin.
6. Tránh giao dịch ngân hàng, nhập mật khẩu quan trọng trên Wi-Fi công cộng. Nếu cần, dùng dữ liệu di động 4G hoặc 5G thay thế.
7. Dùng VPN uy tín nếu bạn hay làm việc ngoài. Chọn dịch vụ đáng tin, tránh VPN miễn phí thu thập dữ liệu, xem bài cách chọn VPN đáng tin.
8. Cập nhật hệ điều hành và trình duyệt để vá các lỗ hổng đã biết.

Tổng hợp thêm mẹo ở bài cách dùng Wi-Fi công cộng an toàn.

Nếu nghi mình đã kết nối nhầm mạng giả

1. Ngắt kết nối ngay và chọn Forget (Quên) mạng đó.
2. Chuyển sang mạng tin cậy như 4G, 5G hoặc Wi-Fi nhà.
3. Đổi mật khẩu các tài khoản bạn đã đăng nhập trong lúc đó, bắt đầu từ email và ngân hàng.
4. Bật xác thực hai yếu tố nếu chưa bật.
5. Kiểm tra lịch sử đăng nhập xem có phiên lạ không.
6. Nếu bạn nhập thông tin ngân hàng, gọi tổng đài in trên thẻ hoặc trong ứng dụng chính thức để báo và kiểm tra giao dịch.
7. Nếu đã cài thứ gì đó được yêu cầu, quét máy hoặc nhờ kỹ thuật viên kiểm tra.

Dành cho chủ quán, văn phòng

Nếu bạn là chủ quán, hãy giảm nguy cơ khách bị lừa bởi Wi-Fi giả:

• Đặt tên mạng độc nhất, dễ nhận biết, và dán thông tin mạng ở vị trí dễ thấy.
• Tạo mạng riêng cho khách, tách biệt với mạng nội bộ, như bài cách tạo mạng Wi-Fi khách riêng cho cửa hàng.
• Dùng mật khẩu và mã hóa chuẩn, tham khảo bảo mật Wi-Fi cho khách của quán cà phê, cửa hàng.
• Kiểm tra định kỳ xem có thiết bị phát sóng lạ trong khu vực.

Một router chuẩn Wi-Fi 6 có hỗ trợ mạng khách, hoặc bộ Mesh cho không gian rộng, sẽ giúp cấu hình dễ dàng hơn.

Cần hỗ trợ thêm?

Cần cấu hình mạng cho cửa hàng hay văn phòng an toàn, bạn có thể gọi hotline 0943.847.333 hoặc tham khảo dịch vụ vận hành hệ thống IT. Nếu máy tính nghi nhiễm mã độc sau khi dùng Wi-Fi lạ, hãy mang tới cửa hàng qua trang sửa chữa để được kiểm tra miễn phí.