Cách bật DNS qua HTTPS trên Windows 11

DNS giống như "danh bạ" của Internet: mỗi khi bạn gõ tên trang web, máy tính hỏi DNS để biết trang đó nằm ở địa chỉ nào. Mặc định, câu hỏi này gửi đi dạng chữ rõ, nên nhà mạng hoặc người cùng mạng Wi-Fi công cộng có thể nhìn thấy bạn đang truy cập trang nào. DNS qua HTTPS (DoH) mã hóa các truy vấn đó, giúp khó bị nghe lén hoặc can thiệp hơn.

Windows 11 hỗ trợ DoH ngay trong Settings (Cài đặt), không cần cài phần mềm. Bài này hướng dẫn từng bước và cách kiểm tra đã bật thành công.

DoH làm được gì và không làm được gì

DoH hữu ích nhưng không phải thuốc tiên, nên hiểu đúng để khỏi kỳ vọng sai:

• Làm được: mã hóa nội dung truy vấn DNS, giảm nguy cơ bị chuyển hướng sang trang giả ở mạng không tin cậy, hạn chế người cùng mạng soi tên miền bạn truy cập.
• Không làm được: không ẩn địa chỉ IP của bạn, không thay VPN, không chặn mã độc hay trang lừa đảo. Nhà mạng vẫn thấy bạn kết nối tới máy chủ nào.
• Bạn đang chuyển niềm tin từ nhà mạng sang nhà cung cấp DNS bạn chọn, nên hãy chọn nhà cung cấp uy tín.

Chuẩn bị

• Máy chạy Windows 11 (Windows 10 chưa có mục DoH trong Cài đặt; bạn có thể bật DoH riêng trong trình duyệt, xem phần cuối).
• Biết bạn đang dùng Wi-Fi hay cáp mạng (Ethernet).
• Chọn một nhà cung cấp DNS phổ biến. Windows 11 nhận ra sẵn một số địa chỉ và tự điền mẫu DoH, ví dụ:
• Cloudflare: 1.1.1.1 và 1.0.0.1
• Google: 8.8.8.8 và 8.8.4.4
• Quad9: 9.9.9.9 và 149.112.112.112

Các bước bật DoH trên Windows 11

1. Nhấn Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Network & internet (Mạng & Internet).
3. Chọn Wi-Fi (hoặc Ethernet nếu cắm dây), rồi bấm vào mục Hardware properties (Thuộc tính phần cứng) hoặc tên mạng đang kết nối.
4. Tìm dòng DNS server assignment (Gán máy chủ DNS) và bấm Edit (Chỉnh sửa).
5. Ở menu thả xuống chọn Manual (Thủ công), bật công tắc IPv4 thành On (Bật).
6. Ở ô Preferred DNS (DNS ưu tiên) nhập địa chỉ chính, ví dụ 1.1.1.1.
7. Ở mục Preferred DNS encryption (Mã hóa DNS ưu tiên) chọn Encrypted only (DNS over HTTPS) (Chỉ mã hóa, DNS qua HTTPS). Nếu địa chỉ thuộc danh sách Windows biết, ô mẫu DoH sẽ tự điền.
8. Ở ô Alternate DNS (DNS dự phòng) nhập địa chỉ thứ hai, ví dụ 1.0.0.1, và chọn mã hóa tương tự.
9. Bấm Save (Lưu).

Cách kiểm tra DoH đã hoạt động

1. Quay lại trang Hardware properties của mạng vừa chỉnh.
2. Kiểm tra dòng DNS servers có hiện địa chỉ bạn nhập, kèm ghi chú là Encrypted (đã mã hóa).
3. Mở trình duyệt, thử vào vài trang quen thuộc. Nếu trang vẫn tải bình thường thì cấu hình đã ổn.

Nếu sau khi bật mà không vào được mạng, nghĩa là mạng hiện tại (như Wi-Fi công ty hoặc khách sạn) đang chặn DoH. Hãy thử lại các bước và chọn Automatic (DHCP) để trả về như cũ. Bạn có thể đọc thêm lỗi DNS server not responding và cách khắc phục.

Bật DoH trong trình duyệt (cách thay thế, kể cả Windows 10)

Trình duyệt hiện đại có tùy chọn riêng, chỉ áp dụng cho trình duyệt đó:

1. Mở Settings (Cài đặt) của trình duyệt, vào mục Privacy and security (Quyền riêng tư và bảo mật).
2. Tìm Security (Bảo mật) và bật Use secure DNS (Sử dụng DNS bảo mật).
3. Chọn nhà cung cấp trong danh sách hoặc nhập mẫu DoH do nhà cung cấp công bố.

Tên mục có thể khác nhau tùy trình duyệt và phiên bản.

Những lưu ý khi dùng

• Nếu mạng công ty, trường học dùng DNS nội bộ để vào máy chủ riêng, đừng đổi DNS khi chưa hỏi quản trị mạng.
• Muốn quay lại mặc định: ở bước 5 chọn lại Automatic (DHCP).
• DoH không thay thế việc cập nhật Windows và mật khẩu mạnh. Xem thêm cách bảo mật Wi-Fi gia đình với WPA3 và mật khẩu mạnh để củng cố từ gốc.
• Nếu muốn bảo vệ cả nhà, bạn có thể cấu hình DNS ở router, tùy mẫu router có hỗ trợ hay không.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu sau khi chỉnh DNS mà máy vẫn chập chờn mạng, có thể do router, card Wi-Fi hoặc dây mạng. Bạn có thể mang máy tới Cường Tech để kiểm tra qua trang sửa chữa, hoặc tham khảo các thiết bị mạng nếu cần thay router.