Cách dùng trình đọc màn hình Narrator trên Windows 11

Narrator là trình đọc màn hình có sẵn trong Windows. Nó đọc to những gì đang hiển thị: nút bấm, menu, văn bản, email, trang web. Công cụ này được thiết kế cho người khiếm thị hoặc nhìn kém, nhưng cũng hữu ích khi bạn muốn nghe lại văn bản, kiểm tra bài viết hay nghỉ mắt. Bài này hướng dẫn bật, dùng và tùy chỉnh Narrator trên Windows 11.

Nếu Narrator bất ngờ tự bật và bạn không biết cách tắt, phần sau của bài cũng có hướng dẫn xử lý.

Cách bật và tắt Narrator

Dùng phím tắt

Cách nhanh nhất là bấm Ctrl + Windows + Enter. Nhấn lại cùng tổ hợp phím để tắt. Lần đầu bật, Narrator có thể hiện cửa sổ chào mừng giới thiệu các tính năng; bấm Esc hoặc chọn tùy chọn trong cửa sổ để tiếp tục.

Dùng Cài đặt

1. Bấm Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Accessibility (Hỗ trợ tiếp cận) > Narrator.
3. Gạt công tắc Narrator sang On (Bật) hoặc Off (Tắt).

Bạn cũng có thể bấm Windows + Ctrl + N để mở nhanh trang cài đặt Narrator.

Phím Narrator và các phím tắt cơ bản

Trong Narrator, có một phím Narrator làm phím bổ trợ cho nhiều lệnh. Mặc định là Caps Lock hoặc Insert.

Một số lệnh hữu ích:

• Narrator + Space: kích hoạt mục đang chọn.
• Narrator + A: đọc liên tục từ vị trí hiện tại.
• Narrator + R: đọc từ đầu đoạn văn tiếp theo hoặc đọc lại dòng hiện tại (khác tùy phiên bản).
• Ctrl: dừng đọc ngay lập tức.
• Narrator + Esc: thoát Narrator.
• Narrator + F1: xem danh sách lệnh (trên một số phiên bản).

Vì danh sách lệnh nhiều và có thể khác theo phiên bản, cách tốt nhất là mở phần Narrator commands ngay trong cài đặt hoặc hướng dẫn trong chính Narrator.

Điều chỉnh giọng đọc và tốc độ

1. Vào Settings > Accessibility > Narrator.
2. Tìm mục Narrator's voice (Giọng của Narrator).
3. Ở Voice (Giọng), chọn giọng bạn muốn. Nếu cần tiếng Việt, bấm Add more natural voices (Thêm giọng tự nhiên) hoặc tải thêm ngôn ngữ trong Settings > Time & language (Thời gian & ngôn ngữ) > Language & region để có giọng đọc tiếng Việt, tùy vào ngôn ngữ và gói giọng mà Windows hỗ trợ trên máy bạn.
4. Điều chỉnh Speed (Tốc độ), Pitch (Cao độ), Volume (Âm lượng) bằng thanh trượt và nghe thử.

Chất lượng giọng đọc tiếng Việt tùy thuộc vào gói giọng có sẵn; một số máy có thể chỉ có giọng tiếng Anh. Khi đó Narrator đọc tiếng Việt có thể chưa tự nhiên.

Điều chỉnh mức thông tin được đọc

Trong trang cài đặt Narrator còn có các lựa chọn:

• Verbosity (Mức độ chi tiết): Narrator đọc nhiều hay ít thông tin về phần tử (tên nút, loại điều khiển, vị trí).
• Echo my typing (Đọc lại khi gõ): đọc chữ hoặc từ khi bạn gõ phím.
• Cursor / Caret: đọc vị trí con trỏ, chuột.
• Start Narrator after sign-in: tự bật Narrator sau khi đăng nhập hoặc trước khi đăng nhập.

Nếu mới dùng, nên chọn mức chi tiết cao, sau đó giảm bớt khi đã quen.

Dùng Narrator để đọc văn bản và trang web

• Trong Word hoặc Notepad, đặt con trỏ ở đầu đoạn rồi bấm Narrator + A để nghe liên tục.
• Trong Microsoft Edge, Narrator hoạt động với các phần tử trang web; ngoài ra Edge còn có chức năng Read aloud (Đọc to) riêng bấm Ctrl + Shift + U, rất tiện cho việc đọc bài viết.
• Khi dùng trình duyệt với Narrator, bạn có thể dùng các phím điều hướng theo tiêu đề, liên kết hay bảng. Danh sách đầy đủ có trong phần hướng dẫn của Narrator.

Nếu bạn chỉ cần máy đọc một đoạn văn thỉnh thoảng, các chức năng đọc to trong Word hoặc Edge nhẹ nhàng hơn Narrator.

Narrator tự bật, không tắt được thì làm sao

Đôi khi Narrator bật do bấm nhầm phím tắt. Cách xử lý:

1. Bấm Ctrl + Windows + Enter để tắt.
2. Nếu không được, bấm Narrator + Esc.
3. Vào Settings > Accessibility > Narrator và tắt công tắc, đồng thời tắt Start Narrator after sign-in và tắt tùy chọn phím tắt bật Narrator nếu thấy hay bấm nhầm.
4. Nếu vẫn bật lại sau khi khởi động, kiểm tra xem Narrator có nằm trong danh sách khởi động cùng máy không.
5. Trường hợp máy dùng chung, kiểm tra tài khoản đang dùng có bật tùy chọn riêng không.

Các công cụ hỗ trợ tiếp cận khác

Ngoài Narrator, Windows còn có Magnifier (Kính lúp) để phóng to màn hình, Contrast themes (Giao diện tương phản), Voice access (Điều khiển bằng giọng nói), Live captions (Phụ đề trực tiếp). Xem thêm cách điều khiển máy tính bằng giọng nói nếu bạn cần điều khiển máy không dùng chuột phím. Để đọc rõ hơn, bạn có thể tăng kích thước chữ và độ phân giải theo cách chỉnh độ phân giải và tỷ lệ hiển thị.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu bạn cần thiết lập máy tính dễ sử dụng cho người lớn tuổi hoặc người nhìn kém trong gia đình, hãy mang máy tới cửa hàng hoặc gọi hotline 0943.847.333 để được hỗ trợ cài đặt. Bạn cũng có thể xem dịch vụ sửa chữa và cài đặt hoặc chọn thêm màn hình lớn dễ nhìn tại danh mục màn hình.