Gỡ mô hình AI cục bộ và dọn dung lượng ổ cứng sau khi thử

Thử chạy AI trên máy là chuyện vui, cho đến khi ổ C báo đầy. Mỗi mô hình ngôn ngữ nhỏ thường chiếm vài GB, mô hình lớn có thể chiếm hàng chục GB, mô hình tạo ảnh cũng cỡ vài GB mỗi tệp. Tải thử năm sáu cái là đủ ngốn một phần đáng kể ổ SSD, nhất là trên máy 256GB hoặc 512GB.

Bài này hướng dẫn bạn tìm, xóa mô hình và gỡ phần mềm một cách gọn gàng, theo thứ tự an toàn: xem cái gì đang chiếm chỗ, xóa mô hình không dùng, rồi mới gỡ phần mềm nếu không cần nữa. Tên menu và đường dẫn có thể khác theo phiên bản phần mềm, nên hãy xem đây là hướng đi chung.

Bước 1: Xem cái gì đang chiếm dung lượng

Trước khi xóa, hãy biết chính xác dung lượng đang nằm ở đâu.

1. Mở Settings (Cài đặt) rồi vào System (Hệ thống) > Storage (Lưu trữ).
2. Chờ Windows quét xong, bấm Show more categories (Hiển thị thêm danh mục) để xem mục Apps & features và Other (Khác).
3. Muốn biết thư mục nào lớn nhất, xem bài xem thư mục nào chiếm nhiều dung lượng.

Các mô hình AI thường nằm trong thư mục người dùng của bạn (dưới tên người dùng, thường là các thư mục ẩn có dấu chấm ở đầu) hoặc thư mục cài đặt của phần mềm. Nếu bạn bật hiển thị thư mục ẩn trong File Explorer thì sẽ thấy dễ hơn.

Bước 2: Xóa mô hình trong Ollama

Nếu bạn dùng Ollama (tải từ trang chính thức của dự án), thao tác xóa rất đơn giản bằng dòng lệnh.

1. Nhấn Windows + R, gõ cmd hoặc mở Terminal từ menu Start.
2. Gõ lệnh sau để xem danh sách mô hình đã tải và dung lượng từng cái:

ollama list

1. Chọn tên mô hình không dùng nữa và xóa bằng lệnh sau, thay ten-mo-hinh bằng tên đúng trong danh sách:

ollama rm ten-mo-hinh

1. Chạy lại ollama list để kiểm tra mô hình đã mất khỏi danh sách.

Theo mặc định trên Windows, Ollama lưu mô hình trong thư mục .ollama thuộc thư mục người dùng của bạn. Nếu bạn đã đổi vị trí lưu bằng biến môi trường, hãy tìm đúng nơi bạn đã cấu hình.

Bước 3: Xóa mô hình trong LM Studio và phần mềm khác

LM Studio

1. Mở LM Studio, vào mục My Models (Mô hình của tôi) ở thanh bên (tên có thể khác theo phiên bản).
2. Tìm mô hình muốn bỏ, bấm biểu tượng thùng rác hoặc menu ba chấm rồi chọn xóa.
3. Nếu có mục hiển thị thư mục lưu mô hình, mở nó để kiểm tra dung lượng còn lại.

Ứng dụng tạo ảnh như ComfyUI

Các tệp mô hình tạo ảnh thường nằm trong thư mục models bên trong thư mục cài đặt ứng dụng, chia thành nhiều thư mục con theo loại (checkpoint, lora, vae...). Bạn có thể xóa từng tệp bằng File Explorer. Hãy xóa tệp bạn không dùng, giữ lại tệp đang dùng trong quy trình làm việc.

Thư viện tải mô hình trong Python

Nếu bạn từng chạy mô hình bằng Python, thư viện có thể lưu bản tải về trong thư mục bộ nhớ đệm (cache) thuộc thư mục người dùng. Kiểm tra dung lượng thư mục này trước, rồi xóa những mô hình không cần.

Bước 4: Gỡ phần mềm nếu không dùng nữa

Sau khi đã xóa mô hình, nếu bạn không muốn dùng phần mềm nữa thì gỡ nó.

1. Mở Settings (Cài đặt) > Apps (Ứng dụng) > Installed apps (Ứng dụng đã cài đặt). Trên Windows 10 là Apps & features.
2. Tìm tên phần mềm (Ollama, LM Studio, Jan, GPT4All...).
3. Bấm biểu tượng ba chấm bên phải rồi chọn Uninstall (Gỡ cài đặt) và xác nhận.
4. Sau khi gỡ, mở thư mục dữ liệu của phần mềm (trong thư mục người dùng) để kiểm tra còn mô hình hay không, vì một số phần mềm giữ lại dữ liệu để bạn cài lại không phải tải lại.

Chỉ sau khi chắc chắn không cần mô hình nữa, hãy xóa thư mục còn sót. Nếu có thể, sao lưu mô hình hay dùng sang ổ ngoài trước khi xóa để lần sau khỏi tải lại.

Bước 5: Dọn thêm các tệp tạm

1. Vào Settings (Cài đặt) > System (Hệ thống) > Storage (Lưu trữ) > Temporary files (Tệp tạm).
2. Tích các mục như Temporary files và Recycle Bin, rồi bấm Remove files (Xóa tệp).
3. Đừng quên làm trống Thùng rác (Recycle Bin), vì tệp mô hình bị xóa bằng File Explorer vẫn nằm đó nếu chưa dọn.

Bạn có thể bật tự động dọn bằng Storage Sense để máy tự xóa tệp tạm định kỳ.

Thói quen để lần sau không đầy ổ

• Chỉ tải một vài mô hình thật sự cần, ghi lại mục đích của từng mô hình.
• Khi thử mô hình mới, xóa mô hình cũ cùng loại nếu không dùng nữa.
• Chuyển thư mục lưu mô hình sang ổ dữ liệu riêng nếu máy có nhiều ổ.
• Nếu thường xuyên chạy AI trên máy, hãy cân nhắc nâng cấp SSD dung lượng lớn thay vì dọn liên tục.

Cần hỗ trợ thêm?

Nếu ổ cứng đầy thường xuyên, nâng cấp SSD là cách đỡ phiền nhất, và bạn cũng có thể mang máy tới Cường Tech để được kiểm tra miễn phí và báo giá trước khi nâng cấp tại trang sửa chữa. Cần tư vấn, gọi 0943.847.333.