Cách loại bỏ phần mềm rác được cài kèm khi tải ứng dụng

Bạn tải một phần mềm miễn phí, bấm Next liên tục cho nhanh, và vài ngày sau trình duyệt có thêm thanh công cụ lạ, trang chủ bị đổi, máy chậm đi. Đó là phần mềm rác (hay PUP, chương trình có thể không mong muốn) được cài kèm. Chúng thường không phải virus nặng nhưng gây phiền, làm chậm máy và đôi khi theo dõi thói quen duyệt web.

Bài này tập trung vào hai việc: cách cài ứng dụng để không bị gài kèm và cách gỡ sạch khi lỡ bị. Nếu máy bạn đã đầy quảng cáo và cần dọn tổng thể, hãy xem thêm cách gỡ phần mềm rác, quảng cáo khỏi máy tính.

Phần mềm rác thường gài vào bằng cách nào

• Trình cài đặt trung gian: tải từ trang tổng hợp, bạn nhận một file nhỏ thay vì bản cài thật, rồi file đó kéo thêm ứng dụng khác.
• Ô chọn tích sẵn: các hộp "Cài thêm trình duyệt", "Đặt làm trang chủ", "Cài thanh công cụ" đã được đánh dấu sẵn ở bước giữa.
• Nút tải giả: trang web có nhiều nút "Download" quảng cáo, chỉ một nút là bản chính thức.
• Gói crack, bản "full": nguồn không rõ ràng hay kèm phần mềm độc hại, nên tránh hoàn toàn.

Cách cài ứng dụng để tránh bị cài kèm

1. Tải từ nguồn chính thức: trang của nhà phát triển hoặc cửa hàng ứng dụng Microsoft Store. Hạn chế các trang tổng hợp tải phần mềm.
2. Kiểm tra tên file vừa tải. Nếu dung lượng rất nhỏ (vài trăm KB) cho một phần mềm lớn, đó thường là trình cài đặt trung gian.
3. Khi chạy file cài, đọc từng màn hình thay vì bấm Next liền tay.
4. Nếu có lựa chọn Custom (Tùy chỉnh) hoặc Advanced (Nâng cao), hãy chọn nó thay vì "Express/Recommended".
5. Bỏ dấu tích mọi mục không cần như trình duyệt khác, công cụ tối ưu, thanh công cụ, đổi công cụ tìm kiếm.
6. Nếu có nút Decline (Từ chối) cho ưu đãi kèm theo, hãy bấm nó.

Dấu hiệu máy đã bị cài phần mềm rác

• Trình duyệt tự đổi trang chủ, công cụ tìm kiếm hoặc hiện quảng cáo lạ.
• Xuất hiện tiện ích mở rộng bạn không nhớ đã cài.
• Máy khởi động chậm hơn, quạt chạy mạnh khi không làm gì.
• Danh sách ứng dụng có tên lạ, thường kèm các từ như "Optimizer", "Cleaner", "Search", "Toolbar".

Cách gỡ phần mềm rác trên Windows 11

Bước 1: Gỡ ứng dụng

1. Nhấn Windows + I để mở Settings (Cài đặt).
2. Chọn Apps (Ứng dụng) rồi Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt).
3. Bấm vào cột sắp xếp và chọn Install date (Ngày cài đặt) để thấy ứng dụng mới nhất lên đầu.
4. Với ứng dụng lạ hoặc không cần, bấm dấu ba chấm bên phải rồi Uninstall (Gỡ cài đặt).
5. Làm theo hướng dẫn gỡ, không đồng ý "cài thêm" nếu trình gỡ hỏi.

Trên Windows 10, đường dẫn là Settings > Apps > Apps & features.

Bước 2: Dọn tiện ích mở rộng trình duyệt

1. Mở trình duyệt, vào trang Extensions (Tiện ích mở rộng) từ menu ba chấm.
2. Tắt rồi gỡ những tiện ích bạn không nhận ra hoặc không dùng.
3. Vào Settings (Cài đặt) của trình duyệt, kiểm tra lại trang chủ và công cụ tìm kiếm mặc định, đặt về như bạn muốn.

Bước 3: Tắt chương trình khởi động không cần

1. Nhấn Ctrl + Shift + Esc để mở Task Manager (Quản lý tác vụ).
2. Chọn tab Startup apps (Ứng dụng khởi động).
3. Chuột phải vào mục lạ rồi chọn Disable (Tắt).

Bước 4: Quét bằng công cụ có sẵn của Windows

1. Mở Windows Security (Bảo mật Windows) từ menu Start.
2. Chọn Virus & threat protection (Bảo vệ khỏi virus & mối đe dọa).
3. Bấm Scan options (Tùy chọn quét), chọn Microsoft Defender Antivirus (offline scan) rồi Scan now (Quét ngay) nếu nghi ngờ nặng. Máy sẽ khởi động lại để quét.

Kiểm tra lại sau khi gỡ

1. Khởi động lại máy rồi mở trình duyệt xem trang chủ và quảng cáo đã sạch chưa.
2. Xem lại Installed apps để chắc chắn mục lạ đã biến mất.
3. Nếu máy vẫn chậm, xem cách cập nhật Windows đúng cách và cân nhắc nâng cấp ổ cứng SSD nếu máy còn dùng ổ HDD.

Nếu bạn cần quản lý mật khẩu đã lưu trong trình duyệt bị can thiệp, xem cách xem và quản lý mật khẩu đã lưu trong trình duyệt.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu đã gỡ mà trình duyệt vẫn bị đổi trang liên tục, hoặc máy chậm nghi có mã độc sâu hơn, bạn có thể mang máy tới Cường Tech. Kỹ thuật viên kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi xử lý qua trang sửa chữa hoặc liên hệ để được hướng dẫn trước.